Гавайидегі Ханаума шығанағы: туризм, табиғи сұлулық, рифтер және тарих. Оху аралының оңтүстік-шығысында орналасқан, жыл сайын миллиондаған туристі қабылдайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гавайи Кай, Оаху, Гавай, АҚШ. Ханаума (,/h//ɑː//n//ə/'/uː//m//ə/; ) – Гавай аралдарындағы Шығыс Гонолулудың Гавайи Кай ауданындағы Оаху аралының оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан, туф сақинасының ішінде пайда болған теңіз шығанағы. Ханаума аралдағы ең танымал туристік орындардың бірі және шамадан тыс туризмнен зардап шегуде. Бұрын бұл танымал орынға жылына үш миллионнан астам келуші келіп тұратын. 1956 жылы Гавайиді АҚШ-тың батыс жағалауымен байланыстыратын телефон кабельдері үшін рифтің бір бөлігін ашу үшін динамит қолданылды.
Marine embayment in Hawaii Kai, Oʻahu, Hawaii, US
Hanauma (,/h//ɑː//n//ə/'/uː//m//ə/; )
is a marine embayment formed within a tuff ring and located along the southeast coast of the Island of Oahu in the Hawaii Kai neighborhood of East Honolulu, in the Hawaiian Islands. Hanauma is one of the most popular tourist destinations on the Island and has suffered somewhat from overtourism. At one time, this popular tourist destination accommodated over three million visitors per year. In 1956, dynamite was used to clear portions of the reef to make room for telephone cables linking Hawaii to the west coast of the US.
Атауы
Хана префиксі гавай тілінде шығанақ дегенді білдіреді, сондықтан оның аты – Uma шығанағы. Оның атының екінші бөлігінің екі этимологиялық түсіндірмесі бар. Бірі, "Ума" деп аталатын жергілікті қол күресі ойынынан шыққан. Заң бойынша, келушілер теңіз жануарларына зиян келтірмеуі керек, сондай-ақ мұхит түбіндегі үлкен тастарға ұқсас кораллдарға тиіспеуі, олардың үстінен өтпеуі немесе олармен кездейсоқ байланысқа түспеуі тиіс (мұнда, көбінесе жағажайға жақын, көлденең рифтің теңізге қарайғы бөлігінде). Кораллдарға немесе теңіз жыныстарына тиіспеу ұсынылады, себебі теріге жаралар түсуі мүмкін, ал оларды емдемеу медициналық проблемаларға әкелуі мүмкін. Бұл шығанақта шамамен 400 түрлі балық мекендейді. Ханаума шығанағы Хону деп аталатын Chelonia mydas жасыл теңіз тасбақаларының көптігімен белгілі. Ханаума – бұл жас тасбақалар үшін өркендейтін орын, олар француз фрегаттары атоллында ұялайды. Бұл аймақ көптеген балық тұяқтарымен де танымал. Глобалды жылыну салдарынан кораллдардың ағаруы Ханаумадағы коралл рифтеріне әсер етті. 2014 және 2015 жылдары Ханаума шығанағының табиғи қорығындағы кораллдардың 47%-ы кораллдардың ағаруынан зардап шекті, ал табиғат қорығындағы кораллдардың шамамен 10%-ы қурап қалды.
The prefix hana means bay in the Hawaiian language therefore the name is uma bay. There are two etymological interpretations of the second part of its name. Another stems from the indigenous hand wrestling game known as "Uma". Visitors are required by law to refrain from mistreating marine animals or from touching, walking, or otherwise having contact with coral heads, which appear much like large rocks on the ocean floor (here, mostly seaward of the shallow fringing reef off the beach). It is always recommended to avoid contacting coral or marine rocks as cuts to the skin can result and neglecting such wounds may bring medical problems. About 400 species of fish are known to inhabit the bay. Hanauma Bay is known for its abundance of Green sea turtles, Chelonia mydas, known as Honu. Hanauma is a nursery ground for the immature turtles, which have their nesting grounds at French Frigate Shoals. It is also known for its abundance of parrotfish. Coral bleaching due to global warming has affected the coral reefs in Hanauma. In 2014 and 2015, 47% of the corals at Hanauma Bay Nature Preserve suffered from coral bleaching, close to 10% of the corals in the nature preserve died.
Геология
Гавай аралдары – жер бетінің ұзақ уақыт бойы жанартаулық белсенділікті көрсеткен бөлігі болып табылатын ыстық нүктеден пайда болған жанартаулар тобы. Гавай аралдары сияқты жанартау тізбектері тектоникалық тақтаның қозғалған ыстық нүкте үстінен өтуі нәтижесінде қалыптасады. Гавай аралдарының жағдайында Тынық мұхиты тақтасы солтүстік-батысқа қарай баяу жылжыды. 3,9 миллион жыл бұрын Вайанаэ жанартауы Оаху аралын жасады. 2,5 миллион жыл бұрын Кулау жанартауы мұхиттың бетін бұзып, 1,7 миллион жылға дейін биіктігін арттырып, содан кейін белсенділігі тоқтады. Оахудың шығыс, немесе жел соғатын бөлігінің көп бөлігі осы жанартаудың қалдықтарынан тұрады. Шығыс Оахудың танымал географиялық нысандарының көпшілігі шамамен 500 000 – 10 000 жыл бұрын Кулау жанартауынан шыққан лава ағындарынан пайда болды. Кулау жанартауының шығыс беткейі, оның ішінде кратер теңізге құлап, бүгін жел жағынан көрінетін Кулау тауларының қатарын қалдырды. Ханаума кратері шамамен 32 000 жыл бұрын Гонолулу жанартаулық сериясы кезінде пайда болды, бұл Оахудағы соңғы (немесе ақырғы) жанартаулық белсенділік кезеңі болды. Он мыңдаған жылдар бұрын Оахудың оңтүстік-шығыс жағалауында бірнеше жанартаулық тесіктер ашылды. Гавай аралын құрып жатқан жұмсақ лава ағындарынан айырмашылығы, Оахудағы соңғы кезеңдегі жарылыстар көбінесе қысқа мерзімді, күшті жарылыстар болды. Ханаума кратерін құраған жанартаулық тесіктер теңіз түбінде ашылды. Көтерілген магма мұхит суын буландырып, будың жарылысы магманы ұсақ күлге айналдырды. Жарылыстар күл конустарын немесе сақиналарын құрды, олар туфқа айналды. Жарылыс теңіз түбін – коралл рифтерін және базальтты – қиратты және қазір туфтың ішіне енген бөлшектерді шашыратып жіберді. Толқынның эрозиясы кратердің төменгі оңтүстік-шығыс қабырғасын кесіп өтіп, қазіргі шығанақты құрады. 1967 жылы Балық және аңшылық басқармасы оны теңіз қорғалатын аймағы деп жариялады, бұл термин теңіз ресурстарының бір бөлігі немесе барлығы қорғалған кез келген теңіз аймағын сипаттау үшін қолданылады. Ханаума шығанағының жағдайында балықтан бастап рифке, тіпті құмға дейін барлығы қорғалды. Еріктілер тобы жағажайда стенд орнатып, келушілерге рифті және онда тұратын балықтарды қорғау туралы білім беруді бастады. 1970 жылдары қала тарапынан жасалған өзгерістер рифте жүзуге арналған аумақты кеңейтті, қосымша тұрақ орны жасады және Солтүстік жағалаудан ақ құм әкеліп төседі, бұл Ханаума шығанағын келушілер үшін одан да тартымды етті. 1980 жылдардың соңында шығанақ Оахудағы маңызды тарту орталығына айналды. Туристер автобуспен әкелінді және кейде бір күні 13 000-ға жуық адам жағажайға келді. Көпшілігі мұхиттың нәзік экожүйесі туралы білмейтін, сондықтан олар еңсеруге тырысқан "көпшілік тұнбаларды қоздырып, кораллдар мен балдырларды таптап, қоқыс тастап, балықтарды тамақтандырып, жағажай бетіне күннен қорғану кремінен майлы қалдырды". Нәтижесінде жағажайға жақын орналасқан әдемі түрлі-түсті коралл рифі құрып кетті, бүгін тек қараңғы қаңқасы ғана көрінеді. 1990 жылға қарай жағажай мен оның айналасындағы аумақтың шамадан тыс пайдалануы үлкен проблемаға айналды, келушілер рифте жүріп, айналасындағы аумақтарға жиналады, шөпке және жолдың бойында тұрақтап қойды. Сол жылы коммерциялық фильм түсіруге тыйым салынды. 2002 жылдың тамызында шығанақтың кіреберісінде Теңіз білім беру орталығы ашылды, онда бүгін де жаңа келушілер қысқа фильм көріп, шығанақтың ресурстарын қорғау туралы нұсқау алады. Фильмді көріп болғаннан кейін келушілер формаға қол қойып, егер келесі 365 күн ішінде қайта келсе, келесі фильмдерді жіберіп алуға құқылы.
The Hawaiian Islands are a group of volcanoes that have risen up over a hot spot, which is a section of the Earth's surface that has exhibited volcanism for an extended period of time. Volcanic chains such as the Hawaiian Islands form as a result of the movement of a tectonic plate across fixed hot spot beneath the surface. In the case of the Hawaiian Islands, the Pacific plate has moved slowly northwestward over such a hotspot. Approximately 3.9 million years ago, the Waianae volcano created the island of Oahu. About 2.5 million years ago, the Koolau volcano breached the ocean's surface and continued to grow in elevation until about 1.7 million years ago, when it went dormant. Most of the eastern or windward portion of Oahu are remnants of this volcano. Most of the familiar geographic landmarks of eastern Oahu were created by eruptions from Koolau from about 500,000 to 10,000 years ago. The eastern flank of the Koolau volcano including the caldera slid into the sea, leaving the Koolau mountain range that can be seen today on the windward side of the island. The Hanauma Crater was created about 32,000 years ago during the Honolulu volcanic series, the latest (and perhaps final) round of volcanic activity to occur on Oahu. Tens of thousands of years ago, a series of volcanic vents opened along the southeast shoreline of Oahu. Unlike the gentle lava flows currently building the island of Hawaii, the late stage eruptions on Oahu were most often short lived violent explosions. The volcanic vents that formed Hanauma Crater opened on the sea floor. Upwelling magma vaporized the ocean water and steam explosions blew the magma into fine ash. The explosions built cones or rings of ash, which solidified into tuff. The eruptions shattered the sea floor—coral reef and basalt—and scattered pieces that are now embedded in the tuff. Wave erosion eventually cut through the low, southeast wall of the crater, forming the current bay. In 1967, it was set apart by the State division of Fish and Game as a Marine Protected Area, a term used generically to describe any marine area that had some or all of its resources protected. In Hanauma Bay's case everything became protected, from the fish to the reef, to the sand itself. A volunteer group set up a booth at the beach and began teaching visitors about conservation of the reef and fish who lived there. More changes in the 1970s by the City cleared more area in the reef for swimming, made an additional parking lot, and shipped in white sand from the North Shore, leaving Hanauma Bay increasingly more attractive to visitors. By the late 1980s, the bay had become a major attraction on Oahu. Tourists were brought in by the busload and sometimes as many as 13,000 visitors descended on the beach in one day. Most were uneducated about the fragile marine ecosystem and, unwittingly, "these crowds stirred up sediment, disturbed and trampled the coral and algae, dropped trash, fed the fish and left a slick of suntan lotion on the bay's surface." Consequently, the beautiful multicolored coral reef closest to the beach died; only its blackened skeleton is visible today. By 1990, overuse of the beach and surrounding area was a real problem, with visitors walking on the reef, swarming the surrounding areas, parking on the grass and on the sides of the road. Commercial filming was banned during that year. Then in August 2002 the Marine Education Center was opened at the entrance to the bay, where still today new visitors must watch a short film and receive instruction about conservation of the Bay's resources. Upon watching the film, visitors are allowed to sign a form and skip any subsequent film if they should return within the following 365 days.
Сапарға
2020 жылға дейін Ханаума шығанағына күніне орта есеппен 3000 адам келіп, ең көп күндері 10 000-ға дейін жетеді, яғни жылына шамамен 1 миллионға жуық адам келеді. Олардың басым көпшілігі туристер. Бұл шығанақтың ең үлкен қауіптерінің бірі – күн сайын Ханаума шығанағына құйылатын күннен қорғау кремінің шамамен мөлшері. Оксибензон және октиноксат құрамындағы күннен қорғау кремі Гавай аралдарында коралл рифтеріне тигізетін зиянды әсеріне байланысты тыйым салынды; алайда, бұл қатал химиялық заттардан басқа күннен қорғау кремі де рифтің өмір сүруіне әсер етеді. Жағалаулық мұхит ғылымдарының ұлттық орталығы (NCCOS) жүргізген мұхит зерттеулері нәтижесінде, бір күні жиналған күннен қорғау кремінің Ханаума шығанағынан шығуына шамамен 50 сағат уақыт қажет екені анықталды. Ханаума шығанағына екі күнде жойылатын күннен қорғау кремі түссе де, шығанақ жабылмағандықтан рифтің қалпына келуіне қажетті уақыт болмайды. COVID-19 пандемиясы мемлекеттік саябақтың рекордтық деңгейде төмендеуіне себеп болды, осыған байланысты Ханаума шығанағының рифінің жаңаруы да анықталды. Жазба жүйесі күніне 1000 келушіге дейін шектеу қойды, сондай-ақ саябақ дүйсенбі, сейсенбі күндері мен мерекелерде балықтарға тамақтану, көбейту және табиғи циклдарына кедерес келтіретін адамдардан демалу үшін жабылады, бұл рифке күннен қорғау кремінің ластауынан келген зиянды өңдеуге мүмкіндік береді. Алғаш рет келушілер кірген кезде, шығанақтың тарихы, оның нәзік экожүйесі және аймаққа мүмкіндігінше аз зиян келтіре отырып, қалай тұрақты түрде саяхаттауға болатыны туралы 9 минуттық видеоны қарауға міндетті.
Prior to 2020, Hanauma Bay saw an average of 3,000 visitors a day, with peak days reaching up to 10,000, or about 1 million per year – the majority of them being tourists. One of the largest threats to the bay is the approximately of sunscreen that was deposited into Hanauma Bay every day. Sunscreen containing oxybenzone and octinoxate has been banned from the Hawaiian islands due to the deadly effects it has on coral reefs; however, sunscreens that don't have those harsh chemicals still have an effect on the reef's survival. The National Centers for Coastal Ocean Science (NCCOS) has found from oceanographic models that it takes approximately 50 hours for sunscreen deposited in a single day to be cycled out of Hanauma Bay. Hanauma Bay received sunscreen that would take two days to get rid of, but since the Bay never closed, the reef would not have the necessary time to recover. The COVID 19 pandemic caused the state park to see record lows, with this they also discovered the rehabilitation of the Hanauma Bay reef. The reservation system has implemented limits it to 1000 visitors per day, and the park is closed on Mondays and Tuesdays as well as holidays to give the fish a break from all the people disturbing their feeding, breeding, and other natural cycles that allow the reef to process the damage done by sunscreen pollution. Upon entry, first time visitors are required to watch a 9 minute video about the bay, its history, its delicate ecosystem, and how to sustainably visit the Bay, causing as minimal damage to the area as possible.
Туалет табағы
Сол жақтағы нүктеде "Кастрөл" (Toilet Bowl) – табиғи ванна орналасқан, ол толқындармен бірге ақырындап көтеріліп, төмендейді. Дегенмен, "Кастрөлдегі" су нашар ауа-райы кезінде күштірек көтеріліп, төмендеуі мүмкін, бұл жарақаттарға себеп болған. Осы себепті, "Кастрөл" мұрағатталды және тоқтатылды.
Along the left point is the "Toilet Bowl", a natural spa tub that gently rises and falls with the tide. However, water in the Toilet Bowl can rise and fall with greater intensity during inclement weather conditions, and has caused injuries. Because of that, The Bowl has been permanently closed.