Кіріспе

епископ тағы
Кафедра соборындағы епископ тағы

Кафедра – ерте христиан базиликасындағы епископтың көтерілген орны.

Кафедралық

Папаның қатесіздігі туралы ілім, латын тілінде "ex cathedra" (сөзбе-сөз "креслодан") деп аталатын бұл ұғым 1870 жылы Бірінші Ватикан кеңесінде Пьос IX жариялаған. Оған сәйкес, бұл "Рим Папасы, барлық христиандардың бақташысы және ұстазы ретіндегі қызметін атқарылып, жоғары апостолдық билігімен сенім және мораль мәселелері бойынша бүкіл Шіркеу ұстануға тиіс доктринаны анықтағанда" дегенді білдіреді.

Епископтың ордасы ретінде соборлар

Соңында, діни округтың (епархияның) бас шіркеуі, оны епископ өзінің негізгі шіркеуі ретінде пайдаланған, "кафедралық собор" атағын алды. Кафедралық собор – епископтың ресми тағы (кафедрасы) орнатылған шіркеу. Католик шіркеуі мен православие шіркеуі арасындағы теологиялық диалог жөніндегі бірлескен халықаралық комиссия, әр жергілікті шіркеуде епископтың болуын, шіркеулік апостолдықтың өзегін көрсету үшін "собор" терминін қолданады.

Петри кафедрасы

Кафедраның ең нақты мысалы – 1657 жылы Джан Лоренцо Бернини жобалаған және 1666 жылы Римдегі Әулие Петр шіркеуінде аяқталып, орнатылған Петр кафедрасының Триумфында орналасқан. 8 ғасырдың басында, Гераклдың он екі еңбегі мен кейбір шоқжұлдыздарды бейнелейтін піл сүйегі тақталарымен қапталған көне ағаш кресло, Әулие Петрдің епископтық креслосы ретінде қастерленді. Бұл – бызантиялық тақ, ішінде акация ағашының фрагменттері, емен қаңқасына орнатылып, темір жолақтармен бекітілген. Бұл креслоның апостол Петр қолданғаны көптен бері сеніліп келді, бірақ Ватикан бұл креслоның 875 жылы Священная Рим империясының императоры Карл Бальдтан VIII Иоанн Папаға сыйлық ретінде берілгенін мойындайды. Бірнеше сақина процессия кезінде оны тасымалдауды жеңілдетті. Папа Александр VII Берниниге осы жәдігерді салтанатты түрде көрсету үшін ескерткіш салуды тапсырды. Бернинидің алтынмен қапталған қола тағы, бай басрельефтермен әшекейленген, жәдігерді қамтиды. 1666 жылдың 17 қаңтарында Ватикан қаласындағы Әулие Петр базиликасының алтарының үстіне салтанатты түрде орнатылды. Шіркеудің төрт докторының өмірден үлкен мүсіндері құрмет сақшысын құрайды: сол жақта – Әулие Амвросий мен Әулие Афанасий, оң жақта – Әулие Иоанн Златоуст пен Әулие Августин. Қасиеттілер күнтізбесіне сәйкес 22 ақпанда тойланатын Петр кафедрасы мейрамы (Апостол Петрдің креслосы мейрамы) Римдегі шіркеудің негізін қалауды құрметтейді және Әулие Петрдің еңбегі үшін алғыс білдіреді.

Епископ Максимианның кафедрасы

Равеннадағы собордың сакристиясында күрделі әшекейлі азумен безендірілген V немесе VI ғасырға жататын епископ тағы сақталған. Оның алдыңғы жағында "Maximianus ep." деген жазу бар, осы жазу арқасында ол осылай аталды. 1908 жылғы Католик энциклопедиясы епископты Константинопольдік Максимиан (431 жылы қайтыс болған) деп көрсетеді, ол Равенналық Максимианнан (556 жылы қайтыс болған) гөрі көбірек мүмкіндікке ие деп есептеледі. Орта ғасырлардан бері ол Кентербери архиепископының үш рет таққа отыру рәсімінде үнемі қолданылып келеді. Ол шіркеуде діни басшы ретінде таққа отырады, капитул үйінде титулдық аббат ретінде және барлық Англияның приматы ретінде Сент-Августин креслосында отырады. Бұл кафедра қолданылатын жалғыз жағдай. Архиепископ қатысатын басқа шаралар үшін екінші кафедра қолданылады.

Орналастыру

Алғашқы христиан епископтық тағы, немесе кафедрасы, ғибадатхана алдындағы биік орында, апсида қабырғасына жақын тұрды. Бұл орын Рим базиликасының апсидасындағы билік өкілінің орны болған, ол ерте христиан базиликалары үшін үлгі болып табысты және кейде олардың құрылыстары ретінде қолданылды.

Батыс шіркеулері

Орта ғасырларда құрбандық үстелдері апсиданың қабырғасына орналастырыла бастағандықтан, кафедраны бір жағына (көбінесе сол жағына) қою практикасы қалыпты жағдайға келді. Рим-католик шіркеуінде Екінші Ватикан кеңесінен бері құрбандық үстелі көбінесе жеке тұрады. Екінші Ватикан соборынан кейін салынған немесе жаңартылған кафедралық шіркеулерде кафедра кейде құрбандық үстелінің артына қойылады, ежелгі Рим базиликаларындағыдай. Англикандық дәстүрде кафедра хордың бір жағына орналастырылады, бірақ көбірек заманауи дәстүрде ол әдетте ғибадатхананың Евангелия жағына қойылады (яғни, алдынан қарағанда құрбандық үстелінің сол жағына).