Кіріспе

1725 жылы аяқталған Қытай энциклопедиясы – Ежелгі Қытайдың толық классикалық жинағы (немесе Гуцзин Тушу Цзиченг) – Цин әулеті императорлары Канси мен Юнцзэннің билігі кезінде Қытайда жазылған зор энциклопедиялық еңбек. Ол 1700 жылы басталып, 1725 жылы аяқталды. Бұл жұмысты негізінен ғалым Чэнь Менлей (陳夢雷) басқарды және құрастырды. Кейіннен қытай суретшісі Цзян Тиньси де оған көмектесті. Энциклопедия 10 000 томнан тұрды. Алғашқы басылымның 64 данасы У ин залы басылымы деп аталды. Энциклопедия 6 сериядан, 32 бөлімнен және 6117 бөлімнен құралды. Онда 800 000 бет және 100 миллионнан астам қытай таңбасы бар, бұл оны басылған ең ірі лешуге айналдырды. Табиғи құбылыстар, география, тарих, әдебиет және үкімет сияқты тақырыптар қамтылған. Бұл еңбек 1726 жылы қола жылжымалы қаріптермен басылды. Ол шамамен 10 мың рулоннан (巻) тұрады. Ежелгі Қытайдың толық классикалық жинағының үлкендігін көрсету үшін, оның құрамында «Британника энциклопедиясының» он бірінші басылымындағы материалдан 3-4 есе көп мағлұмат болғаны анықталды. 1908 жылы Қытайдың Гуансю императоры энциклопедияның 5000 папкадан тұратын жинағын Лондонның Қытай қоғамына сыйлады, ол оны Кембридж университетінің кітапханасына уақытша сақтауға берді. Қытайдан тыс жерде сақталған энциклопедияның үш данасының бірі Колумбия университетінің С. В. Старр Шығыс Азия кітапханасында орналасқан. Жапониядағы толық данасы 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінде жойылды. Бір кезде Юнцзэннің ағасы жобаны демеушілік еткен, бірақ Юнцзэн әкесі Кансиге ғана толық құрмет көрсетуді жөн көрді.

Атауы

Ежелгі Қытайдың толық классикалық жинағы қытай тілінде Гуцзин Тушу Цзиченг немесе Циндин Гуцзин Тушу Цзиченг деп аталады, сонымен қатар Императорлық энциклопедия, Ежелгі және қазіргі заманғы иллюстрациялар мен мәтіндердің толық жинағы, Ежелгі және қазіргі жазбалар мен сызбалардың толық жинағы, немесе Ең ерте заманнан бүгінгі күнге дейінгі иллюстрациялар мен жазбалардың толық жинағы деп аударылады.

Жинақтау

Кангси императоры энциклопедияны құрастыру үшін Фуцзяньнан Чэнь Мэнлейді жалдады. 1700 жылдан 1705 жылға дейін Чэнь Мэнлей күндіз-түні жұмыс істеді, кітаптың көп бөлігін жазды, оның ішінде 10 000 том және шамамен 160 миллион сөз бар. Алғашқыда кітап Compendium немесе Tushu Huibian (图书汇编) деп аталды. 1706 жылы кітаптың бірінші жобасы аяқталды, сосын Кангси императоры кітаптың атауын «Ежелгі Қытайдың толық классикалық жинағы» (Гуцзин Тушу Цзиченг) деп өзгертті. Юнцзэн императоры таққа отырғаннан кейін, Цзян Тиньсиге Чэнь Мэнлейге энциклопедияны 1725 жылға дейін басып шығару үшін аяқтауға көмектесуді бұйырды.