Томас Кинселла: Ирланд ақынының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Ирландиялық ақын (1928–2021)
ирландиялық ақын

Томас Кинселла (4 мамыр 1928 – 22 желтоқсан 2021) – ирландиялық ақын, аудармашы, редактор және баспагер. Дублин қаласының сыртында дүниеге келген Кинселла мемлекеттік қызметке түсуден бұрын Дублин университетінде білім алған. Ол 1950-ші жылдардың басында өлеңдерін жариялай бастады, сонымен қатар сол кездегі ерте ирландиялық поэзияны ағылшын тіліне аударған. 1960-шы жылдары ол АҚШ-қа көшіп, Темпл университеті сияқты университеттерде ағылшын тілін оқытқан. Кинселла 2010-шы жылдарға дейін үздіксіз жариялап тұрды.

Ерте өмір және еңбек

Томас Кинселла 1928 жылғы 4 мамырда Инчикорде жұмысшы отбасында, бірақ "мәдениетті" ата-анасы Джон Пол Кинселла мен Агнес (құрметті әкесі Кассерли) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі мен әкесінің әкесі екеуі де Гиннес сыра зауытында жұмыс істеді, әкесі, кәсіподақ ұйымдастырушысы, құмыраханада жұмыс істеп, кейін "Гиннес сырасын жеткізу көлігінде көмекші, жұмысшы" болды; ал әкесінің әкесі сыра зауытынан Дублин портындағы теңізге шығатын кемелерге баржамен жүк тасыды. Кинселла балалық шағының көп бөлігін Дублиннің Килменхам/Инчикор аймағында өткізді және Инчикордегі Үлгілік мектепте, онда сабақтар ирланд тілінде оқытылды, сондай-ақ Дублиннің Солтүстік Ричмонд көшесіндегі О'Коннелл мектептерінде білім алды. 1946 жылы ол Дублин университетінің колледжіне ғылымды оқуға түсті. Бірнеше семестр оқығаннан кейін Ирландияның қаржы министрлігінде мемлекеттік қызметке орналасып, гуманитарлық және өнер саласына ауысып, түнгі уақытта университетті бітірді. Кинселланың көптеген ерте өлеңдері 1951-1953 жылдары Дублин университетінің колледжінің «National Student» журналында жарияланды. Оның алғашқы кішкентай жинағы «The Starlit Eye» (1952) Лиам Миллердің «Dolmen Press» баспасында, сондай-ақ оның алғашқы кітабы «Poems» (1956) жарық көрді. Одан кейін «Тағы бір қыркүйек» (1958–1962), «Моральдық қағидалар» (1960), «Ағысқа қарсы» (1962), «Құрт ағашы» (1966) және ұзын өлеңі «Түнгі серуенші» (1967) жарық көрді.

Аударма және редакциялау

Миллердің ұсынысымен Кинселла ерте ирланд мәтіндерін аударуға көшті. Ол 1954 жылы «Longes Mac Usnig» және «The Breastplate of St Patrick» ал 1955 жылы «Thirty Three Triads» нұсқаларын жариялады. Оның осы саладағы ең маңызды еңбектері екі томдық жинақта топталды. Олардың біріншісі – Луи Ле Брокки суреттерімен жабдықталған «Тэйн Бо Куаилнге» нұсқасы, «Тэйн» (Dolmen, 1969; Oxford University Press, 1970). Шон О Туамамен бірлесіп, Кинселла «An Duanaire: 1600–1900, Poems of the Dispossessed» (1981) ирланд поэзиясы антологиясын редакциялады. Сыншы Сиобан Холланд бұл антологияны «саяси тұрғыдан қолданылған антология жанры» деп сипаттады. «An Duanaire» 1982 жылы Ирландия әдебиеті үшін Руни сыйлығының «арнайы сыйлығын» жеңіп алды. Ол сонымен қатар Остин Кларктың «Сайланған өлеңдері» және «Жинақталған өлеңдері» (1974) жинақтарын «Dolmen» баспасы үшін, ал «Ирландияның жаңа Оксфорд кітабын» (1986) редакциялады. 1973 жылы ол Темплдегі ирландтану бағдарламасын құрды. 1972 жылы жеке шығармаларын жариялау үшін «Peppercanister Press» баспасын іске қосты. «Peppercanister Press» баспасынан шыққан алғашқы туынды – «Butcher’s Dozen», ол «Bloody Sunday» оқиғасы бойынша өткен Виджери комиссиясының шешіміне сатирикалық жауап болды. Бұл өлең «aisling» дәстүріне негізделген. 1968 жылғы «Nightwalker and Other Poems» кітабынан бастап Кинселланың туындыларына американдық модернистік поэзия, әсіресе Эзра Паунд, Уильям Карлос Уильямс және Роберт Лоуэллтің поэзиясы күшті әсер етті. Сонымен қатар, оның поэзиясы Карл Юнгтың еңбектері арқылы көрінетін жеке психикаға көбірек назар аудара бастады. Бұл тенденциялар «Notes from the Land of the Dead» (1973) және «One» (1974) өлеңдерінде көрінді. Сыншы Томас Х. Джексонның сөзіне сүйенсек, «Her Vertical Smile» (1985), «Out of Ireland» (1987) және «St Catherine’s Clock» (1987) кітаптары жеке және тарихи перспективаларды үйлестірді: «Өзіңе үнде, әлемді табасың; әлемнің бір қырына үнде, өзіңді табасың». «One Fond Embrace» (1988) және «Poems from Centre City» (1990) Дублиндегі архитектуралық даму сияқты заманауи оқиғаларды талдау үшін Брайан Мерриман және ортағасырлық қарғыс поэзиясы сияқты тарихи көздерге сілтеме жасайды.

At Miller's suggestion, Kinsella turned his attention to the translation of early Irish texts. He produced versions of Longes Mac Usnig and The Breastplate of St Patrick in 1954 and of Thirty Three Triads in 1955. His most significant work in this area was collected in two volumes. The first of these was The Táin (Dolmen, 1969; Oxford University Press, 1970), a version of the Táin Bó Cúailnge illustrated by Louis le Brocquy. With Seán Ó Tuama, Kinsella co edited An Duanaire: 1600–1900, Poems of the Dispossessed (1981), an anthology of Irish poems that critic Siobhán Holland describes as a "politicized deployment of the anthology genre". An Duanaire won a "special award" of the Rooney Prize for Irish Literature in 1982. He also edited Austin Clarke's Selected Poems and Collected Poems (both 1974) for Dolmen and The New Oxford Book of Irish Verse (1986). In 1973, he started Temple's Irish studies programme. In 1972, he started Peppercanister Press to publish his own work. The first Peppercanister production was Butcher's Dozen, a satirical response to the Widgery Tribunal into the events of Bloody Sunday. This poem drew on the aisling tradition. Beginning around 1968 with Nightwalker and Other Poems, Kinsella's work became more influenced by American modernist poetry, particularly the poetry of Ezra Pound, William Carlos Williams, and Robert Lowell. In addition, his poetry started to focus more on the individual psyche as seen through the work of Carl Jung. These tendencies appeared in the poems of Notes from the Land of the Dead (1973) and One (1974). According to critic Thomas H. Jackson, books including Her Vertical Smile (1985), Out of Ireland (1987), and St Catherine's Clock (1987) blended personal and world historical perspectives: "address a self, and you find the world; address an aspect of the world, and you find a self". One Fond Embrace (1988) and Poems from Centre City (1990) allude to historical antecedents including Brian Merriman and medieval curse poetry to dissect contemporary events such as architectural development in Dublin.

Марапаттар мен құрметтер

Кинселла 2007 жылғы 24 мамырда Дублин қаласының құрметті азаматы атағын алды. 2018 жылдың желтоқсан айында ол Дублин Тринити колледжінен құрметті доктор дәрежесін алды.

Жеке өмір және өлім

Кинселланың ағасы композитор Джон Кинселла (1932–2021) болды. Томас 2021 жылғы 22 желтоқсанда Дублинде 93 жасында дүние салды. Оның әйелі Элеонора 2017 жылы одан бұрын қайтыс болды.

Аударма

Тайн, ирланд эпосы «Тайн Бо Куаилнгеден» аударған, Луи Ле Броккидің суреттерімен. Долмен, 1969; Оксфорд университетінің баспасы, 1970. An Duanaire – «Жерсіз қалғандардың өлеңдері», гейл өлеңдерінің антологиясы; құрастырушысы – Сеан О Туама. Портлоуз: Долмен баспасы, 1981.