Париждің Монпарнас ауданы

Кіріспе

Монпарнас – Париждің оңтүстігінде, Сена өзенінің сол жағалауында орналасқан аудан. Монпарнас бульвары мен Ренненің көшелерінің қиылысында жатыр, Ренненің көшесі мен Распай бульвары арасында. Ол қаланың 6-шы, 14-шы және 15-ші округтеріне бөлінген. Монпарнас Париждің бір бөлігі болып табылады.

Бұл аймақ сонымен қатар мыналарға да ат берген:

Gare Montparnasse: Бретаньға, Ренне, Тур, Бордо, Ле-Манға TGV пойыздары; заманауи TGV станциясы ретінде қайта салынған;
Ірі Montparnasse – Bienvenüe метро станциясы;
Cimetière du Montparnasse: Монпарнас зираты, онда Шарль Бодлер, Константин Бранкузи, Жан-Поль Сартр, Симона де Бовуар, Ман Рэй, Самуэль Беккет, Серж Гейнсбург және Сюзан Сонтаг сияқты белгілі тұлғалар жерленген;
Tour Montparnasse, жалғыз көк үй. 17 ғасырда төбелі ауданда өлең оқуға келген студенттер оны грек мифологиясындағы өнер мен ғылымның тоғыз Музасының мекені болған «Парнасс тауы» деп атаған. 18 ғасырда Монпарнас бульвары үшін төбе тегістелді. Француз революциясы кезінде көптеген би залдары мен кабарелер есіктерін ашып, суретшілердің жиналатын орындарына айналды. Аймақ кафелер мен барлармен де танымал, мысалы, Монпарнас станциясынан бірнеше блокқа жақын орналасқан, крептерге (жұқа қыбыршықтарға) мамандандырылған бретондық мейрамханалар. Пастер институты осы аймақта орналасқан. Жер астында Париж катакомбаларының туннельдері жатыр.

Көркемдік орталық

18-шы ғасырда студенттер Париж катакомбаларының жасанды төбесінде өлеңдер оқыған. Қызығы, олар бұл үйіндіні Парнас тауы деп атады, бұл есім ежелгі грек әдебиетінде даңқталған Парнас тауынан алынған. 20-шы ғасырдың басында кедейліктен өз өңірлерінен қуылған көптеген бретондықтар Монпарнас ауданының ортасында орналасқан Gare Montparnasse вокзалына пойызбен келді және жақын жерге қоныстанды. Монпарнас 1920-шы жылдары, «Жылдардың шатағы» деп аталған, ал 1930-шы жылдары Париждегі зияткерлік және көркем өмірдің орталығы ретінде танымал болды. 1910 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Париждің көркем айналымдары Монмартр ауданы бұрынғы буын суретшілерінің интеллектуалды даму ортасы болғандықтан Монпарнасқа көшіп келді. Шарль Бодлер, Роберт де Монтескье, Зола, Мане, Франс, Дега, Форе сияқты париждіктер Дендизмнің богемиялық мәдени жетілуіне көңіл бөлді. 1920-шы жылдардың соңындағы Монпарнас және 6-шы округтегі эмигранттардың мәдени өмірі Джон Глассконың 1970 жылғы «Монпарнас естеліктері» кітабында сипатталған. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген, ақшасы жоқ суретшілер, мүсіншілер, жазушылар, ақындар мен композиторлар Монпарнастағы шығармашылық атмосферада және Ла Руш сияқты суретшілер коммундарының арзан жалдамасы үшін өркендеді. Суы жоқ, ылғалды, жылытылмаған ательелерде тұратын көптеген адамдар тамақ сатып алу үшін өз туындыларын бірнеше франкқа сатты. Жан Кокто бір кезде Монпарнаста кедейлік – сәндік деді. Алғаш рет Даниэль Генри Канвейлер сияқты өнер сатушылар ұсынған, ал қазір сол суретшілердің туындылары миллиондаған еуроға сатылады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Парижде Монпарнас – өнер әлемінің эйфорияға толы кездесу орны болды. Фернан Леже сол кезең туралы былай деп жазды: «Адам демалып, өмірге деген құштарлығын, биге деген құмарлығын, ақша жұмсауды қайта сезінеді, өмірдің күші әлемді толтырады». Монпарнасқа әлемнің түкпір-түкпірінен келді – Еуропадан, соның ішінде Ресей, Венгрия және Украинадан, АҚШ-тан, Канададан, Мексикадан, Орталық және Оңтүстік Америкадан, тіпті Жапониядан да. Мануэль Ортис де Зарате, Камило Мори және басқалар Чилиден келді, онда өнердегі терең жаңалықтар Сантьягодағы Группо Монпарнас тобының құрылуына әкелді. Монпарнаста жиналған басқа суретшілердің арасында Якоб Макзник, Пабло Пикассо, Гийом Аполлинер, Осип Задкин, Хулио Гонсалес, Муаз Кислинг, Жан Кокто, Эрик Сати, Мариос Варвоглис, Марк Шагал, Нина Хамнетт, Жан Рис, Фернан Леже, Жак Липшиц, Макс Якоб, Блез Сендрарс, Шайм Сутин, Джеймс Джойс, Эрнест Хемингуэй, Ицхак Френкель Френкель, Мишель Кикоин, Пинхус Кремегне, Амедео Модильяни, Форд Мадокс Форд, Тоно Салазар, Эзра Паунд, Макс Эрнст, Марсель Дюшан, Сюзанна Дюшан Кротти, Анри Руссо, Константин Бранкузи, Ева Кошевер, Клод Кахун және Марсель Мур, Хуан Форт, Пол Гриз, Диего Ривера, Федерико Канту, Анхель Заррага, Маревна, Цугухару Фужита, Мари Вассилиефф, Леон Поль Фарг, Альберто Джакометти, Рене Ише, Андре Бретон, Альфонсо Рейес, Паскен, Нильс Дардель, Сальвадор Дали, Генри Миллер, Сэмюэл Беккет, Эмиль Чоран, Реджинальд Грей, Эндре Ади, Жоан Миро, Илайр Хилер және, өмірінің соңында, Эдгар Дега болды. Монпарнас – шығармашылықтың барлық ерекшеліктерімен қабылданатын, әр жаңа келгенге қазіргі мүшелері тарапынан ешқандай қарсылықсыз қол ұшын беретін қауымдастық болды. 1913 жылы Жапониядан келген Цугухару Фужита ешкімді танымай, сол түні Шаим Сутин, Амедео Модильяни, Жюль Пасин және Фернан Лежемен танысты, ал бір апта ішінде Хуан Гриз, Пабло Пикассо және Анри Матиспен дос болып кетті. 1914 жылы ағылшын суретшісі Нина Хамнетт Монпарнасқа келгенде, алғашқы кешінде La Rotonde кафесіндегі келесі үстелдегі күлімдеген адам өзін «Модильяни, суретші және еврей» деп таныстырды. Олар жақын дос болып, кейін Хамнетт Модильяниден свитер мен вельвет шалбар қарыз алғанын, содан кейін La Rotonde-ге барып, түгел түн бойы көшеде билегенін айтты. 1921 жылдан 1924 жылға дейін Париждегі американдықтардың саны 6000-нан 30000-ға дейін өсті. Бұл қауымдастықтың көп бөлігі өмір сүруге тырысса, Пегги Гуггенхайм және Нью-Йорктен Эдит Уортон, Бостондан Гарри Кросби және Сан-Францискодан Беатрис Вуд сияқты жақсы жағдайдағы американдық әлеуметтік тұлғалар шығармашылықтың қызуына түсті. Роберт МакАлмон және Мария мен Эжен Жолас Парижге келді және «Transition» әдеби журналын шығарды. Гарри Кросби және оның әйелі Карес 1927 жылы Парижде Black Sun Press-ті құрды, Д.Г.Лоуренс, Арчибальд МакЛейш, Джеймс Джойс, Кей Бойл, Харт Крэйн, Эрнест Хемингуэй, Джон Дос Пассос, Уильям Фолкнер, Дороти Паркер және басқалардың туындыларын жариялады. Сонымен қатар, Билл Берд өзінің Three Mountains Press арқылы британдық мұрагер Нэнси Кунард оны иеленгенге дейін жариялады. Монпарнастың кафелері, бистролары мен барлары – мәдени идеялар мен байланыстардың туып, пісіп-жетілетін орын болды. Монпарнастың түнгі өмірінің орталығындағы кафелер қазір Пабло Пикассо атымен аталатын Carrefour Vavin-де орналасқан. Монпарнастың гүлденген кезеңінде (1910 жылдан 1920 жылға дейін) Le Dôme, Closerie des Lilas, La Rotonde, Le Select және La Coupole кафелері – барлығы әлі де жұмыс істеп тұр, аш суретшілер кеш бойына бірнеше сантимге үстелді алып отыратын орындар еді. Олар ұйықтап қалса, официанттар оларды оятпауға нұсқау алған. Дау-жанжалдар жиі болатын, кейбіреулері зияткерлікпен, ал кейбіреулері алкогольмен күшейтілген, егер төбелес болса (әдетте болатын), полиция шақырылмаған. Егер сіз шотты төлей алмасаңыз, La Rotonde иесі Виктор Либион сияқты адамдар суретті қабылдап, суретші төлей алғанша сақтап қоятын. Сондықтан кейде кафе қабырғаларында өнер туындыларының жиынтығы кездесетін. Суретшілер жиналатын көптеген орындар болды, соның бірі – Le Dôme жанындағы rue Delambre көшесіндегі 10-шы үйдің жанындағы Dingo Bar. Бұл американдық эмигранттар мен суретшілердің бас қосып отыратын орын еді, онда канадтық жазушы Морли Каллахан, достасы Эрнест Хемингуэймен бірге, екеуі де әлі жарияланбаған жазушылар, жасқа келген жазушы Ф. Скотт Фицджеральдпен танысты. Ман Рэйдің досы және дадаист Марсель Дюшан Нью-Йоркке кеткеннен кейін, Ман Рэй rue Delambre көшесіндегі 15-шы үйde l'Hôtel des Ecoles-те өзінің алғашқы студиясын ашты. Осы жерде ол фотограф ретінде мансабын бастады, және осы жерге Джеймс Джойс, Гертруда Стайн, Кики Монпарнас, Жан Кокто және басқалар келіп, қара-ақ түсте суретке түсті. Монпарнастағы rue de la Gaité көптеген үлкен музыкалық театрлардың орны болды, әсіресе танымал «Bobino». Олардың сахналарында, сол кездегі танымал бір атты немесе туған атын қолдана отырып, Дамия, Кики, Майоль және Георгиус толы сарайларға ән айтып, өнер көрсетті. Сондай-ақ, осы жерде Эрик Сати мен Жан Коктоның идеяларына негізделген музыка құратын Les Six тобы құрылды. Ақын Макс Жакоб Монпарнасқа «атақсыз күнә жасау» үшін келгенін айтты, бірақ Марк Шагал Монпарнасқа неліктен барғанын басқаша түсіндірді: «Мен өз көзіммен естіген нәрсені көруге талпындым: бұл көздің революциясы, түстердің айналуы, олар жеке сызықтар ағынында спонтанды және шеберлікпен бірігетіні. Мұны менің қаламда көруге болмады. Өнердің күні тек Парижде ғана шашырады». Бұл аймақ шығармашылық, богемиялық ортада өмір сүруге және жұмыс істеуге келген адамдарды тартып қана қоймай, Владимир Ленин, Леон Троцкий, Порфирио Диас және Симон Петлюра сияқты саяси эмигранттардың да үйі болды. Бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс өнер қоғамын тарап кетуге мәжбүр етті, содан кейін Монпарнас ескі жарқырауын қайтаруға ере алмады. Пегги Гуггенхайм сияқты бай әлеуметтік тұлғалар, суретші Макс Эрнстке үйленген, Hôtel Lutetia-да тұрды және Монпарнастың суретші студияларын жиі аралады.

In the 18th century, students recited poems at the foot of an artificial hillock of rock rubble from the Catacombs of Paris. Ironically, they decided to baptise this mound Mount Parnassus, named after the Mount Parnassus celebrated in Ancient Greek literature. In the early 20th century, many Bretons who were driven out of their region by poverty arrived by train at Gare Montparnasse, in the heart of the Montparnasse district, and settled nearby. Montparnasse became famous in the Roaring Twenties, referred to as les Années Folles (the Crazy Years), and the 1930s as the heart of intellectual and artistic life in Paris. From 1910 to the start of World War II, Paris' artistic circles migrated to Montparnasse as the alternative to the Montmartre district which had been the intellectual breeding ground for the previous generation of artists. The Paris of Charles Baudelaire, Robert de Montesquiou, Zola, Manet, France, Degas, Fauré typically indulged in the Bohemianism cultural refinements of Dandyism. The cultural scene during the late 1920s for expatriates in Montparnasse and the 6th arrondissement is described in John Glassco's 1970 book Memoirs of Montparnasse. Virtually penniless painters, sculptors, writers, poets and composers came from around the world to thrive in the creative atmosphere of Montparnasse and for the cheap rent at artist communes, such as La Ruche. Living without running water, in damp, unheated Ateliers, many sold their works for a few Francs just to buy food. Jean Cocteau once said that poverty was a luxury in Montparnasse. First promoted by art dealers such as Daniel Henry Kahnweiler, today works by those artists sell for millions of euros. In post World War I Paris, Montparnasse was a euphoric meeting place for the artistic world. Fernand Léger wrote of that period: "man relaxes and recaptures his taste for life, his frenzy to dance, to spend money an explosion of life force fills the world." They came to Montparnasse from all over the globe from Europe, including Russia, Hungary and Ukraine, from the United States, Canada, Mexico, Central and South America, and from as far away as Japan. Manuel Ortiz de Zárate, Camilo Mori and others made their way from Chile where the profound innovations in art spawned the formation of the Grupo Montparnasse in Santiago. A few of the other artists who gathered in Montparnasse were Jacob Macznik, Pablo Picasso, Guillaume Apollinaire,Ossip Zadkine, Julio Gonzalez, Moise Kisling, Jean Cocteau, Erik Satie, Marios Varvoglis, Marc Chagall, Nina Hamnett, Jean Rhys, Fernand Léger, Jacques Lipchitz, Max Jacob, Blaise Cendrars, Chaïm Soutine, James Joyce, Ernest Hemingway, Yitzhak Frenkel Frenel, Michel Kikoine, Pinchus Kremegne, Amedeo Modigliani, Ford Madox Ford, Toño Salazar, Ezra Pound, Max Ernst, Marcel Duchamp, Suzanne Duchamp Crotti, Henri Rousseau, Constantin Brâncuși, Eva Kotchever, Claude Cahun and Marcel Moore, Paul Fort, Juan Gris, Diego Rivera, Federico Cantú, Angel Zarraga, Marevna, Tsuguharu Foujita, Marie Vassilieff, Léon Paul Fargue, Alberto Giacometti, René Iché, André Breton, Alfonso Reyes, Pascin, Nils Dardel, Salvador Dalí, Henry Miller, Samuel Beckett, Emil Cioran, Reginald Gray, Endre Ady, Joan Miró, Hilaire Hiler and, in his declining years, Edgar Degas. Montparnasse was a community where creativity was embraced with all its oddities, each new arrival welcomed unreservedly by its existing members. When Tsuguharu Foujita arrived from Japan in 1913 not knowing a soul, he met Chaïm Soutine, Amedeo Modigliani, Jules Pascin and Fernand Léger virtually the same night and within a week became friends with Juan Gris, Pablo Picasso and Henri Matisse. In 1914, when the English painter Nina Hamnett arrived in Montparnasse, on her first evening the smiling man at the next table at Café de la Rotonde graciously introduced himself as "Modigliani, painter and Jew". They became good friends and Hamnett later recounting how she once borrowed a jersey and corduroy trousers from Modigliani, then went to La Rotonde and danced in the street all night. Between 1921 and 1924, the number of Americans in Paris swelled from 6,000 to 30,000. While most of the artistic community gathered here were struggling to eke out an existence, well heeled American socialites such as Peggy Guggenheim, and Edith Wharton from New York City, Harry Crosby from Boston and Beatrice Wood from San Francisco were caught in the fever of creativity. Robert McAlmon, and Maria and Eugene Jolas came to Paris and published their literary magazine Transition. Harry Crosby and his wife Caresse would establish the Black Sun Press in Paris in 1927, publishing works by such future luminaries as D. H. Lawrence, Archibald MacLeish, James Joyce, Kay Boyle, Hart Crane, Ernest Hemingway, John Dos Passos, William Faulkner, Dorothy Parker and others. As well, Bill Bird published through his Three Mountains Press until British heiress Nancy Cunard took it over. The cafés, bistros and bars of Montparnasse were a meeting place where cultural ideas and connections were hatched and mulled over. The cafés at the centre of Montparnasse's night life were in the Carrefour Vavin, now renamed Place Pablo Picasso. In Montparnasse's heyday (from 1910 to 1920), the cafés Le Dôme, Closerie des Lilas, La Rotonde, Le Select, and La Coupole—all of which are still in business—were the places where starving artists could occupy a table all evening for a few centimes. If they fell asleep, the waiters were instructed not to wake them. Arguments were common, some fueled by intellect, others by alcohol, and if there were fights (and there often were) the police were never summoned. If you could not pay your bill, people such as La Rotonde's proprietor, Victor Libion, would often accept a drawing, holding it until the artist could pay. As such, there were times when the café's walls were littered with a collection of artworks. There were many areas where the artists congregated, one of them being near Le Dôme at no. 10 rue Delambre called the Dingo Bar. It was the hang out of artists and ex patriate Americans and the place where Canadian writer Morley Callaghan, who came with his friend Ernest Hemingway, both still unpublished writers, met the already established writer F. Scott Fitzgerald. When Man Ray's friend and Dadaist, Marcel Duchamp, left for New York City, Man Ray set up his first studio at l'Hôtel des Ecoles at no. 15 rue Delambre. This is where his career as a photographer began, and where James Joyce, Gertrude Stein, Kiki of Montparnasse, Jean Cocteau and the others filed in and posed in black and white. The rue de la Gaité in Montparnasse was the site of many of the great music hall theatres, in particular the famous "Bobino". On their stages, using then popular single name pseudonyms or one birth name only, Damia, Kiki, Mayol and Georgius, sang and performed to packed houses. And here too, Les Six was formed, creating music based on the ideas of Erik Satie and Jean Cocteau. The poet Max Jacob said he came to Montparnasse to "sin disgracefully", but Marc Chagall summed it up differently when he explained why he had gone to Montparnasse: "I aspired to see with my own eyes what I had heard of from so far away: this revolution of the eye, this rotation of colours, which spontaneously and astutely merge with one another in a flow of conceived lines. That could not be seen in my town. The sun of Art then shone only on Paris." While the area attracted people who came to live and work in the creative, bohemian environment, it also became home for political exiles such as Vladimir Lenin, Leon Trotsky, Porfirio Diaz, and Simon Petlyura. But, World War II forced the dispersal of the artistic society, and after the war Montparnasse never regained its splendour. Wealthy socialites like Peggy Guggenheim, an art collector who married artist Max Ernst, lived in the Hôtel Lutetia and frequented the artist studios of Montparnasse, acquiring pieces that would come to be recognized as masterpieces now in the Peggy Guggenheim Museum in Venice, Italy. The Musée du Montparnasse opened in 1998 at 21 Avenue du Maine and closed in 2015. Although operating with a tiny city grant, the museum was a non profit operation. The Gallery of Montparnasse was one of the first to introduce abstract expressionism in France in the 1940s, and still holds contemporary art exhibitions today.

Экономика

SNCF, француздық теміржол компаниясының бас кеңсесі 14-ші округке жақын Монпарнас ауданында орналасқан. 1995 жылдың желтоқсанында Tremblay en France қаласындағы қазіргі Air France бас кеңсесі салынысымен бұрын Air France бас кеңсесі Монпарнас және 15-ші округте, Gare Montparnasse теміржол станциясының жанындағы мұнарада орналасқан еді; Air France шамамен 30 жыл бойы сол мұнарада орналасқан.

Білім

Вандамме кітапханасы (Bibliothèque Vandamme) маңайда орналасқан.