Кастелмилк: Глазго қаласының тарихы мен жаңаруы

Кіріспе

Кастлмилк (Caisteal Mheilc) – Шотландияның Глазго қаласындағы аудан. Ол қала орталығының оңтүстігінде, Крофтфут және Симшилл тұрғын аудандарына солтүстік-батысында, Рютерглен қаласының Шпиттал ауданына солтүстік-шығысында, Фернхиллге шығысында, Линн паркі мен оның гольф алаңына батысында және оңтүстіктегі Кармуннок ауылына жақын орналасқан. Аймақ 1950 жылдары Глазго корпорациясымен шеткі аймақтардағы тұрғын үй жобасы ретінде салынды. Жаңа тұрғындарға ашық кеңістіктер, таза орта, ішкі дәретханалар мен ванна бөлмелері ұсынылды. Қазіргі заманғы құрылыс Кастлмилк үйінің төңірегінде өркендеді, ол 1460 жылы 13 ғасырлық қамалдың орнында салынған Кассилтон мұнарасының айналасындағы сәнді ескі үй. 1972 жылы бұл үй бұзылды. 1971 жылы халық саны 37 мың адамды құраса, 1991 жылы шамамен жартысына дейін азайды. Дегенмен, кедейлік және жұмыссыздықпен байланысты әлеуметтік мәселелерге қарамастан, аймақ 1980 жылдары жүзеге асырылған жаңару стратегиясының нәтижелерін көріп отыр, ол тұрғын үйді жақсартуға және жергілікті өнерді дамытуға бағытталған. Қоғамдық ұйымдар мен тұрғын үй кооперативтері тұрғын үйді жаңарту және жергілікті тұрғындардың тұрмысын жақсарту үшін көп жұмыс істеді. Жаңа бассейн, спорт орталығы, сауда галереясы және қоғамдық орталықтар салынды.

Заманауи ипотека құрылысын дамыту

Кастлмилк және Глазгодағы басқа да шеткі тұрғын үй жобалары Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін қаланың тұрғын үй дағдарысынан бастау алды. Hutchesontown сияқты көптеген ішкі қалалардағы көшелер стандарттан төмен пәтерлермен толы болды, ал қаланың жалпы алғанда сапалы, қолжетімді баспана жетіспеді. Кастлмилк иелігі 1936 жылы, соғыстан бұрын Глазго корпорациясымен міндетті түрде сатып алынған болатын. 1947 жылы Глазгодан келген делегация Марсельге сапар шекті, онда швейцариялық-француздық сәулетші Ле Корбюзье жобалаған жаңа әлеуметтік тұрғын үйлерді көрді. Ле Корбюзье – қазіргі заманғы қала құрылысын дамытушылардың бірі. Топ оның идеяларын Глазгоға қалай қолдануға болатынын зерттеді, қала шетінде жаңа «қалашықтарды» салу жоспарымен айналысты. Сонымен бірге, қала халқын тарату стратегиясы да жасалды, оның ішінде Кастлмильктен бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан Шығыс Килбрайд сияқты жаңа қалалар қарастырылды. Алайда, қала басшылары адамдардың көпшілігі Глазго шегінде тұруын қамтамасыз етуге мүдделі болды, сондықтан олар шектеулі құрылыс алаңына қарамастан, қалашықтар жобасын жандандырды. Бұл үшін таңдалған басқа да аудандар: Полок, Драмчапел және Истерхаус. 1953 жылдың басында Кастлмилк дамуының егжей-тегжейлі жоспарларын Арчибальд Джордж Жюри дайындады, ол 1951 жылы Глазгоның алғашқы қалалық сәулетшісі болып тағайындалды және 1972 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымды иеленді. Алғашқы Кастлмилк жобасында әртүрлі үйлердің шектеулі саны қарастырылды. Көптеген тұрғын үйлер үш немесе төрт қабатты пәтерлерде орналастырылатын болды. Алайда, көптеген викториялық пәтерлерден айырмашылығы, бұл пәтерлерде ішкі ванна бөлмелері және ыстық және суық су жүргізілген. Көшелердің көптеген атаулары (Арденкрайг, Ардмалеиш, Биргидейл, Дугри, Дунагойл, Макри) Бьют графтығының ауылдық жерлерінен алынған. Кастлмильктегі көп қабатты үйлер 1960 жылдары ғана пайда болды. Олар бассейн, сауда галереясы және қоғамдық орталық сияқты қосымша нысандармен бірге салынды. Арчибальд Жюри Дугри жолындағы үш 20 қабатты мұнара блогын жоспарлау кезеңінен бастап (1960 жыл) аяқталуына дейін (1966 жыл) құруға жауапты болды (олар әлі де тұр). Каткин Брейстің шетіндегі биік және ашық жерге салынған және қала көкжиегінің көрнекті бөлігі болу үшін жобаланған Митчелхилл биік үйлері Джордж Уимпей Лтд компаниясымен 1963 және 1965 жылдар аралығында салынды (2005 жылы бұзылды). 1980 жылғы «Жалға алушылардың құқықтары және т.б. (Шотландия) заңы» Шотландиядағы қоғамдық тұрғын үй саясатын түбірімен өзгертті, ол жалға алушыларға кеңес үйлерін сатып алу құқығын алғаш рет берді. Содан бері Кастлмильктің қазіргі тұрғын үй қорын жаңарту, бұзу және қайта жаңарту жұмыстары жүргізілді, сондай-ақ иеленушілер үшін жаңадан салынған үйлердің аумақтары дамыды. Тұрғын үй иеленушілерінің саны көбейді, үй иеленушілерінің құқығы қалалық кеңестен жергілікті тұрғын үй қауымдастықтарына және үй иелеріне берілді. Кастлмилк Аркаде / Дугри Драйв қалашығының орталығы 1961 және 1963 жылдар аралығында Ravenseft Properties Ltd компаниясымен Кастлмильк үйінің батысында, бұрын Кастлтондағы үлкен ауыл үйлері орналасқан жерде салынды. Дүкендер әлі де жұмыс істеп тұр, олардың 80% толған. Дугри Драйвтегі аркаданың солтүстік жағында Кастлмильктің жалғыз пабы орналасқан. Бастапқы көрші дүкендер ескі Глазго үлгісіне сәйкес пәтерлердің жер қабаттарында салынған. Бұл шағын дүкендердің меншік құқығы Кеңестен Глазго тұрғын үй қауымдастығына берілді, ол Stravanan Road және Tormusk Road дүкендерінің қалған бөліктерін әртүрлі жалға алушыларға жалға берді. Кастлмилк үйі бірнеше жыл балалар үйі ретінде пайдаланылып, кейін ескіргеннен кейін 1972 жылы қиратылды. Қосымша астық үй блогы (1794 жылы салынған, Дэвид Гамильтон жобалаған және B санатына енгізілген) сақталып қалды және қалпына келтірілді; қазір онда жергілікті тұрғын үй кеңселері, қоғамдық нысандар және балабақша орналасқан. Тұрғын үйлер кластерлерінің арасындағы жасыл аймақтар, соның ішінде Кастлмилк үйінің ескі ерекшеліктері, қоғамның игілігіне бағытталған марапатқа ие жоба ретінде Парк және орманды жерлер ретінде басқарылады. Кейбір нысандардан айырмашылығы, мектептер Кастлмилк жобасының бастапқы тұжырымдамасынан бастап қарастырылды. Ауданға сегіз бастауыш мектеп қызмет етті, олардың кейбіреулері жабылып, 21-ғасырда біріктірілді. Қазір төрт: Миллер, Кастлтон, Сент-Бартоломей және Иоанн Павел II RC, сонымен қатар бір арнайы мектеп, Киркриггс. Гленвуд орта мектебі 1958 жылы салынған үш мектептің алғашқысы болды, содан кейін 1962 жылы (католик) Сент Маргарет Мэри орта мектебі және 1968 жылы Грейндж орта мектебі салынды. Халқының азаюына байланысты Гленвуд 1990 жылы жабылды (қазір оның орнында бизнес орталық орналасқан), ал оқушылар Грейндж мектебіне ауыстырылды, ол Кастлмилк орта мектебі деп аталды. 2001 жылы сол жерде кішкентайрақ аумақта жаңа мектеп салынды, ойын алаңы мен ғимараттар орнын ауыстырды. Сент Маргарет Мэри мектебі де 2002 жылы сол әдіспен қайта жаңартылды. Кастлмильктің солтүстік-батысында тұратын кейбір балалар көршілес Симшилл ауданындағы Кингс Парк орта мектебіне барады, ал Кармунок ауылындағы мектеп Кастлмилк орта мектебімен байланысты. 2001 жылы Кастлмилк Шығыс шіркеуінің пасторы (1971 жылдан зейнеткерлікке шыққанға дейін 2007 жылға дейін) Джон Д. Миллер Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы болып сайланды. Кастлмильктегі Миллер бастауыш мектебі оның және оның әйелінің құрметіне аталды. 1999 жылы Кастлмилькті жаңарту аясында ауданға кіреберістерде бірнеше көркем туындылар орнатылды, олардың ішінде мүсіншілер Кенни Хантер және Рик Кирбидің туындылары бар.

Castlemilk and the other peripheral housing schemes in Glasgow had their origins in the city's housing crisis after the end of the Second World War. Many inner city areas such as Hutchesontown contained street after street of sub standard tenement housing, and the city as a whole had a shortage of affordable good quality accommodation. The Castlemilk estate had already been acquired for building by the Glasgow Corporation under a compulsory purchase order in 1936, prior to the war. In 1947, a delegation from Glasgow visited Marseille to see the new social housing designed by the Swiss French architect Le Corbusier, who was a pioneer of modern urban planning. The group examined how his ideas could be applied to Glasgow with the proposed development of new “townships” on the outskirts of the city. Around the same time a second strategy was also formulated for the dispersal of the city's population, this being new towns such as East Kilbride (which is only a few miles across countryside from Castlemilk). However, the city fathers were anxious to ensure that most people remained living within the Glasgow boundaries so they keenly pursued the townships project even with limited space available on which to build. The other areas identified for this were Pollok, Drumchapel and Easterhouse In early 1953, more detailed plans for the development of Castlemilk were prepared by Archibald George Jury, who had been appointed as Glasgow’s first City Architect in 1951, a post he held until his retirement in 1972. There was a very limited range of different house types planned for the initial Castlemilk scheme. Most of the accommodation was to be contained in three or four storey tenement blocks. Unlike many of the Victorian tenement dwellings, however, these flats came with interior bathrooms and running hot and cold water. Many of the street names (Ardencraig, Ardmaleish, Birgidale, Dougrie, Dunagoil, Machrie) were derived from rural locations in the County of Bute. The multi storey blocks in Castlemilk did not arrive until the 1960s. Built after the added amenities that included: a swimming pool, the shopping arcade and the community centre. Archibald Jury was the architect responsible for the creation of the three 20 storey tower blocks in Dougrie Road, from the planning stage in 1960 to their completion in 1966 (these are still standing). The Mitchelhill high rise blocks at Ardencraig Road, built on high and exposed ground at the edge of the Cathkin Braes and designed to be a prominent feature of the city skyline, were designed and built by George Wimpey Ltd, between 1963 and 1965 (they were demolished in 2005);

Public housing policy in Scotland was radically changed by the Tenants' Rights, Etc. (Scotland) Act 1980, which gave tenants the right to buy their council houses for the first time. Since then, renovation, demolition and refurbishment of Castlemilk’s existing housing stock has taken place, as well as the development of areas of new build houses for owner occupation. Tenure has diversified with home ownership transferred from the City Council to local Housing Associations and owner occupiers. The township centre at Castlemilk Arcade / Dougrie Drive was developed by Ravenseft Properties Ltd between 1961 and 1963 on a site which was formerly the location of the large country houses at Castleton, west of Castlemilk House itself. The shops are still standing, with an 80% occupancy rate. The north side of the arcade on Dougrie Drive contains Castlemilk's only pub,

The original neighbourhood shops were built at the ground floors of the tenement blocks, following the old Glasgow pattern. Ownership of these small shops has been transferred from the Council to the Glasgow Housing Association, who have let the surviving blocks of shops in Stravanan Road and Tormusk Road to various tenants. Castlemilk House was demolished in 1972 after being used as a children's home for several years and then falling derelict. The accompanying stables block (built 1794, designed by David Hamilton and Category B listed) survived and was restored; it now contains the local housing offices, community facilities and a nursery. The green areas between the clusters of housing, including the old features of the Castlemilk House estate, are managed as a Park and Woodlands, an award winning project aimed to benefit the community. Unlike some amenities, schools were in the Castlemilk plans from its conception. Eight primary schools served the area, with some of them closing and merging going into the 21st century – there are now four: Miller, Castleton, St Bartholomew's RC and John Paul II RC, plus one special school, Kirkriggs. Glenwood Secondary School was the first of the scheme's three high schools to be constructed in 1958, followed by the (Catholic) St Margaret Mary's Secondary School in 1962 and Grange Secondary School in 1968. Falling population numbers led to Glenwood closing its doors in 1990 (a business centre now occupies the site) and the pupils transferring to Grange, which was renamed Castlemilk High School. In 2001 that school was rebuilt on a smaller scale on the same site, with the playground and buildings swapping places; St Margaret Mary's was reconstructed in 2002 using the same method. Some children living in the north west of Castlemilk attend King's Park Secondary School in the neighbouring Simshill district, whilst the village school in Carmunnock is affiliated to Castlemilk High. In 2001, the Reverend John D. Miller, minister of Castlemilk East Parish Church (from 1971 until his retirement in 2007), was elected Moderator of the General Assembly of the Church of Scotland. Miller Primary School in Castlemilk was named after him and his wife. As part of the regeneration of Castlemilk in 1999, several public artworks were commissioned and placed at prominent entrances into the area; these included works by sculptors Kenny Hunter and Rick Kirby.