Кең көлемді советтік стратегиялық бомбалаушы және жанармай құюшы ұшақтар

Кіріспе

Кеңес стратегиялық бомбалаушы және жанармай құю ұшақтары

Мясishчев М-4 «Молот» (Молот (Hammer), USAF/DoD "Type 37", ASCC "Bison" деп аталады) – Владимир Михайлович Мясishчев жобалаған және 1950-ші жылдары Кеңес Одағында құрастырылған төрт қозғалтқышты стратегиялық бомбалаушы. Ол Солтүстік Америкадағы нысаналарға шабуыл жасай алатын, ұзақ қашықтықтағы авиациялық бомбалаушы ретінде құрылған. Ұшақ, көздеген қашықтығына жетпей, АҚШ-тың ең маңызды нысаналарын жоюға толыққанды қабілетті болмады. Бұл мәселе анықталған соң, өндіріс тоқтатылды. Қабілетті стратегиялық үлгіні жасауға қол жеткізбегендігіне және оның шағын санына қарамастан, 1954 жылғы 1 мамырда өткен әскери шеруде 18 ұшақтың демонстрациялық ұшуы «бомбалаушылардың кемшілігі» туралы алаңдаушылықты тудырды. АҚШ бұл қауіпке қарсы жүздеген Boeing B-47 және B-52 ұшақтарын құрылысқа алып, жауап берді. Үлгі жаңартылып, тиімдірек қозғалтқыштар, ұшу кезінде жанармай құю (IFR) мүмкіндігі қосылды, оптикалық бомбалау үшін алдыңғы шыны бөлігі алынып, радар осы жерге орнатылды. Осы өзгерістерден кейін өндіріс 3М ретінде қайта жаңғыртылды. Алайда, бұл модификациялармен де конструкция ядролық бомбалаушы рөлінде толыққанды тиімді болмады, сондықтан 1963 жылы өндіріс тоқтатылғанға дейін барлығы 125 ұшақ (М-4 және 3М) ғана жасалды. Олардың тек 19-ы ғана ядролық шабуылға дайын күйде болды. М-4 және 3М ұшақтары негізінен ұзақ қашықтықтағы теңіздік барлау және шабуылдық миссиялар, сондай-ақ басқа да қолдаушы рөлдер үшін пайдаланылды. Көбісі 1970-ші және 1980-ші жылдары жанармай құю ұшақтарына айналдырылды, әсіресе Туполев Ту-22М теңіз миссияларын өз мойнына алғаннан кейін. Жанармай құюға арналған ұшақтар 1994 жылға дейін пайдалануда болды. Қазірге дейін сақталған көптеген үлгілер Суық соғыстан кейінгі қару-жарақ шектеу келісімдері аясында жойылды. М-4 – Кеңес Одағында операциялық түрде қолданылған алғашқы төрт қозғалтқышты реактивтік бомбалаушы.

Жобалау және әзірлеу

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кеңес Одағы атом қаруын жеткізе алатын ұзақ қашықтықты стратегиялық бомбалаушыны әзірлеуді басты назарға алды. Олардың алғашқы ұшағы – Туполев Tu-4, ол американдық B-29 Superfortress ұшағының кері инженериялық көшірмесі болды. Tu-4 тек уақытша шешім болды, себебі КСРО-ға жақын елдердегі базалардан жұмыс істей алатын американдық стратегиялық бомбалаушы күштерінен айырмашылығы, ол Америка Құрама Штаттарына жетуге жеткілікті қашықтыққа ие болмады. Корея соғысының тәжірибесі поршеньді қозғалтқышты бомбалаушылардың реактивті истребительдердің шабуылына өте осал екенін көрсетті. B-47 Stratojet және Vickers Valiant сияқты батыстың реактивті бомбалаушыларының жетістіктерінен кейін, Владимир Михайлович Мясищевке 1951 жылдың көктемінде стратегиялық қашықтықтағы бомбалаушыны (СДБ) құру тапсырылды. Бірінші M-4 (Bison A) прототипі 1953 жылдың 20 қаңтарында ұшты және 1954 жылдың наурыз айында мемлекеттік қабылдау сынақтарына жіберілді, ал одан кейін сол жылы өндіріс басталды. Ол 1955 жылы қызметке түсті, барлығы 34 дана, оның ішінде екі прототип салынды. M-4 көбінесе авиациялық алюминий қорытпаларынан жасалған, сондай-ақ болат және магний компоненттері де қолданылды. Оның қанаттары 35 градусқа бұрылып, бастапқыда төрт Микулин AM-3A қозғалтқышымен жабдықталған, олардың максималды тартымдылығы 85,8 кН (8750 кгс; 19290 фунт) болды, бірақ кейін 93,2 кН (9500 кгс; 20940 фунт) максималды тартымдылығы бар RD-3M-500 турбореактивтік қозғалтқыштарына жаңартылды. Фюзеляж бен қанаттарда 18 жанармай бакі болды, олардың жалпы сыйымдылығы 123 600 литр (32610 АҚШ галлоны) құрады, бұл ұшаққа белгіленген қашықтықтан кем болса да, шамамен 5000 км қашықтықты ұшуға мүмкіндік берді. Оның әртүрлі конфигурациялардағы жүк көлемі 24 тонна (26,4 тонна) болды. Қорғаныс қаруларына әрқайсысы атына 1250 оқтан атуға қабілетті 6 АМ-23 23 мм зеңбірек кірді, олар екі қос құйрықты мұнарада орналасқан, сондай-ақ жоғарғы және төменгі фюзеляждағы екі қашықтан басқарылатын мұнарада орналасқан, әрқайсысы 300 оқтан атуға қабілетті. Ұшақтың экипажы сегіз адамнан тұрды: мұрыннан навигатор/бомбалаушы; пилот және оның көмекшісі; радиолокация операторы/навигатор, ұшу инженері/атқышы, радио операторы/атқышы және кабинаның артындағы бөлімдегі жоғарғы мұнараның атқышы; және құйрық атқышы. Бұл жаңа ұшақ Кеңес Әуе күштеріне (ВВС) емес, Теңіз авиациясына (АВ МФ) арналған. 3М Вашингтонды бомбалай алмаса да, ол ұзақ қашықтықта теңіздік патрульдеуге арналған ұшақтардың қажеттілігін қанағаттандыруға жеткілікті қашықтыққа ие болды. 1959 жылы 3М биіктікке жүк көтеру бойынша бірнеше әлемдік рекордтарды жаңартты, соның ішінде және батыста 3М-нің түпнұсқа M-4 екендігі туралы ойлар тарады (және 1961 жылға дейін солай болып қала берді), яғни M-4 ұшағының мүмкіндіктері батыстық барлау агенттіктерімен тым жоғары бағаланды. 1960 жылдардың басында арнайы іздеу радары бар «Bison C» ұшағы пайда болды. Осы уақытқа дейін көптеген бастапқы M-4 ұшақтары әуеде жанармай құю үшін M-4-2 жанармай құюшыларға айналдырылды. Кейін 3М ұшақтары 3МС-2 және 3МН-2 жанармай құюшыларға айналдырылды. M-4 және 3М ешқашан жауынгерлік қимылдарға қатыспады, сондай-ақ олардың ешқайсысы да американдық B-52 сияқты төмен биіктіктегі шабуылдарға бейімделмеді, олардың ешқайсысы да Кеңес Одағының одақтастарына экспортталған жоқ. Алайда, әуедегі жанармай құюға арналған ұшақтарға келгенде, жағдай өзгеше. «Бисон» ұшағының өндірісі 1963 жылы тоқтатылды, сол кезде 93 данасы салынды. Соңғы M-4-2 жанармай құюшы ұшағы 1994 жылы қызметтен шығарылды. Үш ВМТ ауыр жүк көтеру ұшағы 3МН-2 жанармай құюшыларынан қайта жабдықталды, олардың үстіне орнатылған жүктерді тасымалдауға қолданылды. Бір тік қанаты/рулі көлденең стабилизаторлардың ұштарында орналасқан екі үлкен тікбұрышты қанаттар/рульдермен ауыстырылды, бұл жүк бөлімінен туындаған турбуленттілік салдарынан басқаруды жақсартты. Мясищев бомбалаушылары мен жанармай құюшыларының қызметтен шығарылуымен, зейнеткерлікке шыққан ұшақтардың басым көпшілігі тиісті қаруды шектеу туралы келісімнің шарттарына сәйкес бұзылды.

Following World War II, the Soviet Union prioritized developing a long range strategic bomber capable of delivering atomic weapons. Their first aircraft was the Tupolev Tu 4, a reverse engineered version of the American B 29 Superfortress. The Tu 4 was only ever a stop gap solution, as unlike the American strategic bomber force that could operate from bases in allied countries close to the USSR, it lacked the range to reach the continental United States, and experiences in the Korean War demonstrated piston engine bombers were extremely vulnerable to jet fighter interception. With the advancement of Western jet bombers like the B 47 Stratojet and Vickers Valiant, Vladimir Mikhailovich Myasishchev was directed to construct a strategichesky dalny bombardirovshchik (SDB) (стратегический дальный бомбардировщик (СДБ), "strategic long range bomber") in spring of 1951. The first M 4 (Bison A) prototype flew on 20 January 1953, and was handed over to state acceptance trials in March 1954, with production beginning later that year. It entered service in 1955, with 34 being built including two prototypes. The M 4 was made mostly of aircraft aluminum alloys with some steel and magnesium components. It had wings swept at 35 degrees and powered initially by four Mikulin AM 3A engines with a maximum thrust of 85.8 kN (8,750 kgp; 19,290 lbf), but later upgraded to RD 3M 500 turbojets with a maximum thrust of 93.2 kN (9,500 kgp; 20,940 lbf). There were 18 bladder fuel tanks in the fuselage and wings, providing a total fuel capacity of 123,600 liters (32,610 US gallons); this gave the aircraft a range of , although this fell short of the range initially specified. It had a payload of 24 tonnes (26.4 tons) in various configurations. Defensive armament consisted of six AM 23 23 mm cannons with a rate of fire of 1,250 rpm each in a manned twin tail turret with 400 rounds per gun and two twin remote controlled turrets in the top and bottom fuselage with 300 rounds per gun each. The aircraft had a crew of eight: a navigator/bombardier in the nose; pilot and copilot in the cockpit; radar operator/navigator, flight engineer/gunner, radio operator/gunner, and dorsal turret gunner in a compartment behind the cockpit; and a tail gunner. The new airplane was not for the Soviet Air Force (VVS), but rather for the Naval Aviation (AV MF). Though it could still not bomb Washington, D. C., the 3M had a sufficient range to fulfill the need for a long range maritime patrol aircraft. In 1959, the 3M broke numerous world records for payload to height, including to and to
However, it was thought by the West (and would continue to be thought until 1961) that the 3M was the original M 4, meaning that the capability of the M 4 was vastly overestimated by Western intelligence agencies. In the early 1960s, the 'Bison C', with a specialized search radar, was introduced. By this time, many of the original M 4s had been converted to M 4 2 fuel tankers for aerial refueling. Later, 3Ms were converted to 3MS 2 and 3MN 2 tankers as well. Neither the M 4 nor the 3M ever saw combat, and none were ever converted for low altitude attack, as many American B 52s were, nor were any ever exported to the Soviet Union's allies. However, it is a different story when it comes to aerial refueling aircraft. Production of the Bison aircraft stopped in 1963, by which time 93 of them had been built. The last aircraft, an M 4 2 fuel tanker, was withdrawn from service in 1994. The three VM T heavy lift aircraft were converted from 3MN 2 tankers, with very large loads carried piggy back above the fuselage. The single vertical fin/rudder was replaced with two large rectangular fin/rudders at the tips of the horizontal stabilizers to improve control due to the turbulence caused by the cargo pod. With the withdrawal of the Myasishchev bombers and tankers the vast majority of the retired airframes were broken up under the terms of the relevant arms limitation treaty.