Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңафаундленд доминионындағы саяси қозғалыс
Political movement in the Dominion of Newfoundland
Жауапты үкімет лигасы – Жаңафаундленд доминионындағы саяси қозғалыс болды. Питер Кашин басқарған Жаңафаундлендтің Жауапты үкімет лигасы 1947 жылғы ақпан айында колонияның болашағын талқылаған Ньюфаундленд ұлттық конвенциясына қатысқан конфедерацияға қарсы делегаттар тарапынан құрылған. Бұл 1865 және 1948 жылдар аралығында Ньюфаундленд және Канада колониялары арасындағы конфедерация мәселесі талқыланған кезде үзіліспен танымалдылыққа ие болған бірнеше конфедерацияға қарсы қозғалыстардың бірі еді. Жауапты үкімет лигасының мақсаты – Ньюфаундленд пен Канаданың жеке елдер болып қалуын қамтамасыз ету болды.
The Responsible Government League was a political movement in the Dominion of Newfoundland. The Responsible Government League of Newfoundland, led by Peter Cashin, was formed in February 1947 by anti Confederation delegates to the Newfoundland National Convention on the future of the colony. It was one of several Anti Confederation movements which suffered intermittent popularity between 1865 and 1948 as the issue of Confederation between the colonies of Newfoundland and Canada was debated. The purpose of the RGL was to ensure that Newfoundland and Canada remain separate countries.
Өмірбаян
19 ғасырда Антиконфедерация жақтастарының құлшынысын Чарльз Фокс Беннетт сияқты белгілі тұлғалар арттырды. Ол 1869 жылы конфедерация мәселесі бойынша сайлауда Жауапты үкіметтің ісін сәтті қолдады. Беннетт конфедерацияға қарсы болды, себебі ол квебек тұрғындарынан қорқыды: Ньюфаундленд Квебекпен біріксе, Канада Парламенті Канада шығысының (Квебек) ықпалында болады деп ойлады; Оттавада билікті шоғырландырып, Ньюфаундленд халқын назарсыз қалдыратын француз-канад саясаткерлерінің әулеті пайда болады деп қауіптенді; Канадада Ұлттық бірлік дағдарысы туындап, Ньюфаундленд табиғи ресурстарын жаңа федералды үкіметке жоғалтады деп сенді. 1860 жылдардағы Конфедерация талқылауларына дейін де, оның барысында да «Туған Ньюфаундлендтіктер» қозғалысы болды: 1840 жылы Ньюфаундленд тұрғындары үшін орман және балық шаруашылығындағы еңбек және жұмыс құқықтарын қорғау мақсатында Ньюфаундленд тумаларының қоғамы құрылды. Сондай-ақ, «Конфедерацияға қарсы ән» және «Платт Коувтың қарсыластары» сияқты әндер сол кезде кең таралды. 1869 жылы Ньюфаундленд колониясының халқы Канадамен бірігуге қарсы жалпы сайлауда дауыс берді. Конфедерация талқылаулары қызу және кейде абсурдты болды: Антиконфедерация жақтастары Ньюфаундленд балаларының Канада армиясына алынып, алыс, құмды, шөлді Канадада жерленбей қайтыс болады деп айыптады. Француздарға қарсы жасырын, ксенофобиялық сезімдер де болды. Ньюфаундленд 1869 жылы Канадаға қосылмағандықтан, ол тағы төрт буын бойы дербес саяси бірлік ретінде қала берді. 1890 жылдары конфедерация мәселесі қайта көтерілді, бірақ канадалық дипломаттар бұл идеяға жылы қарамады. Колонияға доминион мәртебесі Жаңа Зеландиямен бірдей уақытта берілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ньюфаундленд өз полкін құрып, оны Галлиполиге (Түркия) және Батыс майданға (Франция) жіберді. Осы үлесі үшін Ньюфаундленд премьер-министрі Ұлыбританияның Лордтар палатасына тағайындалды. Ньюфаундлендке доминион мәртебесі берілді және ол осы кезеңде Австралия, Канада немесе Жаңа Зеландия сияқты тәуелсіз болды. Бұл Балфур декларациясында және 1931 жылғы Вестминстер статутында расталды. Ұлы депрессия Ньюфаундленд экономикасына ауыр соққы берді, нәтижесінде доминион үкіметі банкротқа ұшырады.
In the 19th century, various Anti Confederates were strengthened in their resolve by outspoken figures such as Charles Fox Bennett who successfully championed Responsible Government's cause in an election on the confederation issue in 1869. Bennett was opposed to Confederation because he feared the Québécois: he thought that if Newfoundland joined in Confederation with Quebec, then the Canadian Parliament would be dominated by Canada East (Quebec); he feared there would be a whole dynasty of French Canadian statesmen who would centralize power in Ottawa and ignore the people of Newfoundland; he feared a National Unity Crisis within Canada and believed that Newfoundland would lose control of its natural resources to the new federal government. Both before and during the Confederation debates of the 1860s, there was a "Native Newfoundlanders" movement: The Newfoundland Natives' Society was formed in 1840 to lobby for more labour and employment rights in the forestry and fishery for Newfoundland residents. Also, songs such as "The Anti Confederation Song" and "The Antis of Plate Cove" were popular at the time. In 1869, the people of the Colony of Newfoundland voted in a General Election against Confederation with Canada. The Confederation debates were furious and sometimes ludicrous: Anti Confederates charged Newfoundland children would be drafted into the Canadian Army and die to be left unburied in distant sandy, dry Canadian deserts. There was also vague, xenophobic, anti French sentiment. Because Newfoundland did not join Canada in 1869, it would remain a separate political entity for a further four generations. During the 1890s the question of Confederation again arose but Canadian diplomats were cold to the idea. The colony was granted dominion status at the same time as New Zealand. During World War I, Newfoundland mustered its own Regiment, and sent it to both Gallipoli, Turkey and the Western Front, France. In return for this contribution, the Prime Minister of Newfoundland was appointed to Britain's House of Lords. Newfoundland was granted dominion status and was as independent as Australia, Canada, or New Zealand in this Period. This was confirmed in the Balfour declaration and in The Statute of Westminster, 1931. The Great Depression hit the Newfoundland economy hard causing the dominion government to collapse in bankruptcy.
Үкімет комиссиясы
Ньюфаундленд экономикасы көптеген рецессиялық циклдарды бастан кешірді. Оның үкіметтік қаржысы 1930-шы жылдардың басында толық құлдырады, себебі үкімет Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастарға көмектесу үшін алған үлкен қарыздары және арал арқылы темір жол салуға жұмсалған мемлекеттік қарыздың салдарынан болды. Экономикалық құлдырау саяси дағдарысқа әкелді. 1932 жылы Ұлы депрессияның салдарынан туған экономикалық қиындықтар, үкіметтік жемқорлық, одан туындаған тәртіпсіздіктер және жоғарыда айтылған үлкен мемлекеттік борыштардың әсерінен Ньюфаундленд экономикасы құлдырап, үкімет отставкаға жіберілді. Фредерик С. Алдердейс басқаратын жаңа үкімет, британ үкіметінен жауапты үкіметті тоқтату мүмкіндігін зерттеу үшін Корольдік комиссия тағайындауды сұрауға уәде берген соң билікке келді. Бұл Корольдік комиссия "саясаттан демалуды" ұсынды, содан кейін Ньюфаундленд заң шығарушы органы британдықтардан Үкімет комиссиясын тағайындауды өтінді. 1934 жылдың ақпан айында арал патшалық колония статусына ұқсас жағдайға қайта оралды. Доминионды басқару үшін Үкімет комиссиясы құрылды.
Newfoundland's economy experienced many cycles of recession. Its government's finances collapsed completely in the early 1930s due in part to considerable debts incurred by the government in its aid of the Allied effort during the First World War and the large government debt acquired in constructing a railway across the island. Economic collapse led to political crisis. In 1932, due to economic dislocations brought about by the Great Depression, government corruption and a resulting riot and the lingering effects of a large public debt noted above, the Newfoundland economy collapsed and the government was forced out of office. A new government led by Frederick C. Alderdice came to power after promising to ask the British Government to appoint a Royal Commission to inquire into the possibility of suspending responsible government. That Royal Commission recommended a "rest from politics," after which the Newfoundland legislature requested that the British appoint a Commission of Government. In February 1934 the island reverted to something similar to crown colony status. A Commission of Government was established to govern the Dominion.
Конфедерация туралы пікірталас
Ньюфаундлендте демократияны қайта орнату туралы ұсыныстар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тыныш болды, бірақ Ньюфаундлендтің конституциялық мәселесін британдық парламентте Клемент Атли қайта көтерді. 1946 жылы Ньюфаундленд губернаторы мен үкімет комиссарлары Ұлттық конвенция шақырды. 1947 жылдың қыркүйегінде ассамблея құрылды. Ұлттық конвенцияның міндеті – халық таңдауы тиіс үкімет нысандарын талқылау болды. Ұлттық конвенцияның дерлік барлық мүшелері өзгерістерді жақтағанмен, жақын арада екі күшті фракция қалыптасты. Бірі Канадамен конфедерация құруды ұсынды. Екіншісі Ньюфаундленд үшін жауапты үкіметті қалпына келтіруді және оның бұрынғы мәртебесіне оралуын талап етті. Конвенцияда конфедерацияны жақтаушылар басымдыққа ие болғандықтан, конвенциядан тыс бизнес және кәсіби топтар RGL саяси партиясын құрды. Олар конфедерацияны жақтаушылардың тиімді үгіт-насихатына қарсы тұруды көздеді. 1948 жылдың 20 наурызында RGL жарылды. Себебі, жас делегаттар мен жақтастары Лиганың нашар басқарылатынынан және референдумда жеңіліп қалатынынан қорқып, Чесли Кросби басшылығымен АҚШ-пен экономикалық одақ партиясын құру үшін кетіп қалды. RGL көбінесе Авалон түбегінен, Бонавистаның оңтүстігінен және Шығыс Ньюфаундлендтегі римдік католиктерден қолдау алды. 1948 жылы екі референдум өтті. Бірінші дауыс беру, 3 маусымда өткен, шешімсіз болды: жауапты үкіметке 44,6%, конфедерацияға 41,1%, ал Үкімет комиссиясына 14,3% дауыс берілді. Екінші референдумда тек конфедерация мен жауапты үкімет таңдауға ұсынылды. Экономикалық одақ партиясы мен жауапты үкімет лигасы Джоуи Смолвудтың конфедеративтік қауымдастығына қарсы оппозицияны біріктіруге тырысты, бірақ Кросби мен Кашиннің партиялары арасындағы қарым-қатынас шиеленісті болды. Бұл конфедеративтік лигаға жақсы қаржыландыру мен біріккен ұйым арқылы тиімдірек үгіт жүргізуге мүмкіндік берді. Жауапты үкімет лигасы 22 шілдеде өткен екінші референдумда дауыс берудің 47,7% -ын жоғалтты, ал конфедерация үшін 52,3% дауыс берілді. RGL конфедерацияны тоқтатуға немесе кешіктіруге тырысты. Олар 50 000 Ньюфаундленд тұрғыны қол қойған британ үкіметіне петиция жіберді. Петицияда Ньюфаундленд Ассамблеясының палатасын дереу қалпына келтіру талап етілді, себебі олар конфедерацияны бекітуге ғана құқылы екенін мәлімдеді. Алайда, петиция қарастырылмады. 1934 жылға дейінгі Ассамблея палатасының алты мүшесі Ұлттық конвенция туралы заң мен референдум туралы заңның конституцияға қайшы екенін дәлелдеген сотқа шағымдануы сотта жоққа шығарылды. Сот судьясы Дунфилд 1934 жылы Ньюфаундлендтің тәждік колония мәртебесіне қайта оралуымен британдық парламенттің өз қалауынша әрекет етуге құқылы екенін мәлімдеді. Конфедерацияға қарсы күресте жеңілгеннен кейін Жауапты үкімет лигасы Канаданың прогрессивті консервативтік партиясымен бірігіп, Х.Г.Р. Мьюс басшылығымен Ньюфаундлендтің прогрессивті консервативтік партиясын құрды. RGL көшбасшылары Кашин мен Малкольм Холлетт партияны 1950-ші жылдарға дейін басқарды.
Calls for a return to a system of democracy in Newfoundland had been quiet during the Second World War, but the question of Newfoundland's constitution was reawakened by Clement Attlee in the British Parliament. In 1946, a National Convention was called by the Governor of Newfoundland and the Commissioners of Government. In September 1947 the assembly was convened. The mandate of the National Convention was to debate the various forms of government that the people were to choose from. While almost all members of the National Convention advocated change, two strong factions soon developed. One called for Confederation with Canada. The other called for the restoration of responsible government for Newfoundland, and for it to revert to its previous status. Since the pro Confederation forces in the Convention seemed to have the upper hand, a group of business and professional men and women outside the Convention formed a sort of political party, the RGL, to counter the effective pro Confederation propaganda. The RGL suffered a split on March 20, 1948 when a number of younger delegates and supporters, fearing that the League was poorly run and would lose the referendum, left to form the Party for Economic Union with the United States with Chesley Crosbie as its leader. The RGL tended to draw its support from The Avalon peninsula, Bonavista South, and from Roman Catholics in Eastern Newfoundland. There were two referendums held in 1948 as the first vote on June 3 was inconclusive with responsible government receiving 44.6%, confederation 41.1% and Commission of Government 14.3%. A second referendum was held with only confederation and responsible government on the ballot. The Economic Union Party and Responsible Government League tried to reunite the opposition to Joey Smallwood's Confederate Association but relations between Crosbie and Cashin's parties were tense allowing the Confederate League to benefit from better funding and a united organization. The Responsible Government League lost the second referendum held on July 22 with 47.7% of the vote compared to 52.3% for confederation. The RGL attempted to scuttle or delay confederation through a petition to the British government, signed by 50,000 Newfoundlanders, demanding the immediate restoration of the Newfoundland House of Assembly arguing that only it had the authority to enact Confederation. The petition was ignored and a legal challenge by six members of the pre 1934 House of Assembly that argued that the National Convention Act and the Referendum Act were both unconstitutional was quashed when Justice Dunfield ruled that with the reversion of Newfoundland to Crown Colony status in 1934, the British Parliament was free to do as it saw fit. Having lost the fight against Confederation, the Responsible Government League decided to join with the Progressive Conservative Party of Canada and form the Progressive Conservative Party of Newfoundland with H. G. R. Mews as the new party's first leader and RGL leaders Cashin and Malcolm Hollett leading the party through the 1950s.