Кіріспе

Әскери курсанттардың офицерлік дайындық кезінде алатын шені, АҚШ және Ұлыбританияда "Офицерлік курсант" деп аталады. Офицерлік курсант – әскери курсанттардың офицерлік шен алуға дайындық кезеңіндегі шені. Ұлыбританияда бұл шен Университет Корольдік Теңіз күштері бөлімдерінің, Университет офицерлік оқу корпусының және Университет Әуе эскадрильясының мүшелеріне де беріледі; алайда, олардың көпшілігі әскери мансапты таңдамайтын оқушылар. Кейбір елдерде "офицерлік стажер" термині де қолданылады.

Австралия

Австралия қорғаныс күштері британдық әскери жүйемен бірдей тәртіпте жұмыс істейді, бастапқы офицерлік даярлықтан өтетін қызметкерлер үшін офицер-кадет шені қолданылады (Австралия армиясы үшін (OCDT) және Австралия Корольдік әуе күштері үшін (OFFCDT)). Австралия Корольдік теңіз күштерінің мичмандарынан өзгеше, Австралия армиясы мен Австралия Корольдік әуе күштерінің офицер-кадеттері әлі тұрақты лауазымды иеленбегендіктен, оларға «мырза» немесе «ханым» деп сәлем берілмейді және осылай аталмайды. Дегенмен, олардың ішінде сынақ лауазымы бар. Австралия армиясы мен Австралия Корольдік әуе күштерінің офицер-кадеттері офицерлерге және сержанттарға бағынышты және оларға «мырза» немесе «ханым» деп тіл қатады. Офицер-кадеттер лауазымдарына тағайындалғандықтан, техникалық тұрғыдан басқа шендерден жоғарырақ тұрады, бірақ көбінесе тікелей бағыныстылары болмайды. Офицерлердің бастапқы даярлығы Австралия Корольдік теңіз колледжі, Корольдік әскери колледжі, Дунтроун, немесе РААФ Офицерлерді даярлау мектебі сияқты жеке қызметтердің білім беру орындарында немесе үш қызметтің Австралия қорғаныс күштері академиясында (ADFA) жүргізіледі. Офицер-кадет, штаб-кадет және мичман шендері негізінен осы білім беру орындарында кездеседі. Алайда, РААФ офицерлерінің курсанттары, егер олар бұрын офицер-кадет болған немесе әуеші шенімен әскери тәжірибесі болса, ОТС-тегі бастапқы курстарын өткен кезде жоғары шенге тағайындалуы мүмкін. Офицер-кадеттер сондай-ақ Австралия армиясының резервіне тағайындалады, онда оқу елдің әртүрлі университет полктерінде жартылай уақыт негізінде жүргізіледі. Австралия армиясының резервіндегі офицер-кадеттер оқуын аяқтау үшін Австралияның әртүрлі казармаларында жүргізілетін бірнеше курстардан өтуі керек, соңғы модуль Корольдік әскери колледжінде, Дунтроунда аяқталады. ADFA-да, «UNSW@ADFA» арқылы барлық академиялық оқуды, әскери даярлықты және басқа әскери білім беру орындарындағы оқуды аяқтағаннан кейін, РААФ офицер-кадеттері жоғары кіші офицер шеніне көтеріледі, ал Австралия армиясының офицерлері лауазымға кіру алдында Корольдік әскери колледжінде, Дунтроунда тағы бір жыл оқиды. Пилоттар, әуе қозғалысын басқарушылар және РААФ-қа тікелей Офицерлерді даярлау мектебі арқылы (ADFA-ға бармай) келген әуе шайқасы офицерлері де офицер-кадет ретінде мансаптарын бастайды. Олар жұмысқа орналасу бойынша оқуларын (2FTS, SATC және SAW) аяқтағаннан кейін жоғарылатылады. Алайда, 2018 жылдың мамыр айынан бастап бұл өзгеріске ұшырайды, барлық ОТС түлектері PLTOFF шенімен бітіреді. Бұл OFFCDT шені тек бастапқы әскери даярлық кезінде ғана қолданылатынды білдіреді.

Канада

Канада Қарулы Күштерінде офицерлік курсант (OCdt) немесе француз тілінде офицерлік оқушы (élof) лауазымын жаңа бастаған офицерлер, сондай-ақ Онтарионың Кингстон қаласындағы Канада Корольдік әскери колледжінің, Квебек провинциясының Сент-Жан-сюр-Ришелие қаласындағы Корольдік әскери колледжінің студенттері, немесе тұрақты офицерлік дайындық бағдарламасы арқылы азаматтық университетінде оқыған студенттер иеленеді. Корольдік Канада Әскери-теңіз күштерінің сол дәрежедегі мүшелері үшін офицерлік курсант орнына теңіз курсанттары (NCdt) немесе француз тілінде aspirant de marine (aspm) атағы қолданылады. Тұрақты офицерлік дайындық бағдарламасынан өтіп жатқан кейбір офицерлік курсанттар өздерінің әскери мамандықтары бойынша жоғары білікті. Дегенмен, олар университет дипломын алғанға дейін офицерлік шен алуға құқылы емес. Канада Қарулы Күштеріндегі офицерлік курсанттар мен теңіз курсанттары төменгі шендегі офицерлер болып табылады, бірақ көбінесе басқа офицерлермен бірге тұрады немесе бірге тамақтанады. Оларға әлі Корольдің комиссиясы берілмеген, ол оларды толық құқықты офицерлер ететін болар еді, сондықтан Канада Қарулы Күштерінің қатардағы (әскери қызметші) мүшелері оларға салют жасамайды. Корольдік Канада Әскери-теңіз күштерінің шендік белгісі – 6 мм енді алтын өрмек (стандартты өрмек өлшемінен айырмашылығын ескеріңіз), ал Корольдік Канада Әуе күштері үшін – 6 мм енді күміс өрмек, олар қызметтік киімнің жеңінде және барлық басқа киімдердің иық жапсырмаларында тағылады. Бұл, өз шеніне сәйкес басқа қатардағы мүшелерден өзінің жоғары екенін көрсетуге тырысатын офицерлік курсанттарды білдіретін, сәл өкпелік «квартал дюймдік адмирал» деген атаудың пайда болуына себеп болады. Канада армиясында шендік белгі – ақ жолақтағы бір шеге. Қызметтік бас киімнің (егер тағылған болса) жоғарғы бөлігі қарапайым, алайда кейбір жағдайларда, мысалы, қатардағы мүшелер үшін университет оқу бағдарламасына қатысушыларға бөлімше бас киім белгісін тағуға рұқсат беріледі.

Франция

Француз қарулы күштерінде «élève officer» немесе француз тілінде «оқушы офицер» деп аталатын лауазым, әдетте, білім алудың алғашқы айларындағы офицерлерге беріледі. Олар кейін аспирант немесе офицер үміткері дәрежесіне көтеріледі. Екі лауазым да ұқсас болғанымен, аспирант – бұл нақты дәреже, яғни оқушы офицерге бұйрық берілген жағдайда, әскери қызметкер емес адамдарға қатысты ресми өкілеттік беруге болады.

Пәкістан

Пәкістан армиясында офицерлік лауазымға дайындалып жатқан болашақ әскери қызметшілер "Джентльмен кадеттер" деп аталады. Джентльмен кадеттер ПМА Какулға азаматтық колледждерден немесе әскери кадеттер колледждерінен тікелей қабылданып, алдымен Қызмет аралық іріктеу комиссиясынан өтеді. ГК-лар ПМА Какулда екі жылдық әскери оқу бағдарламасын меңгереді, ол тең бөлінген төрт семестрден тұрады. ПМА-дағы Джентльмен кадеттері үшін академиялық білім беру бағдарламасы – 4 жылдық BS Engineering Sciences, ол 8 семестрді қамтиды. Оның төртеуі ПМА-да аяқталады, ал қалған төртеуін ПМА-дан комиссия алғаннан кейін Адам ресурстарын дамыту орталықтарында екінші лейтенанттар ретінде оқиды.

Сингапур

Сингапур қарулы күштерінде офицерлер болуға дайындалып жатқан әскери қызметшілер армия мен әуе күшінде офицер кадеттері, ал әскери-теңіз күштерінде мичман деп аталады. Барлық офицер кадеттері мен мичмандар тиісті оқу орындарына жіберілгенге дейін Офицер кадеттері мектебінде бірыңғай бастапқы әскери дайындықтан өтеді. Олар комиссия алу парадына Офицер кадеттері мектебіне қайта оралып қатысады. Офицер кадеттері мен мичмандар иықтарындағы бір, екі немесе үш ақ жолақпен өзінің қызметтік еңбегін көрсетеді. Офицер кадеттерінің бітіруші курсы өздерінің мамандығына қарай ұзын шапан мен берет киеді және кіші офицер кадеттерінен "мырза" деп аталу құрметіне ие болады. Осы кезде оларға қызметтік еңбегіне сәйкес қосымша артықшылықтар мен жауапкершіліктер беріледі. Офицер кадеттері әр түрлі әкімшілік және жаттығу лауазымдарын кезекпен атқарады. Әкімшілік лауазымдағылардың иық тақталарында бір, екі немесе үш жолақтан өзге, "балық" деп аталатын қосымша иректер мен бұрандалар болады. Жаттығу лауазымдағылар офицер кадетінің лауазымына сәйкес сары түсті шен белгісін тағады. Мысалы, жаттығу взводының командирі лейтенант шенінің екі жолағын, ал оның жаттығу взводының сержанты – аға сержант шеврондары бар жеңтаспаны киеді.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда офицерлік курсант дәрежесі Корольдік әскери академиясының (Sandhurst), Дартмуттегі Британия Корольдік теңіз академиясының және RAF Cranwell-дегі Корольдік әуе күштері колледжінің курсанттары, сондай-ақ Қорғаныс техникалық бакалавриат бағдарламасына (DTUS) қатысатын студенттерге беріледі. Оларға, мысалы, "мистер Смит" немесе "мисс Смит" деп тіл қатуға болады, немесе ресмирек "Офицер-курсант Смит" деп атауға болады. Олар патшаның тапсырысын алғандықтан, оларға сәлем беру қажет емес. Бұл атау Университеттік Корольдік теңіз бөлімдерінің, Университеттік офицерлік дайындық корпусының және Университеттік әуе эскадрильяларының мүшелеріне де қолданылады, бірақ олар курсант офицерлер емес және көпшілігі қарулы күштерге қосылмайды.

Корольдік теңіз флоты

Британия Корольдік Әскери-теңіз колледжінде, Дартмут, шен нақты емес және тек оқудың бастапқы кезеңдерінде ғана қолданылады, одан кейін офицерлер өздерінің нақты шені – мичманды пайдаланады. Бұрын Корольдік Әскери-теңіз колледжінің, Осборн мен Дартмут кадеттері Дартмуттан мичман болып бітіргенге дейін "теңіз кадеті" немесе "кадет, RN" шеніне ие болған. Корольдік Әскери-теңіз флоты офицер курсанттары әскерилендіру кезеңін (15 апта) аяқтағаннан кейін иықтарына ақ түсті шаршы белгіні тағады. Бұрын бұл белгі – жағаның екі жағында ақ түйме тесігі және алтын түймесі бар, мичман белгісіне ұқсас, көк түсті жапсырма болған. Олар бұл белгілерді BRNC-ден бастапқы оқуларын аяқтағанша киіп жүреді. No.1 формасында курсанттың бастапқы офицерлік дайындығын аяқтағаннан кейін алатын шені көрсетіледі.

Корольдік теңізшілер

Жас офицерлерді даярлау курсын өтетін, 15 айлық оқу курсынан өтетін Корольдік мор пехотасындағы шенділер Командостарды даярлау орталығы Корольдік мор пехотасы, Британия Корольдік теңіз академиясы және Америка Құрама Штаттарындағы түрлі кезеңдерде атқарады.

Әскер

Офицерлік кадет дәрежесін Сандхерсттегі тұрақты офицерлік даярлау курсынан немесе AOSB басты кеңесінен өтіп, Армия резервінің офицерлік даярлау курсынан өткендер алады. Армия резервінің офицерлік даярлау курсын Сандхерст басқарады, бірақ ол Сандхерст пен Армия резервінің аймақтық оқу орталықтарында бөлінген модульдер түрінде жүзеге асырылады. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, Корольдік әскери академияның (Волуич) және Корольдік әскери колледждің (Сандхерст) кадеттері "джентльмен-кадеттер" деп аталған. Бұл дәреже Университет офицерлерінің даярлау корпусы (УОДК) мүшелеріне де беріледі – (университет студенттері үшін армия резерві бөлімшесі). УОДК-ға қосылған университет студенттері резервтік офицерлік даярлау модульдерін оқиды. Бұл оларға форманы дұрыс киюден бастап, қиын жағдайларда басқаларды басқаруға дейін барлық қажетті білімді береді. УОДК мүшелері офицерлік кадеттер болып есептеледі және қызмет атқару кезінде жалақы алады.

Рангының белгісі

Sandhurst Royal Military Academy британдық армияның барлық офицерлік курсанттарын (және кейбір шетелдік әскери қызметшілерді) дайындайды. Ол кіші офицерлерді (бір таспаның үстінде австриялық түйінмен анықталады) және аға офицерлерді (SUO) (екі таспаның үстінде австриялық түйінмен анықталады) тағайындайды. Бірақ қазіргі уақытта аға офицерлер тағайындалмайды. Университет офицерлік оқу корпусының курсанттары үшін офицердің төменгі дәрежесі – бұл лауазым, шен емес, ал корпустың сыртында олар қарапайым офицерлік курсанттардың мәртебесін ғана иеленеді.

Корольдік әуе күштері

Офицерлік курсант атағын Корольдік әуе күштері колледжінің Крэнвеллдегі бастапқы офицерлік дайындықтан өтетін адамдар алады. DCAE Cosford-тағы Foundation Degree курсын оқып жатқан, қатардан инженер офицерлері қызметіне іріктелген студенттер, бастапқы офицерлік дайындыққа баруға дейін офицерлік курсант белгілерін тағып, бұрынғы атағын сақтайды. Бұл атақ сондай-ақ Университеттердегі әуе эскадрильяларының мүшелеріне де беріледі.

Резервтегі офицерлерді даярлау корпусы

ROTC бағдарламаларындағы кадеттер мен мичмандар әдетте алғашқы үш жыл бойы өздерінің әскер түрінің қатардағы шендеріне баламалы оқу шендерін, ал соңғы курста офицерлік шендерге баламалы шендерді иеленеді, бірақ Әуе күштерінде кіші және соңғы курстарда офицерлік шенге баламалы шендерді иеленеді. Сонымен қатар, NROTC 2/C мичмандарының шағын бөлігі қолжетімді лауазымдар санымен шектеліп, офицерлік шендерді иеленуі мүмкін. Кадет немесе мичмандық шендегі кадеттер өздерінің әскер түріндегі офицерлерге салют беруі тиіс. АҚШ Армиясы ROTC-дағы кадет офицерлік шендері "пипстермен" белгіленеді – компаниялық шендерге баламалы бірден үшке дейінгі дөңгелек белгілер, ал далалық шендерге баламалы бірден үшке дейінгі алмаз тәрізді белгілер. Мичмандық шендерде кіші және аға офицерлік шендер бірден алтыға дейін 1/4 дюймдік алтын жолақтар немесе таяқшалар тағады. АҚШ Әуе күштерінің кадеттері USAF офицерлік оқу мектебінің офицерлік оқушылары киетін миниатюралық белгілермен безендірілген иық белдіктерін немесе жақа белгілерін киеді.

Қызмет академиялары

Әрбір АҚШ әскери академиясының өзіне тән айырма белгілері бар, олар сәйкес келетін ROTC бағдарламаларынан өзгеше.

АҚШ әскери академиясы (Вест-Пойнт)

АҚШ Әскери академиясының "сынып белгілері" белгілі бір формалардың жағасы мен эполеттеріне тағылады. Грек қылышы мен Паллас шлемі бейнеленген, сол жағаға немесе эполеттегі кадеттік шынжырларының үстіне тағылатын эмальды қалқан – үшінші сынып (сары қалқан), екінші сынып (күлгін қалқан) немесе бірінші сынып (қара қалқан) кадеттерінің стандартты сынып белгісі болып табылады. Дәстүрлі "көк түсті" және "толық күлгін" формалары мен пальтоларда сынып белгісі академияда аяқталған жылдарды көрсететін қызметтік жолақтардың санымен (бірден үшке дейін) көрсетіледі. Бұл жолақтар ең төменгі екі сынып үшін төменгі жеңде, ал ең жоғарғы екі сынып үшін жоғарғы жеңде орналасқан. Кейде академиялық жылдың басында бірінші сынып кадеттерінің белгілерін киген кадеттерді көріп, келушілер қызығушылық танытады. Мұндай кадеттер жиі (әртүрлі себептермен) шенінен төмендетіледі, бірақ бірінші курсты аяқтағандықтан енді "жаңа келгендер" ("plebes") емес. Кадет корпусының шені жаға белгілері – "теміржол жолдары", күміс жиегі бар қара эмальді сызықтар немесе кейбір формалардағы бірден (кадет-капрал үшін) алтыға дейін (белгілі бір басшылық және штабтық лауазымдардағы кадет-капитан үшін) белбеу сызықтары арқылы белгіленеді. Салт бойынша көк түсті формалар мен пальтоларда шеврон корпустағы шенді көрсетеді. Кадет-капрал төменгі жеңінде екі шеврон тағады. Кадет-сержант жоғарғы жеңінде екі, кадет-лейтенант үш, ал кадет-капитан төрттен алтыға дейін шеврон тағады. Кадет-сержанттан жоғары шендегі кадеттер үшін жеңдерде жұлдыздардың, ромбтардың, иілімдердің немесе доғалардың және басқа да элементтердің әртүрлі комбинациялары нақты лауазымдарды/қызметтерді көрсету үшін қолданылады. "Кадет-капитан" атағы төрт немесе одан көп жолақ/сызық таққан барлық кадеттерге қолданылады. Бригада командирі, сондай-ақ "бірінші капитан" деп те аталады, алтын жұлдызды алты жолақ/сызық/жең шевроны тағады.

АҚШ Әуе күштері академиясы

АҚШ Әуе күштері академиясының курсанттарының шені барлық "блюз" формаларындағы иықтарындағы белгілермен көрсетіледі, оның ішінде "блюз", қызметтік киім, пальто, кешкі киім және парад киімі. Барлық курсанттардың иық тақталарында геральдикалық тұманды құрылғысы бар (курсанттар бұл құрылғыны көбінесе "бұлттар" деп атайды). Үшінші курс курсанттарында бұлттардың астында бір жұқа сызық (жер) болады; екінші және бірінші курс курсанттары екі жұқа сызық тағады, біреуі бұлттардың үстінде (көкжиек), екіншісі астында. Қосымша шеврон курсанттардың сержанттық шендерін, ал қосымша сызықтар курсанттардың офицерлік шендерін көрсетеді. Бұған ерекшелік ретінде, қандай да бір себеппен (академиялық, спорттық, әскери, ар-ұяқтық және т.б.) үзіліс алған курсанттар жатады. Шені жоқ үшінші курс курсанттарында тек жер мен бұлт болады; шені жоқ екінші курс курсанттарында тек жер, бұлт және көкжиек болады; шені жоқ бірінші курс курсанттарында тек жер, бұлт, көкжиек және бір жұқа сызық болады. Екінші курс курсанттарының тақталарындағы тік ромб эскадрилья немесе топ басшысының лауазымын көрсетеді. Сол тақтадағы көлденең ромб эскадрильяның аға сержантының лауазымын көрсетеді. Бірінші курс курсанттарының тақталарындағы жұлдыз ұшу, эскадрилья немесе топ командирлігінің лауазымын көрсетеді. Егер бірнеше жұлдыз болса, курсант қанат командирінің орынбасары (екі жұлдыз) немесе қанат командирі (үш жұлдыз) – қанаттағы ең жоғары шенді курсант болып табылады. Екінші курс курсанттары арасында жұлдыз бар жалғыз шен – қанаттың бас командирі, екінші курс курсанттары арасындағы ең жоғары шенді. Қазіргі операциялық камуфляж үлгісінде Әуе күштері академиясының курсанттары кеуде ортасында ақшыл қоңыр түсті шен белгісін тағады. Бұрын Әуе күштері академиясының курсанттары (қазір қолданыстан шығарылған) жауынгерлік киім мен ұшқыштардың жауынгерлік киімінің жағасында металл көк сызықтар немесе шеврон тағып, өз шендерін көрсететін. Төртінші курс курсанттары жауынгерлік киімде шен белгісі тақпаса да, танылғаннан кейін оларға "Prop and Wings" сыйланады, оны ұшу қалпағына және қызметтік киімнің жағасына тағуға болады. Үшінші курс курсанттары әр жағада бір немесе екі шеврон тағады, бұл олардың тиісінше курсант/штаб сержанты немесе курсант/техникалық сержанты екенін көрсетеді. Екінші курс курсанттары үштен бес шевронға дейін тағады, бұл курсант/бас сержанттан курсант/бас сержантқа дейінгі шендерді көрсетеді. Бірінші курс курсанттары офицерлік курсанттар ретінде қызмет етеді және олардың жағасында бірден алтыға дейін сызық болады, бұл курсант/лейтенанттан курсант/полковникке дейінгі шендерге сәйкес келеді.

АҚШ-тың әскери-теңіз академиясы (Анаполис) және АҚШ-тың сауда теңіз академиясы (Кингс Пойнт)

АҚШ Әскери-теңіз академиясы мен АҚШ Сауда флоты академиясының шен белгілері, Әскери-теңіз ROTC бөлімшелерінде қолданылатын сияқты, жең, иық және жаға белгілерінің үйлесімінен тұрады.

АҚШ-тың жағалау күзет академиясы

Жағалау күзет академиясының кадеттері екі түрлі белгі таңбасын қолданады. Біріншісі – құрылғыға бекітілетін металл белгі. Ол – алтын зәкір мен үстінде күміс жұлдызы бар түрлі түсті қалқан. Қалқан фонының түсі курс санын көрсетеді. Түстер: 4/c үшін жасыл, 3/c үшін қызыл, 2/c үшін ақ және 1/c үшін көк. Әр түс тарихи мағынаға ие: қызыл және жасыл кемедегі айдау шамдарын білдіреді; ақ – навигациялық шамдар ретінде қолданылатын ақ шамдарды білдіреді, бұл 4/c үшін бағыт-нұсқаушы рөлді көрсетеді; көк – 1/c-нің қызмет ететін құқық қорғау кемелерінің көк шамдарын білдіреді. Белгі таңбасының екінші түрі – иық тақталары. Барлық кадеттердің иық тақталарында офицерлердің иық тақталарындағы қалқанның кіші нұсқасы және курс санын немесе 1/c басшылық лауазымын көрсететін жолақтар болады. 4/c-де жолақтар жоқ, 3/c-де 1 диагональ жолақ, 2/c-де 2 диагональ жолақ және 1/c-де 1 көлденең жолақ бар. Бірінші курс басшылық лауазымдарында көлденең жолақтардың саны артады, полк командирі немесе жазғы батальон командирі үшін алтыға дейін, сондай-ақ қызметтік көк және парадтық көк формаларындағы жең жолақтарының саны да сәйкес келеді.