Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израильдегі адам қонысы
Human settlement in Israel
Атлит Ям – Израильдің Атлит қаласының жағалауынан су астында қалған ежелгі неолиттік ауыл. Көміртектік талдау бойынша, оның жасы 8900-8300 жыл аралығында екені анықталды. Қазандының ерекшеліктерінің бірі – тас шеңбер.
Atlit Yam is a submerged ancient Neolithic village off the coast of Atlit, Israel. It has been carbon dated as to be between 8,900 and 8,300 years old. Among the features of the site is a stone circle.
Тарих
Атлит Ям Левант жағалауындағы агропасторальдық теңіз шаруашылығы жүйесіне қатысты ең ерте мәліметтерді ұсынады. Атлит Ям жері көміртектік талдаулар бойынша 8900 және 8300 жылдар аралығында (калибрленген деректер) жасалғаны анықталды және соңғы саз сыйырылмаған неолит В кезеңіне жатады. Қазіргі таңда Жерорта теңізінде, Атлит шығанағында, Кармель жағалауындағы Орен өзенінің құйылысында теңіз деңгейінен 8–12 м (25–40 фут) тереңдікте орналасқан. Оның ауданы шамамен 40 000 шаршы метрді (10 акр) құрайды. Су асты қазбалары барысында тікбұрышты үйлер мен құдық табылды. Бұл жер соңғы мұз дәуірі аяқталғаннан кейін теңіз деңгейінің өсуі салдарынан су астында қалды. Осыған сәйкес, сол кездегі жағалау сызығы қазіргі жағалаудан шамамен 1 км (жарты миль) батысқа қарай орналасқан деп есептеледі. Саудаға немесе сақтауға дайындалған балықтың көптігі ғалымдарды осы елді мекеннің кенеттен тасталып кеткеніне алып келді. Италияның Пиза қаласындағы Геофизика және вулканология ұлттық институтының ғалымы Мария Пареши басқаратын итальяндық зерттеу көрсеткендей, 8500 жыл бұрын Этна тауының шығыс беткейінің жанартаулық құлауы нәтижесінде 10 қабатты (40 м немесе 130 фут) цунами туындап, бірнеше сағат ішінде Жерорта теңізінің жағалау қалаларын қамтыған. Кейбір ғалымдар Атлит Ямның сол шақтардағы күйреуін осындай цунами болғанының тағы бір дәлелі деп санайды.
Atlit Yam provides the earliest known evidence for an agro pastoral marine subsistence system on the Levantine coast. The site of Atlit Yam has been carbon dated to be between 8,900 and 8,300 years old (calibrated dates) and belongs to the final Pre Pottery Neolithic B period. It is currently between 8–12 m (25–40 ft) beneath sea level in the Mediterranean Sea, in the Bay of Atlit, at the mouth of the Oren river on the Carmel coast. It covers an area of ca. 40,000 square meters (10 acres). Underwater excavations have uncovered rectangular houses and a well. The site was covered by the eustatic rise of sea levels after the end of the last Ice Age. It is assumed that the contemporary coastline was about 1 km (a half mile) west of the present coast. Piles of fish ready for trade or storage have led scientists to conclude that the village was abandoned suddenly. An Italian study led by Maria Pareschi of the Italian National Institute of Geophysics and Volcanology in Pisa indicates that a volcanic collapse of the eastern flank of Mount Etna 8,500 years ago would likely have caused a 10 storey (40 m or 130 ft) tsunami to engulf some Mediterranean coastal cities within hours. Some scientists point to the apparent abandonment of Atlit Yam around the same time as further evidence that indeed, such a tsunami did occur.
Археологиялық табылған жерлер
1960 жылдан бері Кармел жағалауында ірі масштабты құм карьерлерінің қазуы салдарынан су астындағы елді мекендер мен кемелердің құлау орындары табылды. 1984 жылы теңіз археологы Эхуд Галили кемелердің құлау орындарын зерттеу кезінде ежелгі қалдықтарды байқады. Төртбұрышты үйлер мен ошақтардың қалдықтары анықталды. Сонымен қатар, құрғақ тас қабырғаларынан тұрғызылған, диаметрі 1,5 м (5 фут) және тереңдігі 5,5 м (20 фут) құдық табылған, ол қазір теңіз деңгейінен 10,5 м (35 фут) төмен жатыр. Оның ішінде екі қабатта кремний, тас және сүйек бұйымдары, сондай-ақ жануарлардың сүйектері кездесті. Жоғарғы қабатында жануарлардың жартылай бітіскен сүйектері болды, олар құдық қолданыстан шыққаннан кейін тасталған болуы мүмкін. Сайттағы басқа да дөңгелек құрылымдар да құдықтар болуы мүмкін. Галилидің пікірінше, құдықтардағы су теңіз суымен бірте-бірте ластанып, тұрғындарды үйлерін тастап кетуге мәжбүр еткен. Үйлердің ішінде де, сыртында да он есімдік жерлеу орындары табылды. 2008 жылы табылған әйел мен баланың қаңқалары туберкулездің ең ерте белгілі жағдайларын көрсетті. Сүйектен жасалған балық ілгектері және саудаға немесе сақтауға дайын балық сүйектерінің жиынтығы теңіз ресурстарының маңыздылығын көрсетеді.
Submerged settlements and shipwrecks have been found on the Carmel coast since 1960, in the wake of large scale sand quarrying. In 1984, marine archaeologist Ehud Galili spotted ancient remains whilst surveying the area for shipwrecks. Remains of rectangular houses and hearth places have been found. Also found was a well that currently lies 10.5 m (35 ft) below sea level, constructed of dry stone walling, with a diameter of 1.5 m (5 ft) and a depth of 5.5 m (20 ft) lower. The fill contained flints, artifacts of ground stone and bone, and animal bones in two separate layers. The upper layer contained partly articulated animal bones, which presumably were thrown in after the well went out of use. Other round structures at the site may also be wells. Galili believes that the water in the wells gradually became contaminated with seawater, forcing the inhabitants to abandon their homes. Ten flexed burials have been discovered, both inside the houses and in their vicinity. The skeletons of a woman and child, found in 2008, have revealed the earliest known cases of tuberculosis. Bone fish hooks and piles of fish bones ready for trade or storage point to the importance of marine resources.