Кіріспе

II корпус – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда құрылған Ұлыбритания армиясының әскери корпусы. Ватерлоо шайқасы кезінде де қысқа мерзімге созылған II корпус болған.

Наполеонның басында

1815 жылдың көктемінде Наполеонның қайта жанданудағы әскерлеріне қарсы күресу үшін Оңтүстік Нидерландыда әскер жинаған Веллингтон герцогы оны әскер корпустарына бөліп құрды. Англо-ханноверлік, голланд және неміс жасақтарынан келген бөлімдерді ол әдейі шатастырды, әлсіз бөлімдерді тәжірибелі немесе сенімді әскерлермен нығайту үшін. Ол былай деді: «Бұл әскерлерді бригадаларға, дивизияларға және корпусқа жақсы тәртіпті және соғысқа үйренгендермен бірге ұйымдастыру қажет болды». Ол II корпусты Лорд Хиллге бағындырды. Дегенмен, Веллингтон корпустарды тактикалық бірліктер ретінде пайдаланбады және дивизиялық және кіші командирлерге тікелей бұйрық беруді жалғастырды. Ватерлоо биігінде әскерін орналастырғанда, түрлі корпус бөлімдері шатастырылып, Хиллге сол қанатты басқаруды тапсырса да, оған I корпустың бөлімдері де кірді. Шайқастан кейін корпус құрылымы Францияға жорық үшін қайта жаңартылды, және Веллингтон Хилл мен басқа корпус командирлері арқылы бұйрықтар берді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылдың тамызында жұмылдыру кезінде BEF француз армиялары сияқты екі дивизиялық армия корпусынан тұратыны шешілді, бірақ BEF-тің тек бір корпустық штабы болды, ал екеуі кейіннен жасалды. II корпус 1914 жылдың тамызында сэр Джеймс Гриерсонның басшылығымен Францияға аттанды, бірақ Гриерсон 17 тамызда майданға бара жатқан пойыздың ішінде кенеттен қайтыс болды. Сэр Джон Френч (BEF бас қолбасшысы) Герберт Пламмердің Гриерсонның орнын басса еді дегенді қалаған, бірақ соғыс министрі, Эрл Китченер, оның орнына Оңтүстік командасынан ауыстырылған сэр Хорас Смит Дорриенді таңдады. Смит Дорриен 21 тамызда Бавайдағы штабымен қосылды. II корпус екі күннен кейін Монс шайқасында алғашқы рет қатысты және қалған BEF-пен бірге Ұлы шегінуге мәжбүр болды. Кейіннен ол Ле-Като шайқасында Александр фон Клюктің неміс Бірінші армиясына қарсы кешіктіру шарасын жүргізді, бұл оның аман қалған күштерінің көпшілігіне қашуға мүмкіндік берді. Ол соғыс бойы Батыс майданында қалды. Ол сарбаздар шаршағандықтан шегінуге мәжбүр болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда II корпус Салисбериде екі дайын емес жаяу әскер дивизиясымен, Оңтүстік командалықтан генерал-лейтенант сэр Алан Бруктың басшылығымен жұмылдырылды. II корпустың штаб бастығы Вивян Поуп жасаған нышаны, командирінің атына байланысты ойынға ұқсайды, өйткені ол жақын арада балық аулауды ұнататын: ақ түсті фонға үш толқынды көк жолақтың үстінде секіріп тұрған қызыл лососьті бейнелейді, барлығы қызыл тіктөртбұрыш жиекпен шектелген. Корпус 1939 жылдың қыркүйек айының соңында Британдық экспедициялық күштеріне (БЭК) қосылу үшін Францияға өтті және бірден Бельгия-Франция шекарасына жылжыды. Ол неміс шабуылына қарсы тұру үшін Бельгияға ілгерілеуге қатысты, содан кейін Франция шайқасы кезінде БЭК-тің қалған бөлігімен бірге Дюнкеркке қайта шегінді. Шегіну кезінде II корпус БЭК-тің осал сол қанатын қорғады. 1940 жылдың 29 мамырында Брукке жаңа күш құру үшін Ұлыбританияға қайтуға бұйрық берілді, ол II корпустың уақытша басшылығын 3-ші дивизияның генерал-майоры Бернард Монтгомериге тапсырды. Монтгомери басшылығымен II корпус 1940 жылдың маусым айында Дюнкерктен эвакуацияланды.

Алдау жоспарлары

Ұлыбританиядағы күштерге басшылық еткеннен кейін, Шығыс командалық құрамындағы Ньюмаркетке жақын орналасқан Лоуэр-Хэр Парктен, II корпус 1944 жылдың басында таратыла бастады, бірақ осы кезде жойылмай, ойдағы Британдық Төртінші армияны құрайтын екі корпустың бірі болып таңдалды. «Фортитуд Солтүстік» алдау жоспары бойынша, бұл армия Норвегияға шабуыл жасауы тиіс болды. Осы операция үшін II корпусы Шотландиядағы Стирлинг қаласында штаб-пәтері орналасқан деп есептелді және құрамында нақты 3-ші жаяу әскер дивизиясы (кейін қысқа уақыттан соң 58-ші жаяу әскер дивизиясымен алмастырылды), Солтүстік Ирландиядағы нақты 55-ші (Батыс Ланкашир) жаяу әскер дивизиясы және Оркней аралдарындағы нақты 113-ші тәуелсіз жаяу әскер бригадасы болды. «Фортитуд Солтүстік» жоспары бойынша II корпусы Ставангерге шабуыл жасауы керек еді, 3-ші дивизия (кейін 58-ші) және қолдау көрсеткен коммандостар мен десантшылар әуежайларды басып алуға тиіс болды, ал 55-ші (Батыс Ланкашир) дивизиясы одан әрі шабуылға қосылып, Ослоға қарай жылжуға көмектесетін еді. Солтүстік Ирландиядағы АҚШ-тың XV корпусы күшке қосылып, күштер Ослоға қарай жылжитын болды. 1944 жылдың маусым айының басында корпус Бірінші АҚШ армиясы тобына (FUSAG) берілді және Линкольнширге көшірілді; «Фортитуд Оңтүстік II» үшін FUSAG-ке қосылған кезде Төртінші армия статусына қайта келтірілді, штаб-пәтері Кенттегі Тунбридж Уэллс қаласында орналасты, британдық 55-ші және 58-ші дивизиялары мен британдық 35-ші бронетанкті бригадасының құрамында болды. Қыркүйек айының соңында Францияға көшірілді, құрамында негізінен ойдағыдай 55-ші дивизия, нақты 79-шы бронедивизия және ойдағыдай 76-шы жаяу әскер дивизиясы болды; сондай-ақ кейде нақты 59-шы (Стаффордшир) жаяу әскер дивизиясы да болды, ол таратылған, бірақ формальды түрде сақталды. 1944 жылдың қараша айында «Тролликар II» операциясында (Нидерландыдағы немістерге шабуыл жасау туралы қауіп) Бірінші Канада армиясының құрамына кірді.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, толыққанды корпус ретінде ол Таяу Шығыста орналасты, Суэц каналы маңындағы британдық күштерді бақылап тұрды. Британдықтардың Мысырдан шығуынан кейін II корпус Суэц дағдарысы кезінде елге басып кіру операциясын басқарды, генерал-майор Дж. Б. (Джек) Черчерге бағынышты 3-ші жаяу әскер дивизиясы, 16-шы парашют бригадасы, сондай-ақ 10-шы бронетанкті дивизия және 3-ші командалық бригада оның құрамында болды. "Мускеттер" операциясы кезінде корпусқа генерал-лейтенант Хью Стоквелл басшылық етті. 1956 жылдың 31 шілдесінде Германиядағы I корпустың қолбасшысы Стоквелл Соғыс министрлігінен хабар алды. Оған Императорлық бас штабының вице-шефі генерал сэр Уильям Оливермен кездесуді тапсырды, ол Стоквеллді алу үшін Германияға ұшып келді. Стоквеллге жеке баяндама жасаған Темплер оған I корпустың басшылығынан бас тартуды, бірақ корпус штабынан жеткілікті санды офицерлерді алуды бұйырды, өйткені оған II корпустың жаңа штабын құру қажет болды, оның міндеті – "Лондонда мүмкіндігінше жылдам жоспарлау орталығын құру" еді. Кеннет Дарлинг басшылығымен, штаб генералы ретінде, бұл топ 4 тамызда Батыс Германиядан Лондонға корпустың штабын құру және алғашқы жоспарлау жұмыстарын бастау үшін жіберілді. Олар келесі күні, мерекелік дүйсенбіде, Темза өзенінің астындағы ескі соғыс штабында, Соғыс министрлігінің Монтегю үйі қосымшасында орналасты. Алайда, жоспарлау жұмысы жалғасқанда Стоквелл мен оның жаңа штабы операцияға қатысатын құрамаларды бақылаған жоқ: Таяу Шығыстағы және Кипрдегі күштер Таяу Шығыс құрлықтық әскерлерінің бас штабына бағынысты болды, ал Ұлыбритания мен Германиядағы күштерге Соғыс министрлігі үй командалары немесе Рейн армиясы арқылы бағытталды. Басып кіру аяқталғаннан кейін және канадалық армия генералы Э. Л. М. Бернс басқаратын Біріккен Ұлттар Ұйымының Төтенше жағдайлар күштері келген соң, Стоквелл Ұлыбританияға оралды, онда II корпус таратылды және I корпустың құрамына қайта қосылды.