Модальды джаз туралы

Кіріспе

Модальдық джаз – музыкалық ладтарды пайдаланатын джаз жанры, көбінесе аккордтарды сүйемелдеу үшін олардың арасында өтеді, тұтас шығарма бойында қолданылатын бір ғана тоналдық орталыққа сүйенудің орнына. Қазіргі күнге де әсер етсе де, модальдық джаз 1950-ші және 1960-шы жылдары ең танымал болды, бұл Майлз Дэвистің 1958 жылғы "Milestones" шығармасының және 1959 жылғы "Kind of Blue" альбомының, сондай-ақ Джон Колтрейннің 1960-1965 жылдардағы квартетінің табысымен дәлелденеді. Модальдық джазды орындайтындардың арасында Чик Кориа, Билл Эванс, Херби Хэнкок, Джо Хендерсон, Бобби Хатчерсон, Фарао Сандерс, Вуди Шоу, Уэйн Шортер, Маккой Тайнер және Ларри Янг бар.

Тарих

Бибоп пен хардбоптың екеуінде де музыканттар солоға қосымша фон жасау үшін аккордтарды пайдаланады. Туынды аккордтар тізбегін ұсынатын тақырыппен басталады, ол соло үшін негіз болады. Бұл аккордтар туындының бойымен қайталанады, ал солистер импровизацияланған жаңа тақырыптарды ойнайды. 1950 жылдарға қарай, аккордтарға сәйкес импровизациялау джаздың маңызды бөлігіне айналды, сондықтан жазу сессияларында музыканттарға тек аккордтар тізімі берілетін еді. Мерсер Эллингтон Хуан Тизолдың 1936 жылы «Caravan» әнін жазғанда, Пуэрто-Рикода музыкалық білімін алған кездегі естеліктерін еске алды. Олар көптеген ноталарды сатып ала алмағандықтан, мұғалім олар ойнауды үйренгеннен кейін музыканы кері бұрып оқытатын. Бұл «инверсия» әдісі Тизолдың барлық туындыларында модальды дыбыс пайда болуына әкелді. Саксофоншы Уэйн Шортер 1953 жылы пианист Бад Пауэллдің «Glass Enclosure» композициясы Лидия аккордтарын қолданған джаздың алғашқы туындыларының бірі болғанын айтты. Пауэллдің 1951 жылғы «Un Poco Loco» шығармасы Лидия аккордтарын қолданады, тіпті лидия аккордтарын бірін-бірің үстіне қойып, политоналитетті (D мажор 7 C мажор 7: CEGBDF#AC#) көрсетеді, ал импровизация лидиялық политоналитет пен өзгертілген доминант аккорды арасында ауысады. 1950 жылдардың соңында композитор және оркестр жетекшісі Джордж Расселдің тәжірибелерінің нәтижесінде музыканттар модальды тәсілді қолдана бастады. Олар дәстүрлі аккордтарды алмастырмай, модальды түрде туындыларын жазды. Бұл әдісті қолданған музыканттардың қатарында Майлз Дэвис, Фредди Хаббард, Билл Эванс, Херби Хэнкок және Уэйн Шортер болды. Модальды джаздың маңызды туындыларының ішінде Майлз Дэвистің «So What» және Джон Колтрейннің «Impressions» есімдері бар. «So What» және «Impressions» бірдей AABA құрылымын ұстанады және A бөлімдері D Дорианда, ал B бөлімі E♭ Дорианға жарты тонмен көтеріледі. Дориандық лад – бұл көтерілген алтыншы сатысы бар табиғи минорлық гамма. Басқа туындыларға Дэвистің «Flamenco Sketches», Билл Эванстың «Peace Piece» және Шортердің «Footprints» кіреді. D Дорианды қолдану.]] Майлз Дэвис осы модальды жүйеде барлық уақыттағы ең көп сатылған джаз альбомдарының бірін жазды. «Kind of Blue» – модальды джаздың мүмкіндіктерін зерттеу. Дэвис Джордж Расселдің ансамбльдерінің бұрынғы мүшесі Билл Эванстың хардбоптан модальды ойнауға көшуінде маңызды рөл атқарғанын мойындады. Оның модальды джазды зерттеуі 1960 жылдары үзіліссіз болмаса да, ол екінші квинтетінің репертуарына «Kind of Blue» туындыларын қосты. Колтрейн өзінің квартетімен модальды импровизация мен композицияның шектерін зерттеуде жетекші болды, оның құрамында Элвин Джонс (доп), Маккой Тайнер (пиано), Реджи Уоркман және Джимми Гаррисон (контрабас) болды. Колтрейннің сол кезеңдегі бірнеше альбомы модальды джаздың үлгілері ретінде танылды: «Africa/Brass» (1961), «Live! at the Village Vanguard» (1962), «Crescent» (1964), «A Love Supreme» (1964) және «Meditations» (1965). Колтрейннің осы кезеңдегі «India», «Chasin' the Trane», «Crescent» және «Impressions» сияқты туындылары джаз репертуарына енді, сондай-ақ Ричард Роджерстің «My Favorite Things» және дәстүрлі «Greensleeves» сияқты стандарттардың интерпретациялары да кірді.

In bebop as well as in hard bop, musicians use chords to provide the background for solos. A piece starts out with a theme that introduces a series of chords for the solos. These chords repeat throughout the whole piece, while the soloists play new, improvised themes over the repeated chord progression. By the 1950s, improvising over chords had become such a dominant part of jazz that sidemen at recording dates were sometimes given nothing more than a list of chords to play from. Mercer Ellington has stated that Juan Tizol conceived the melody to "Caravan" in 1936 as a result of his days studying music in Puerto Rico, where they could not afford much sheet music so the teacher would turn the music upside down after they had learned to play it right side up. This "inversion" technique led to a modal sound throughout Tizol's work. Saxophonist Wayne Shorter has noted that the 1953 composition "Glass Enclosure" by pianist Bud Powell was one of the earliest jazz compositions to make use of Lydian chords, based on the Lydian mode that was not widely used in jazz until about a decade later. Powell's 1951 Un Poco Loco uses the lydian chords and even uses lydian chords stacked on top of each implying a polytonality (D major 7 over C major 7: CEGBDF#AC#) with the improvisation based on alternating lydian ish polytonality and an altered dominant chord. Towards the end of the 1950s, spurred by the experiments of composer and bandleader George Russell, musicians began using a modal approach. They chose not to write their pieces using conventional chord changes, but instead using modes. Musicians employing this technique include Miles Davis, Freddie Hubbard, Bill Evans, Herbie Hancock, and Wayne Shorter. Among the significant compositions of modal jazz were "So What" by Miles Davis and "Impressions" by John Coltrane. "So What" and "Impressions" follow the same AABA structure and were in D Dorian for the A sections and modulated a half step up to E flat Dorian for the B section. The Dorian mode is the natural minor scale with a raised sixth. Other compositions include Davis's "Flamenco Sketches", Bill Evans's "Peace Piece", and Shorter's "Footprints". Using D Dorian.]] Miles Davis recorded one of the best selling jazz albums of all time in this modal framework. Kind of Blue is an exploration of the possibilities of modal jazz. Davis acknowledged the crucial role played by Bill Evans, a former member of George Russell's ensembles, in his transition from hard bop to modal playing. Although his explorations of modal jazz were sporadic throughout the 1960s, he included several of the tunes from Kind of Blue in the repertoire of his second quintet. Coltrane took the lead in extensively exploring the limits of modal improvisation and composition with his quartet, featuring Elvin Jones (drums), McCoy Tyner (piano), and Reggie Workman and Jimmy Garrison (bass). Several of Coltrane's albums from the period are recognized as examples of modal jazz: Africa/Brass (1961), Live! at the Village Vanguard (1962), Crescent (1964), A Love Supreme (1964), and Meditations (1965). Coltrane's compositions from this period such as "India", "Chasin' the Trane", "Crescent", and "Impressions" have entered the jazz repertoire, along with his interpretations of standards like Richard Rodgers's "My Favorite Things", and the traditional "Greensleeves".