Кіріспе

Музыкалық акорд. Кемітілген жетінші акорд – төрт нотадан тұратын (жетінші акорд), оның құрамында тамыр нотасы, кіші үшінші, кемітілген бесінші және тамырдан кемітілген жетінші нота бар: (1, 3, 5, 7). Мысалы, B тамырына салынған кемітілген жетінші акорд, әдетте B7 деп жазылады, ноталары B D F A болады.

Акорд кемітілген үштік пен тамырдан кемітілген жетінші нотадан тұрады. Бұл төрт нота үш интервалдан құралған, олардың барлығы кіші үштіктер. Егер тағы бір кіші үштікті қоссақ, ол тамыр нотасына оралады, сондықтан кемітілген жетінші акордтың төрт инверсиясы симметриялы болады. Сандармен белгіленгенде {0, 3, 6, 9} деп жазылады. Кемітілген жетінші интервалы мажорлық алтыншыға тең болғандықтан, акорд (1, 3, 5, 6) -ға энгармониялық түрде сәйкес келеді. Кемітілген жетінші акорд гармониялық минор гаммасында жетекші жетінші акорд ретінде кездеседі. Ол әдетте доминанттық функцияға ие және екі кемітілген бесіншіні қамтиды, олар көбінесе ішке қарай ажыратылады. Кемітілген жетінші акордты (тамыры C болғанда) Cdim7 немесе C7 (немесе энгармониялық нұсқасы үшін Cm65) деп белгілейді. Cdim немесе C белгісі әдетте (үш нотадан) кемітілген үштіктерді білдіреді, бірақ кейбір джаз ноталарында немесе басқа музыкалық әдебиеттерде олар төрт нотадан тұратын кемітілген жетінші акордты білдіруі мүмкін. Франсуа Жозеф Фетис бұл акордты 10:12:14:17 (17 лимиттегі настройка) ретінде настройкалады.

Талдау

Музыка теориясы ғасырлар бойы кемтілген жетіліктердің мәні мен функциясын түсіндіруге тырысты. Қазіргі уақытта екі тәсіл қолданылады. Бір қарапайым тәсіл жетекші тонды хордтың түбірі ретінде қарастырады, ал қалған хорд мүшелерін хордтың үшінші, бесінші және жетіншісі ретінде қарастырады, басқа жетіліктерді талдағандай. Екінші тәсіл хордты "толық емес доминант тоғызыншысы" ретінде талдау болып табылады, яғни доминантта түбірі бар тоғызыншы хорд, бірақ түбірі жоқ немесе болжамды. Минор тональностьтағы vii7 хорды (мысалы, C минорында B–D–F–A) гармониялық минор шкаласында табиғи түрде кездеседі және түбірі жоқ доминант 79 хорымен (G–B–D–F–A) теңдеседі. Бұл туралы Арнольд Шенберг алғаш айтқан, ал Уолтер Пистон бұл талдауды қолдады. Джаз гитарисі Сал Салвадор және басқа да джаз теоретиктері де осы көзқарасты қолдап, хорд диаграммаларын осыған сәйкес қайта жазып, бас партияларының бір бөлігі ретінде "жоғалған" түбірді қосты. Доминант тоғызыншысы теориясын Генрих Шенкер сынап бақты. Ол бесінші сатыдан туындаған барлық бірдей емес хордтардың арасында байланыс бар екенін түсіндірді, бірақ доминант тоғызыншысы нағыз хорд құрамы емес. Жан Филипп Рамо доминант жетілігінен алынған, минор тональностьдағы алтыншы сатыдан көшіріліп алынған және жарты тонға көтерілген минор третінің үйлесімі ретінде кемтілген жетілікті түсіндірді. Осылайша, C тональностьта доминант жетілігі G7 (G–B–D–F) ал минор шкаласынан алынған алтыншы саты A–B–D–F береді. Бұл өтетін хорд бразилиялық музыкада, мысалы, хоро, самба және босса-новада кеңінен қолданылады.