Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1644 жылғы Бірінші ағылшын азаматтық соғысының шайқасы
1644 battle of the First English Civil War
Кропреди көпірінің шайқасы 1644 жылғы 29 маусымда (Григориан күнтізбесі бойынша 9 шілдеде) Оксфордшир графтығындағы Банбери қаласының жанында, Бірінші ағылшын азаматтық соғысы кезінде болды. Бұл шайқаста сэр Уильям Уоллер бастаған парламенттік армия Карл I патшаны тұтқындауға еңбек етті, бірақ сәттілікке жете алмады. 1995 жылы бұл орын Historic England ұстап тұратын тарихи шайқас алаңдары тізіліміне енгізілді.
The Battle of Cropredy Bridge was fought on Saturday 29 June 1644 (9 July 1644 Gregorian) near Banbury, Oxfordshire during the First English Civil War. In the engagement, Sir William Waller and the Parliamentarian army failed to capture King Charles. The site was placed on the Register of Historic Battlefields maintained by Historic England in 1995.
Өмірбаян
1644 жылдың басында роялистер бірнеше жеңіліске ұшырады. Екі дала армиясы Нантвич пен Черитонда жеңілді, ал шотландтық соғысшылдар армиясы Англияның солтүстігіне шапқындап кірді, роялистерді Йоркке тікелей итеруге және оларды қоршауға алды. Король Чарльз 25 сәуір мен 5 мамыр аралығында соғыс астанасы Оксфордта соғыс кеңесін өткізді. Король Оксфордта қорғаныста қалып, бірнеше маңындағы бекінілген қалалармен қорғалғанда, оның жүрегіндегі немере інісі Рейн графы Руперт (танымал роялистік дала қолбасшысы) солтүстіктегі жағдайды түзетуге бағытталды деп келісілді. Король Чарльзбен бірге қалған күштердің әскери басқаруы Форт графының 1-ші графы, генерал-лорд Патрик Рутвенге жүктелді.
In the early part of 1644, the Royalists suffered several setbacks. Two field armies were defeated at Nantwich and Cheriton, and a Scottish Covenanter army invaded the north of England, driving the Royalists to York, where they were besieged. King Charles held a council of war in Oxford, his wartime capital, between 25 April and 5 May. It was agreed that while the King remained on the defensive in Oxford, protected by several outlying fortified towns, his nephew Prince Rupert of the Rhine (the famous Royalist field commander) would proceed to retrieve the situation in the north. The military command of the forces that remained with King Charles fell to Lord General Patrick Ruthven, 1st Earl of Forth.
Науқан
Руперт кеткеннен кейін патша кеңесі бұл саясатты өзгертті. Руперттің ағасы, Морис принці Лайм-Регисті қоршап тұрған Батыс аймағына күштер жеткізу үшін, олар Беркширдегі Рединг бекінісін тастап кетуге бұйрық берді. Бұл 2500 жаяу әскерді басқа жерде қызмет етуге босатып, сонымен қатар Эссекс графы мен сэр Уильям Уоллердің парламенттік әскерлеріне Оксфордқа қарсы күшін шоғырландыруға мүмкіндік берді. 19 мамырда олар Редингтен Оксфордқа қарай жылжуды бастады. 25 мамырда роялистер Эссекс әскерінің жылжуына байланысты Әбингдонды тастап кетті. Эссекс қаланы басып алды, содан кейін Темзаны кешіп, Оксфордтың солтүстігіндегі Червелл өзеніндегі көпірлерді басып алды, ал Уоллер Оксфордтың оңтүстігінен өтіп, Ньюбриджде Темзаның батысындағы өткелді басып алды. Чарльз Оксфордта қоршауға түсіп, қоршалу қаупі төнді. Қала азық-түлікпен қамтамасыз етілмегендіктен, ол жақын арада қарсыласуға мәжбүр болар еді. 3 маусымда Чарльз Уоллерді кері шегінуге итермелеу үшін Әбингдонға жасампаздық шабуыл жасады, содан кейін түнде, негізінен атты әскерден тұратын күшпен Вустерге қарай батысқа жылжыды. Эссекс пен Уоллер оны қуа жөнелгенімен, ол әлі де қауіп-қатерде болды. Бірақ 7 маусымда екі парламенттік генерал (бір-бірін ұнатпайтын) Стоу-он-Волдта кездесіп, Эссекс Лайм-Регистің қоршауын жеңілдету үшін батысқа қарай жорыққа шығуға, ал Уоллер патшаны ұстап оқуға келісті. Бұл патшаға тағы бір алдамшылық жасауға мүмкіндік берді, ол Уоллерді солтүстікке қарай жорыққа шығады деп сендірді, содан кейін жаяу әскерін Авон өзенімен тартылған қайықтарға тиеп, Оксфордқа қайтып, күш жинау үшін оңтүстікке қайта оралды. Уоллер патшаны ұстай алмағандықтан, азық-түлік алу үшін Глостерге барып келді. 24 маусымда ол Глостерден Стоу-он-Волдқа аттанды, онда корольдің Оксфордтан шығысқа қарай, парламент бақылауындағы шығыс округтеріне қарай жылғанын білді. Көп ұзамай ол парламенттің екі корольдік комитетінен оны қуалауға бұйрық алды. 27 маусымда Уоллер Червеллдің батысындағы биік жерде орналасқан Хенвелл қаласына жетті, ал король Эджкотте 5 миль (8 км) қашықтықта болды. 28 маусымда король Банбериге көшті. Ол шайқасқа түсуге ниеттенген, бірақ Уоллер тиімді орналасқан еді.
After Rupert departed, the King's council changed this policy. To find reinforcements for the West Country where Rupert's brother Prince Maurice was besieging Lyme Regis, they ordered the fortress of Reading, in Berkshire, to be abandoned. This released 2,500 foot soldiers for service elsewhere, but it also allowed the Parliamentarian armies of the Earl of Essex and Sir William Waller to concentrate against Oxford. On 19 May, they began advancing toward Oxford from Reading. On 25 May, the Royalists abandoned Abingdon in the face of Essex's advance. Essex occupied the town and then crossed the Thames to capture bridges over the River Cherwell north of Oxford, while Waller passed south of Oxford to capture a crossing over the Thames to the west at Newbridge. Charles was in imminent danger of being surrounded and besieged in Oxford. As the city was short of provisions, he would soon be forced to surrender. On 3 June, Charles made a feint towards Abingdon to induce Waller to draw back, and then marched westward at night towards Worcester with a force mainly composed of cavalry. With Essex and Waller in pursuit, he was still in danger, but on 7 June, the two Parliamentarian generals (who disliked each other) conferred at Stow on the Wold, and agreed that Essex would march westward to relieve the siege of Lyme Regis, while Waller shadowed the King. This allowed the King to make another feint, which convinced Waller he was about to march northward, and then move back south by carrying his foot soldiers down the Avon in commandeered boats, so as to return to Oxford and collect reinforcements. Waller, having failed to intercept the King, went to Gloucester for provisions. On 24 June, he marched from Gloucester to Stow on the Wold, where he received intelligence that the King was marching eastward from Oxford into the Parliamentarian held eastern counties, and soon received orders from the Parliamentarian Committee of Both Kingdoms to pursue him. By 27 June, Waller had reached Hanwell Castle on high ground to the west of the Cherwell, the King being just 5 mile (8 km) away in Edgecote. On 28 June, the King moved to Banbury. He was resolved to offer battle, but Waller held the advantageous position.
Шайқас
29 маусымда Шарль әскері Червелл өзенінің шығыс жағымен солтүстікке қарай жорық бастады. Уоллердің әскерлері патшаның қимылын өзеннің қарсы бетінде бақылап отырды, екі әскер бір-бірінен шамалы бір мильдей қашықтықта және көзқарасында болды, бірақ жаудың оқ жаудырынан өтуге дайын емес еді. Олар Кропредиге жақындағанда, Шарль Червеллден өтетін көпірді басып алуға драгундардың шағын отрядына бұйрық берді. Осы сәтте ол Уоллер әскеріне қосылу үшін солтүстіктен 300 атты әскер келе жатқаны туралы ескерту алды және өз әскеріне осы отрядты тоқтату үшін жылдамдауға бұйрық берді. Корольдік әскер созылып кетті. Алғы және негізгі бөлімдер Хей көпірінен (қазіргі Чиппинг Уорден ауылының жанында) өзеннен өтіп, Кливленд графы мен жиырма жастағы Нортгемптон графының басқаруындағы екі кавалериялық бригададан тұратын артқы жасауды Хей көпірінің оңтүстігінде қалдырды. Уоллер мүмкіндігін сезіп, генерал-лейтенант Джон Миддлтонды екі атты полкпен (Сэр Артур Хаселриг пен полковник Джонас Вандруске полктері) және тоғыз жаяу әскер ротасымен Кропреди көпірінен өтіп, корольдік әскердің артқы жасауын оқшаулауға жіберді, ал өзі 1000 сарбазды көпірден оңтүстікке қарай бір мильдей қашықтықтағы Слат Милл Форд арқылы өткізіп, корольдік әскердің арт жағын қысқыша қоршауға алды. Кропреди көпірін ұстап тұрған корольдік драгундар тез жеңіліске ұшырады. Миддлтонның күштері Хей көпіріне қарай жылдамдағанда, олар созылып, осал қалды. Хей көпірінде Миддлтонның кавалериясы көпірді жабу үшін аударылған шанамен жолды тосқан корольдік мушкетерлермен тоқтатылды, ал Кливленд графы олардың артындағы парламенттік жаяу әскер мен артиллерияға шабуыл жасады. Темірқасық Нортгемптон бригадасы Уоллердің әскеріне қарсы төмен қарай шабуылдап, оларды Слат Милл Форд арқылы кері шегіндірді. Патша өз артқы жасауы шайқасқа түскенін естіп, әскеріне кері бұрылуға бұйрық берді. Ол сондай-ақ Кливлендке көмектесу үшін Лорд Бернард Стюарт басқаратын жеке күзетін Хей көпірі арқылы қайтаруға жіберді. Олардың көмегімен Кливленд екінші шабуыл жасады, ол Миддлтонды Кропреди көпірі арқылы кері шегіндірді, он бір зеңбірек қалдырды. Уоллердің артиллерия бас генерал-майоры Сэр Джеймс Вемисс та қолға түсті. Көпірдің өзін полковник Ральф Уэлдонның Кент полкі мен Тауэр-Хамлетс жасағының екі парламенттік полкі ұстап тұрды. Корольдік әскер көпірді қайта басып алуға тырысты, бірақ олар кері қайтарылды. Уоллердің қалған артиллериясы Буртон төбесінен атыс жүргізуді жалғастырды, бұл кавалерияны өзеннен шегінуге мәжбүр етті.
On Saturday, 29 June, Charles's army began marching north along the east side of the River Cherwell. Waller's forces proceeded to shadow the King's movements on the other side of the river, the two armies little more than a mile apart and in sight of each other, but neither prepared to cross under the fire of enemy guns. As they approached Cropredy, Charles ordered a small detachment of dragoons to seize the bridge over the Cherwell. At this point, he received a warning that 300 additional horsemen were approaching from the north to join Waller's army, and he ordered his army to hasten its march to cut off this detachment. The Royalist army became strung out. The vanguard and main body had crossed a stream at Hay's Bridge (near the present day village of Chipping Warden), leaving a rearguard of only two cavalry brigades under the Earl of Cleveland and the twenty year old Earl of Northampton, with some infantry, south of Hay's Bridge. Waller, seeing his opportunity, sent Lieutenant General John Middleton across Cropredy Bridge with two regiments of horse (those of Sir Arthur Haselrig and Colonel Jonas Vandruske) and nine companies of foot to isolate the Royalist rearguard, while he himself led 1,000 men across Slat Mill Ford, a mile to the south of the bridge, to catch the Royalist rear in a pincer movement. The Royalist dragoons holding Cropredy Bridge were soon overpowered. As Middleton's force streamed towards Hay's Bridge, they became strung out and vulnerable. At Hay's Bridge, Middleton's cavalry was checked by Royalist musketeers who had overturned a carriage to block the bridge, while the Earl of Cleveland charged the Parliamentarian foot and artillery behind them. Meanwhile, Northampton's brigade charged downhill against Waller's men, and forced them back across the Slat Mill Ford. The King was alerted that his rearguard was engaged, and ordered his army to turn about. He also sent his own lifeguard of horse under Lord Bernard Stewart back across Hay's Bridge to aid Cleveland. With their help, Cleveland made a second charge which forced Middleton back across Cropredy Bridge, abandoning eleven guns. Waller's major general of ordnance, Sir James Wemyss, was also captured. The bridge itself was held by two Parliamentarian regiments of foot, Colonel Ralph Weldon's Kentish Regiment and the Tower Hamlets Trained Bands regiment. The Royalists tried to recapture the bridge but were repulsed. Waller's remaining artillery continued to fire from their vantage point on Bourton Hill, forcing the Cavaliers to fall back from the river.
Салдары
Кешке қарай екі әскер Шервелл өзенінің арғы бетінде әлі де қарсы тұрды. Чарльз осы үзілісті пайдаланып, өзінің әскери хатшысы, сэр Эдвард Уокерді, Уолермен кешірім мен рақымшылық туралы хабарламамен келіссөздер жүргізу үшін жіберді, бірақ парламенттік өкілдің келісімге келуге құқығы жоқ екенін айтты. Соңында, жақын жерде қосымша парламенттік әскерлердің бар екені туралы хабар алғаннан кейін, және корольдік әскерде азық-түлік пен жабдықтар жетіспегендіктен, роялистер түн қылығында қашып кетті, Уоллерден тартып алған қаруларын алып кетті. Роялистер аз шығынға ұшыраса, Уоллер 700 сарбазын жоғалтты, олардың көпшілігі шайқастан кейін дереу дезертирледі. Уоллердің әскері тез арада рухтан танып, үйлерінен алыс жерде қызмет етуге ниеті жоқ, әсіресе Лондоннан келген сарбаздардың дезертирлігі мен бүліктерінен қозғалмай қалды. Чарльз Уоллерді назарға алмай, Эссекске қарсы Батысқа қарай жорыққа шықты, осылайша Эссекс әскерін Лоствитиелде капитуляциялауға мәжбүр етті.
By evening, the two armies still faced each other across the River Cherwell. Charles took opportunity in the lull to dispatch his secretary of war, Sir Edward Walker, to parley with Waller with a message of grace and pardon, but the Parliamentarian replied that he had no power to treat. At length, after receiving further intelligence of additional Parliamentarians nearby, and as the king's train was low in food and supplies, the Royalists slipped away under the cover of night, taking the guns captured from Waller with them. While the Royalists had suffered few casualties, Waller had lost 700 men, many having deserted immediately after the battle. Waller's army shortly became demoralised, and immobilised by desertions and mutinies by men unwilling to serve far from their homes, chiefly those drawn from London. Charles could afford to ignore Waller and march into the West Country after Essex, forcing Essex's army to surrender at Lostwithiel.
Музыка
Red and Gold әні (Ральф МакТелл Fairport Convention үшін жазған, олардың жыл сайынғы музыка фестивалі Кропредидің шетінде өтеді) шайқас туралы жауынгер емес адам баяндайтын оқиғаны айтады. Әннің түрлі әртістердегі нұсқалары бар.
The song Red and Gold by (written by Ralph McTell for Fairport Convention, whose annual music festival is held on the outskirts of Cropredy) relates the story of the battle as told by a non combatant. Versions of the song by various artists exist.