Агостино Депретис: Италия саяхатшысы және премьер-министрі

Кіріспе

Италиялық саясаткер (1813–1887)

Агостино Депретис (31 қаңтар 1813 – 29 шілде 1887) – итальяндық мемлекет қайраткері және саясаткер. Ол 1876 және 1887 жылдар аралығында бірнеше рет Италияның премьер-министрі қызметін атқарды және он жылдан астам уақыт бойы Тарихи солшыл парламенттік тобының жетекшісі болды. Ол Италия тарихында Бенито Муссолини, Джованни Джолитти және Сильвио Берлускониден кейін төртінші ең ұзақ қызмет еткен премьер-министр, ал қайтыс болған кезде ол ең ұзақ қызмет еткен адам еді. Депретис Италия тарихындағы ең күшті және маңызды саясаткерлердің бірі саналады. Ол Италияның бірігуінен кейін сол және оң жақ радикалды күштерді оқшаулаған икемді, орталықшыл үкіметтік коалиция құру әдісі – Trasformismo саяси өнерінің шебері болды.

Жас шағы және Италияның бірігуі

Депретис Брессана Боттароне қаласында, Страделлаға жақын жерде дүниеге келді, ол сол кезде Наполеонның Француз империясының провинциясы болды, ал қазір Ломбардияның Павия провинциясында орналасқан. Наполеон жеңілгеннен кейін және Сардиния Корольдігі қайта құрылғаннан соң, Депретис құқық білімін алып, заңгер болып жұмыс істеді. Жастығынан бастап Джузеппе Маццинидің ізбасары болды және «Жас Италия» (La Giovine Italia) ұйымына қосылды. Ол Маццинидің құпия жоспарларына белсенді қатысып, Миланға қару-жарақ жеткізіп жатқанда австриялықтардың қолына түсуге шамасы келмеді. 1848 жылы депутат болып сайланғаннан кейін, ол солшылдар тобына қосылып, «Il Diritto» газетін құрды, бірақ мемлекеттік қызметте болған жоқ. Сол кезеңде ол Пьемонт премьер-министрі Камилло Бенсо ди Кавурдың саясатына қарсы күресті және оның ұсынған негізгі реформаларына, соның ішінде Пьемонттың Қырым соғысына қатысуына қатысты заң жобасына қарсы дауыс берді. Олардың арасындағы тартысқа қарамастан, 1859 жылы Ломбардия Сардиния Корольдігіне қосылғаннан кейін Кавур Депретисті Брешияның губернаторы етіп тағайындады. 1860 жылы Джузеппе Гарибальди «Мыңдық экспедициясымен» Сицилияға бет алды. Экспедицияның мақсаты – Бурбондар билеген Екі Сицилия Корольдігін жаулап алу болды, оған Гарибальди басқаратын еріктілер корпусы қатысты. Бұл жоба – мың адаммен үлкен армиясы мен күшті теңіз флоты бар королдікті бағындыруды көздеген қауіпті және амбициялық кәсіпорны еді. Экспедиция сәтті аяқталып, Неаполь мен Сицилия Сардиния Корольдігіне қосылды, бұл 1861 жылдың 17 наурызында Италия Корольдігі құрылғанға дейін болған соңғы аумақтық жаулап алу болды. Теңіз саяхаты – «ұлттың төрт әкесі» Джузеппе Маццини, Джузеппе Гарибальди, Виктор Эммануил II және Камилло Кавурдың бірлесіп шешкен жалғыз ісі болды, олардың мақсаттары әртүрлі болғанмен. Әр түрлі топтар экспедицияға өз себептерімен қатысты: Гарибальди үшін – біріккен Италияға қол жеткізу, Сицилия буржуазиясы үшін – Италия Корольдігі құрамында тәуелсіз Сицилия, ал шаруалар үшін – жер бөлісі және қанаудың аяқталуы. Алайда, 1862 жылдың тамызында Корольдік итальян армиясы Сицилиядан Римге қарай аттанған Гарибальдидің еріктілер армиясын жеңді, олардың мақсаты – Римді Италия Корольдігіне қосу еді. Гамбарьеден бірнеше шақырым жерде болған шайқаста Гарибальди жараланып, тұтқынға алынды. Раттаццидің Аспромонтеде Гарибальдиге қарсы қабылдаған репрессиялық саясаты халықтың наразылығын тудырды және премьер-министр 1862 жылдың қыркүйегінде отставкаға кетті. Сонымен қатар, Франческо Криспи Депретисті 1862 жылдың мамырында Сарникодағы Маццинишіл көтерілісті Гарибальдиді жамандау үшін ұйымдастырғаны үшін айыптады. Сондықтан, Раттацци үкіметі құлағаннан кейін, Криспи солшылдардың жетекшісі болып сайланғанда, Депретистің саяси мансабының аяқталуын болжау оңай болды. Депретис 8-ші заң шығарушы жиналыста (1863-65) қатыспады, бірақ парламенттік жұмыстарға үнемі қатысып, әкімшілік біріктіру туралы заңдарды талқылап, өзін аймақтық бөліске қарсы деп жариялады. Ол 1865 жылғы сайлау науқанында ерекше белсенділік танытты және 9-шы заң шығарушы жиналыстың басында Депутаттар палатасының вице-президенті болып сайланды.

Depretis was born at Bressana Bottarone, near Stradella, which at the time was a province of the French Empire of Napoleon and now is in the province of Pavia, Lombardy. After Napoleon's defeat and restoration of the Kingdom of Sardinia, Depretis graduated in law and started working as lawyer. From early manhood he was a disciple of Giuseppe Mazzini and affiliated with the La Giovine Italia. He took an active part in the Mazzinian conspiracies and was nearly captured by the Austrians while smuggling arms into Milan. Elected deputy in 1848, he joined the Left and founded the newspaper Il Diritto, but he held no political offices. In the same period he strongly opposed the policies of the Piedmontese Prime Minister Camillo Benso di Cavour and voted against the main reforms that he presented, including the bill regarding the Piedmontese participation to the Crimean War. Despite their struggles, after the annexation of Lombardy by the Kingdom of Sardinia in 1859, Cavour appointed Depretis governor of Brescia. In 1860, Giuseppe Garibaldi sailed with his Expedition of the Thousand toward Sicily. The Expedition was formed by corps of volunteers led by Garibaldi in order to conquer the Kingdom of the Two Sicilies, ruled by the Bourbons. The project was an ambitious and risky venture aiming to conquer, with a thousand men, a kingdom with a larger regular army and a more powerful navy. The expedition was a success and concluded with a plebiscite that brought Naples and Sicily into the Kingdom of Sardinia, the last territorial conquest before the creation of the Kingdom of Italy on 17 March 1861. The sea venture was the only desired action that was jointly decided by the "four fathers of the nation" Giuseppe Mazzini, Giuseppe Garibaldi, Victor Emmanuel II, and Camillo Cavour, pursuing divergent goals. The various groups participated in the expedition for a variety of reasons: for Garibaldi, it was to achieve a united Italy; to the Sicilian bourgeoisie, an independent Sicily as part of the kingdom of Italy, and for the mass farmers, land distribution and the end of oppression. However, in August 1862 the Royal Italian Army defeated Garibaldi's army of volunteers, who were marching from Sicily towards Rome, with the intent of annexing it into the Kingdom of Italy. In the battle, which took place a few kilometers from Gambarie, Garibaldi was wounded and taken as prisoner. Rattazzi's policy of repression towards Garibaldi at Aspromonte, caused lot of public protests and the Prime Minister was forced to resign in September 1862. Moreover, Francesco Crispi accused Depretis of having mounted the Mazzinian riots in Sarnico in May 1862 to discredit Garibaldi. After the fall of the Rattazzi government, therefore, it was easy to predict the end of Depretis's political career, when Crispi was elected leader of the Left. Depretis remained on the sidelines during the 8th legislature (1863–65), but he regularly participated in the parliamentary works, intervening regarding the laws for administrative unification and declaring himself hostile to regionalism. He was particularly active during the electoral campaign of 1865 and at the beginning of the 9th legislature he was elected Vice President of the Chamber of Deputies.

Әскери-теңіз министрі

1866 жылы Австрия империясымен соғысты күтіп, Итальяндық-Пруссиялық одаққа қол қойғаннан кейін Рикасолиді король итальян әскерін соғыста басқаратын генерал Альфонсо Ферреро Ла Мармораның орнына премьер-министр етіп тағайындады. Король «ұлттық келісім» үкіметін құруды қалады, оған оң және сол жақтан өкілдер кіретін болды. 20 маусымда Депретис Әскери-теңіз министрі болып тағайындалды. Кустоза шайқасында итальяндықтардың жеңілісінен кейін Депретис адмирал Карло Персаномен Лисса аралына шабуыл жасауды талап етті, бұл Кустозадағы жеңілістің құны болар еді. Бірақ ол адмирал Персаноға Адриатика теңізінде Вильгельм фон Тегеттофф басқарған флотқа қарсы экспедиция туралы егжей-тегжейлі бұйрық беруден бас тартты. Дегенмен, итальяндық Regia Marina («Корольдық теңіз күштері») күйреуге ұшырады. Екі жеңілістен кейін туған халықтың наразылығын басу үшін Депретис Персаноны сотқа шақырды, оны Италия Сенаты қабілетсіздігі үшін кінәлі деп таныды және 1867 жылы қызметтен шығарды. Алайда соғыс Австрияның жеңілісімен аяқталды, Австрия Италияға Венеция аймағын берді. Италияның осы бай және тығыз қоныстанған аймақты иеленуі итальяндық бірігу процесіндегі маңызды қадам болды. 17 ақпанда 1867 жылы Депретис Әскери-теңіз министрі қызметінен кетті. Оның министрлік қызметі өте даулы болды; оның жақтастары, алайда, тәжірибесіз азаматтық қызметкер ретінде ол флотты бұзбай теңіздік тәртіпті кенеттен өзгерте алмайтынын, ал алдағы соғысты ескере отырып, ол өзінің алдыңғыларының шешімдерін қабылдауға міндетті болғанын айтады. Виктор Эммануэль II консерватор Марко Мингеттиден жаңа үкімет құруды сұрады, сонымен қатар сол жақтан өкілдерді шақыруды ұсынды. Мингетти бұл ұсынысты қабылдады, бірақ Депретиспен келісуге жасаған тырысыштары сәтсіз аяқталды. Мингетти мен Селла күшті көпшілік қолдауына мұқтаж болған бюджеттік бағдарламаға қатысты, сондықтан олар тәуелсіздерді өз жағына тартуға тырысты, Ұлыбританиядағыдай екі партиялық жүйе құруға кірісті. Алайда, Италияның партиялық емес саяси жүйесі, жергіліктілік пен жемқорлықтан күйрегендіктен, олардың бұл тәуекелі кейіннен олардың жеңілісіне әкелді. 1874 жылғы сайлау Мингеттиге күткендей артықшылық бермеді, әсіресе Оңтүстік Италияда Депретистің оппозициясына көрсетілген жоғары қолдауға байланысты. Мингетти үкіметі сақталды, бірақ ол енгізген парламенттік екіполярлық солшылдардың күшін арттырып, елді басқаруға мүмкіндік берді. Екі жылдан кейін Тосканадан келген депутаттар Флоренцияның қаржылық проблемаларына араласудан бас тартқаннан кейін үкіметке наразылық білдірді. 18 наурызда 1876 жылы теміржолдарды мемлекеттік меншікке беру туралы дауыс беруде үкімет жеңіліске ұшырады және Мингетти отставкаға кетуге мәжбүр болды. Нәтижесінде Депретис премьер-министр болды, 508 депутаттың 414-і үкіметті қолдады. Мингетти кабинетінің құлауы саяси комментаторлар тарапынан «парламенттік революция» деп аталды.

In 1866, in anticipation of the war with the Austrian Empire, after the signing of the Italo Prussian alliance, Ricasoli was appointed Prime Minister by the king to replace General Alfonso Ferrero La Marmora, who would lead the Italian troops during the war. The king wanted to established a government of "national conciliation" that included members both form the Right and the Left. On 20 June, Depretis was appointed Minister of the Navy, After the Italian defeat in the Battle of Custoza, Depretis insisted with admiral Carlo Persano on the attack against the island of Lissa, as a revenge for Custoza. But he also refused to give to admiral Persano detailed orders about the expedition in the Adriatic Sea against the fleet led by Wilhelm von Tegetthoff. However the Italian Regia Marina ("Royal Navy") was soundly defeated. To quell the public outcry after the two defeats, Depretis called for process Persano, who was judged by the Italian Senate, condemned for incompetence in 1867 and cashiered from duty. However the war ended in an Austrian defeat, with Austria conceding the region of Venetia to Italy. Italy's acquisition of this wealthy and populous territory represented a major step in the process of Italian unification. On 17 February 1867, Depretis resigned as Minister of the Navy. His tenure as minister was quite controversial; his apologists contend, however, that, as an inexperienced civilian, he could not have made sudden changes in naval arrangements without disorganizing the fleet, and that in view of the impending hostilities he was obliged to accept the dispositions of his predecessors. Victor Emmanuel II then asked the conservative Marco Minghetti to form a new government, inviting him to include also members from the Left. Minghetti accepted the suggestion but his efforts to agree with Depretis were vain. Minghetti and Sella were involved into an ambitious program of budget which needed a strong majority, for which they tried to oblige the Independents to choose their side, beginning to build a two party system as in the United Kingdom. However, in the Italian non partisan political system, hugely affected by localism and corruption, their bet was equivalent to an all in that afterwards they lost. The 1874 election did not give to Minghetti the advantage he was hoping, especially for the high support to Depretis's opposition in Southern Italy. Minghetti's government survived, but the bipolarisation of the Parliament he had imposed, strengthened the Left so that it could take the leadership of the country. Two years later, MPs from Tuscany became dissatisfied with the government after it refused to intervene in the financial problems of Florence. The government was defeated on a vote on nationalising railways on 18 March 1876 and Minghetti was forced to resign. As a result, Depretis became Prime Minister, with 414 of the 508 MPs supporting the government. The fall of the Minghetti's cabinet was called, by political commentators, the "parliamentary revolution".