Кіріспе

Грекиялық болжамгер (2-ғасыр)

Артемидор Далдиан немесе Ефестік – біздің заманымыздың 2-ғасырында өмір сүрген кәсіби болжамгер және түс жорушы. Ол қазірге дейін сақталған грек тіліндегі "Oneirocritica" немесе "Oneirokritikon" атты бес томдық еңбегімен белгілі.

Өмір және жұмыс

Артемидор Эфес қаласынан, Кіші Азияның батыс жағалауындағы Ефестен тегін алып, бірақ анасының туған жері Лидиядағы Дальдис қаласынан да Daldianus деп аталды. Ол біздің заманымыздың 2-ші ғасырында өмір сүрген. Артемидордың сөзіне қарағанда, оның еңбегі үшін материал Грекия, Италия және Азия арқылы жасаған ұзақ саяхаттары кезінде, жоғары және төмен дәрежелі болжаушылардан жиналған. Артемидордың тағы бір маңызды көзі – оның алдыңғы 16 жазушысының есімдерін атаған жазбалары болды. Ол қазір жоғалып кеткен бай жазба дәстүріне сүйенгені анық. Артемидордың әдісі негізінен салыстыруға негіделген. Ол түс жорудың «ұқсастықтардың жанына қойылудан басқа ештеңе емес» екенін жазады (2.25). Бірақ грек болжауының басқа түрлері сияқты, соның ішінде жұлдыз жору, аспан болжауы және ладонь бойынша болжау (палломантия), грек түс жоруы (Онейромантия) өте күрделі болды, нақты бір түс, түс көрушінің жасы, жынысы және мәртебесі сияқты қосымша факторларға байланысты бірнеше түсіндірмелерге ие болды. Кейде түстің өзіндегі ұсақ-түйектер де маңызды болып табылады. Артемидор әсіресе есте қаларлық бір жерде анасымен жыныстық қатынасқа түсу туралы түстердің мағынасын түсіндіреді:

Ананың жағдайы күрделі және көп қырлы, және көптеген түрлі түсіндірмелерге мүмкіндік береді – бұл барлық түс жорушылардың түсінбегені. Бірақ мәселе тек жыныстық актінің өзінде ғана емес. Құшақтасудың сипаты мен денелердің әртүрлі орналасуы әртүрлі нәтижелерді көрсетеді. (Роберт Дж. Уайт аудармасы)

Анасымен түрлі жағдайда жыныстық қатынасқа түсудің болжау мағынасын толық және егжей-тегжейлі баяндау одан кейін келеді. Oneirocritica кітабының алғашқы үш кітабы Кассиус Максимусқа арналған, ол көбінесе Тирлік Максим риторигімен теңестіріледі, және олар болжаушылар мен жалпы жұртшылық үшін егжей-тегжейлі кіріспе қызметін атқаруға арналған. Төртінші және бесінші кітаптар Артемидордың ұлы үшін, сондай-ақ Артемидор деп аталған, оған бәсекелестерден басымдық беру үшін жазылды, және Артемидор оны көшірме жасаудан сақтандырады. Судаға сәйкес, Артемидор сонымен қатар Oiônoscopica (Οἰωνοσκοπικὰ) (Құстарды түсіндіру) және Chiroscopica (Χειροσκοπικά) (Палмистика) жазған, бірақ екеуі де сақталмаған, ал авторлығы күмәнді. Oneirocritica-да Артемидор палмистикаға қарсы көзқарас білдіреді. Артемидордың сілтеме жасайтын авторларының арасында Антифон (мүмкін софист Антифонмен бірдей), Тельместік Аристондр, Фалерлік Димитрий, Кариядағы Миндтік Александр және Милеттік Артемон бар. Бұл авторлардың Артемидордан және басқа көздерден алынған үзінділерін Дель Корно өзінің Graecorum de re onirocritica scriptorum reliquiae (1969) жинағында жинақтады.

Тиісті әдебиет

Пак, Роджер А. "Артемидор және оның араб тіліндегі аудармашысы туралы". "Америкалық филология қауымдастығының еңбектері мен мәжілістері" 98-том, 313–326 беттер. Джонс Хопкинс университеті баспасы, Америка филологиялық қауымдастығы, 1967 жыл.