Кіріспе
Католик шіркеуінің басшысы 537-555 жылдар аралығында. Рим папасы Вигилий (7 маусым 555 жылы қайтыс болды) 537 жылдың 29 наурызынан өліміне дейін Рим епискобы болды. Ол Византиялық папалықтың алғашқы папасы деп есептеледі. Римдік аристократия отбасында дүниеге келген Вигилий Константинопольде диякон және папалық апокрисиарий қызметін атқарды. Ол Монофизизмді орнатуға оның көмегін іздеген императрица Феодорамен одақтасты және Сильвериус тақтан түскеннен кейін папа болды. Император Юстиниан I-нің Үш тарауды айыптаған жарлығына қол қоюдан бас тартқаннан кейін Вигилий 545 жылы тұтқындалып, Константинопольге жеткізілді. Ол Римге қайтып бара жатқанда Сицилияда қайтыс болды.
Pope Vigilius (died 7 June 555) was the bishop of Rome from 29 March 537 to his death. He is considered the first pope of the Byzantine papacy. Born into Roman aristocracy, Vigilius served as a deacon and papal apocrisiarius in Constantinople. He allied with Empress Theodora, who sought his help to establish Monophysitism, and was made pope after the deposition of Silverius. After he refused to sign Emperor Justinian I's edict condemning the Three Chapters, Vigilius was arrested in 545 and taken to Constantinople. He died in Sicily while returning to Rome.
Ерте өмір
Вигилий Римнің аристократиялық отбасына жататын; оның әкесі, Иоанн, Константинополдегі императордан осы атақты алған, және Liber pontificalis-те консул ретінде танылған. Прокопийдің айтуынша, оның ағасы Репаратус Витигистің тұтқынына түскен сенаторлардың бірі болған, бірақ 537 жылы остроготтар патшасы оларды өлтіруге бұйрық бергенге дейін қашып құтыла алды. Вигилий 531 жылы шіркеу қызметіне кіріп, диакон болып тағайындалды. Сол жылы Рим дін қызметкерлері папаға Киелі Тақтың мұрагерін анықтау құқығын берген жарлыққа келісті, бірақ қазір ол жарамсыз деп есептеледі. Вигилийді папа Бонифаций II өзінің ізбасары ретінде таңдап, Ескі Санкт-Петер базиликасында жиналған дін қызметкерлеріне ұсынды. Мұндай процедураға қарсылық білдірген Бонифаций келесі жылы ізбасар тағайындаудан бас тартып, осыған қатысты жарлықты өртеп жіберді. Бонифацийдің ізбасары Агапет I (535–536) Вигилийді Константинопольдегі апокрисиарий болып тағайындады. Императрица Феодора Монофизиттер тарапынан Константинопольдің Монофизит патриархы Антим I-нің Агапетуспен қуғынға ұшырауына кек қайтару және Монофизиттердің мүддесі үшін күш-жігерін қолдау үшін оны одақтас ретінде жеңуге тырысты. Вигилий оған Киелі Тақ пен 700 фунт алтын сыйлауге уәде берген хитрошыл императрицаның жоспарларына келісті.
Папалық билікке көтерілу
Вигилий Константинопольде болған кезде, папа Агапет 22 сәуірде қайтыс болды, ал Сильвериус готтар королінің ықпалымен папа сайланды. Сильвериус діни қызметке тағайындалғаннан кейін көп ұзамай Византиялық генерал Белисарий Римді басып алды, ал қала готтармен қоршауда болды. Готтар қаланы толық қоршауға алмаса да, византиялық әскерлер де, тұрғындары да жойылып кетеді деп қорқып жүрді. Мысалы, қоршау басталғаннан кейін Белисарий әйелдерді, балаларды, Римнің қажетсіз қызметшілерін, сондай-ақ өз әскерінің ілесушілерін Неапольге кетуге бұйырды. Осы уақытта Сильвериус Римді готтарға сатуға келісім бергені үшін айыпталып, Белисарий оны қызметтен шеттетуге бұйырды, монах киімін кигізіп, Грекияға жер аударды. Осы айыптаулар бойынша бірнеше сенатор да Римнен қуылды. Вигилийдің Сильвериусті шеттетуде қандай рөл атқарғаны бастапқы дереккөздерде нақты айтылмаған. Вигилийге қарсы болған Liber Pontificalis авторлары, оның Белисарийге Сильвериусті қызметтен шеттету туралы императорлық бұйрықты тапсырғанын мәлімдейді, бірақ Сильвериус қалай сайланды және тағайындалды деген мәселеде сақтық танытты. Ал Прокопий, Сильвериус биліктен алынғаннан кейін Белисарийдің Вигилийді тағайындағанын айтады. Папа Антимусты лауазымына қайта қысқарған жоқ. 540 жылы Вигилий Константинопольге жіберген екі хатында монофизитшілікке қатысты ұстанымын білдірді. Бір хат император Юстиниан I-ге, екіншісі патриарх Менасқа жолданды. Екі хатында да папа Ефес және Халкидон синодтарын, өзінің ізашары папа Лев I-нің шешімдерін және патриарх Антимустың қызметтен шеттетілуін қолдады. Папаның понтификатының алғашқы жылдарында жазылған бірнеше хаттарда оның түрлі елдердің шіркеу істеріне араласуы туралы ақпарат бар. 6 наурыз 538 жылы ол Арль епископы Цезарийге австразиялық король Теодеберт I-нің ағасының жесірін алуына байланысты тәубе етуі туралы хат жазды. 29 маусым 538 жылы Брага епископы Профутурға шіркеу тәртібіне қатысты шешімдері бар декреталь жіберілді. Епископ Оксиан және оның ізбасары Арль епископы Аврелиан, Галиядағы папалық легаттың мәртебесі мен өкілеттігінің белгісі ретінде паллий беру туралы папамен хабарласты; папа екі епископқа тиісті хаттар жіберді. Осы уақыт аралығында Константинопольде жаңа догматикалық қиындықтар туындады, ол папаға көптеген уайымды сыйлады. 543 жылы император Юстиниан Оригеншілердің түрлі ерестерін айыптаған жарлық шығарды; бұл жарлыққа Шығыс патриархтары мен Вигилий де қол қою үшін жіберілді.
Үш тараудағы дау
Юстинианның ойларын оригендік ілімдерден бұру үшін, Каппадокиялық Кесария епископы Феодор Аскидас, несториандыққа ықпал еткен деп айтылған Антиохия мектебінің түрлі өкілдерін айыптаудың, монофизиттермен одақтасуды әлдеқайда жеңілдететініне оның назарын аударды. Монофизиттерді өз жағына тартуға көп күш жұмсаған император осыған келісті және 543 немесе 544 жылдары «Үш тарауды» айыптаған жаңа жарлық шығарды. «Үш тарау» – Феодор Мопсуэстиялық, Теодорет Кирлік және Ибас Эдессалықтың хаттарына қатысты. Шындығында, үшеуі де жаңылысқан, бірақ бұл Александриялық Кириллдің несториандарға қарсы қолданған тілінің дұрыс түсінілмеуіне байланысты болған. Ибас пен Теодорет екеуі де еретиктер тарапынан епископтықтан шеттетілген, ал Несторийге анафема жарияланғаннан кейін Киелі Тақ пен Халкидон соборы оларды қалпына келтірген. Шіркеу тыныштығында қайтыс болған адамдардың естелігіне осылайша қатыгездікпен қарауға ешқандай жақсы мысал болған жоқ. Көптеген епископтар бұл айыптау Халкидон соборының өзіне нұқсан келтіруі мүмкін деп санайтын. Алайда, Батыс Еуропада бұл әрекет әділетсіз және қауіпті деп есептелді, себебі ол Халкидон соборының маңыздылығын төмендетуі мүмкін деген қорқыныш болды. Вигилий императорлық жарлықты мойындаудан бас тартты және Юстиниан оны Константинопольге шақырып, мәселені синод арқылы шешуді көздеді. Liber pontificalis бойынша, 20 қараша 545 жылы папа Трастевередегі Әйя Сесилия шіркеуінде Әйя Сесилия мерекесін тойлап жатқанда, қызмет толық аяқталмастан, императорлық шенеунік Антим оған Константинопольге дереу сапарға шығуды бұйырды. Папа бірден Тибрде күтіп тұрған кемеге жеткізілді, сол кезде халықтың бір бөлігі оған қарғыс айтып, кемеге тас лақтырды. Римді Тотила басқаратын готтар қоршап алды, ал тұрғындары зор қайғыға ұшырады. Вигилий Римге астық тасыған кемелер жіберді, бірақ оларды жау тартып алды. Егер Liber pontificalis баяндаған оқиға негізінен дұрыс болса, папа, мүмкін, 22 қараша 545 жылы Римнен кеткен. Ол Сицилияда ұзақ уақыт болды және 546 жылдың соңында немесе 547 жылдың қаңтарында Константинопольге жетті. Константинопольге келгеннен кейін Вигилий өзін тұтқынға алғандарға: «Менімен қалағаныңды жаса. Бұл менің істегендерім үшін лайықты жаза», – деп жазды және «Сен мені тұтқынға ұстай аласың, бірақ киелі апостол Петір ешқашан сенің тұтқының болмайды» деді. Тұтқында болған кезде Вигилий императорды готтардың қысымына ұшыраған Рим және Италия халқына көмек беруге көндіруге тырысты. Алайда Юстинианның басты қызығушылығы «Үш тарау» мәселесі болды, ал Вигилий бұл мәселеде мойынсұнуға дайын болмағандықтан және оның әрекеттері жиі тербеліп тұрғандықтан, көптеген қиындықтарға тап болды. Латын ғалымдары, Вигилийтің өзі де грек тілін білмегендіктен, бұл мәселені одан әрі қиындатты, сондықтан олар айыпталып отырған жазбаларды өздері бағалай алмады. Осылайша, Константинопольде сегіз жыл тұрғаннан кейін, папа императормен келісімге келіп, 555 жылдың көктемінде Римге қайта оралуға кірісті.
Өлім
Жол жүрісінде Сиракуза қаласында дүниеден өтті. Оның денесі Римге жеткізіліп, Виа Саляриядағы Прискилла катакомбасының үстінде орналасқан Сан-Мартино-ай-Монтиде жерленді.