Кіріспе

Керекше дөңгелек термині көлік құралының стандартты емес, өндірушінің бастапқы дөңгелектерінен өзгертілген немесе толығымен ауыстырылған дөңгелектерін білдіреді.

Танымалдық

Өзгешелендірілген дөңгелектердің танымалдылығы жыл сайын артып келеді. Жаңа көлік сатып алушылардың шамамен үштен бірі өз көліктерін өзгешелендірілген дөңгелектермен жабдықтайды. Дөңгелек айналдырғыштары (спиннерлер) 1990 жылдардың соңында пайда болып, жаңа мыңжылдықта кең танымал болды. 18" / 20" / 22" / 24" / 26" және тіпті 30" дюймдік дөңгелек диаметрлері сияқты үлкен дөңгелектер мен айналдырғыштардың енгізілуі осы танымалдықты одан әрі арттырды.

Әдетті дөңгелекті иіруші

Бейімделген дөңгелек айналдырғыштары, сондай-ақ "Tru Spinners" және "еркін айналатын айналдырғыштар" деп те аталады, автомобиль дөңгелегінің ортасына орнатылатын сәндік кинетикалық құрылғылар болып табылады. Дөңгелек тоқтағаннан кейін олар айналуын жалғастырады. Көбінесе олар дөңгелектің ортасына стандартты өлшемде орнатылса, дөңгелектер мен айналдырғыштарға сұраныс артқан кезде диаметрі үлкенірек үлгілер де жасалды. Кейбір үлгілері дөңгелектің бүкіл шетін жауып тастады, содан "айналдырғыш жиектері" деген ат қойылды. Олар автомобиль дөңгелегі тоқтағанда жұмыс істейтін еді, Tru Spinners айналуын жалғастыра беретін. Tru Spinners тоқтағаннан кейін, дөңгелек қайта айнала бастағанда ғана, олардың инерциясымен қозғалып, қайтадан айнала бастайтын. Олар дөңгелектен бөлек айналу үшін бір немесе бірнеше роликтік подшипниктерді пайдаланатын, дөңгелек тоқтағанда да айналуға мүмкіндік беретін конструкциямен жасалған. Бұл өнертабыстың бастапқы кезеңдерінде, 1990 жылдардың ортасында Tru Spinners тек жекелеген машиналарда және 2000 жылдарға дейін жалғасқан көрмелердегі автомобильдерде қолданылды. Айналдырғыш дөңгелекті американдық өнертапқыш Джеймс Дж. Д. Грагг 1994 жылдың 4 наурызында АҚШ патенті #5,290,094 арқылы тапқан, ал кейіннен шетелдік патенттер де алынды. Жаңа мыңжылдықтың басында олардың танымалдылығы әлемдік деңгейде өсті және АҚШ-та басқа патенттер де берілді. 2003 жылдың 29 сәуірінде Дэвид Фоулкске АҚШ-тың еркін айналатын айналдырғыш дөңгелегіне #6,554,370 патенті берілді. Дэвид Фоулкс Лос-Анджелес автосалонында стенд ала алмағандықтан, Латрелл Спреуэллден оларды өз стендінде көрсетуге рұқсат сұрады. Осыдан кейін көптеген адамдар Латрелл Спреуэллдің, кәсіби НБА баскетболшысының оларды өнертабырған деп жаңылысты, содан рэп музыка қауымдастығында оларды "Спреуэлл" деп атау қалыптасты, тіпті кейбір рэп әндерінің мәтінінде де бұл лақап есім қолданылды.

Аяқтау

Әдеми дөңгелектердің көптеген әртүрлі жабындары болады. Ең көп таралған әдеми дөңгелек жабындары – Хром, Жылтыратылған және Боялған. Хром дөңгелектер дәстүрлі хром жалатудан және жаңа PVD (Физикалық Булану) Хром процесінен тұрады. PVD хром дөңгелектері мөлдір лакпен қорғалады және қазір бірнеше дөңгелек компаниялары тарапынан енгізілуде. Жылтыратылған дөңгелектер – жарық беру үшін жылтыратылған алюминий дөңгелектер. Жылтыратылған дөңгелектер мөлдір лакпен қорғалған болуы немесе болмауы мүмкін. Лакталмаған жылтыратылған дөңгелектер тотығуға бейім және олардың жабынын сақтау үшін мерзімді жылтырату қажет болуы мүмкін. Боялған дөңгелектер көптеген түрлі түстерде болады және оларда машинамен өңделген беткі бөлігі де болуы мүмкін. Күміс және қара боялған дөңгелектер – ең көп таралған боялған жабындар. Боялған дөңгелектер мөлдір лакпен қорғалады.

Физика

Бір кезде үлкен дөңгелектердің және төмен профильді шиналардың артықшылығы, жоғары инерция мен серпімді емес салмақтың артуынан туындайтын кемшіліктермен тепе-тең болады. Бұл шегі көлік түріне, дөңгелек дизайнына және жүргізу стиліне қарай өзгеріп отырады. Алайда, көптеген көліктерде дөңгелектер заводтық өлшемнен екі өлшемнен артық болғанда өнімділік арта қоймайды. Сыртқы түріне мән беретін жанкүйерлер үшін, қалаулы көрініс үшін үлкен дөңгелектердің салдарынан туындайтын өнімділіктің төмендеуі мен жолға зиян келтіру қаупінің артуы құрбандыққа баруға лайық деп есептелуі мүмкін.

Ұрлық

Жаңадан шыққан қосымша дөңгелектердің құны мыңдаған долларға жете алады. Иелері оларды қорғау үшін арнайы доғалар (гайкалар) қолданады, олар «доға құлыптары» деп аталады, бірақ бұл көлікке техникалық қызмет көрсетуді қиындатады және құлыптардың шешімді ұрыларды тоқтатуға қаншалықты тиімді екені күмәнді.