Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Пуэрто-Риконың бірінші ханымы (1908–1990)
First Lady of Puerto Rico (1908–1990)
Инес Мария Мендоса Ривера де Муньос Марин (10 қаңтар 1908, Нагуабо, Пуэрто-Рико – 13 тамыз 1990, Сан-Хуан) – Пуэрто-Риконың бұрынғы бірінші ханымы, мұғалім, жазушы және әлеуметтік өмірге белсенді қатысушы. Ол губернатор Луис Муньос Мариннің екінші әйелі болды. Инес Мендоса испан тілін қолдап, оны ағылшын тілімен алмастыруды көздеген жаңа отарлық билікке қарсы тұрды.
Inés María Mendoza Rivera de Muñoz Marín (January 10, 1908 in Naguabo, Puerto Rico – August 13, 1990 in San Juan), was a former First Lady of Puerto Rico, teacher, writer and socialite. She was the second wife of Governor Luis Muñoz Marín. Inés Mendoza stood by the Spanish language, defying the new colonial authorities that wanted to replace it with English.
Өмірбаян
Мендоса өзінің туған жері Нагуабода жақсы оқушы болған. Ол 1927 жылы Пуэрто-Рико университетінің педагогика мектебінің Нормаль курсын Magna Laude (үлгілі дипломмен) бітірді және 1931 жылы Нью-Йорктегі Колумбия университетінің мұғалімдер колледжінен ғылым бакалавры дәрежесін алды, онда ол мектептің қадағалауына маманданған. Ол 1931 жылдан 1935 жылға дейін суретші Рафаэль Паласиосқа үйленді және осы некеде олардың екі баласы болды: Кармен Паласиос Мендоса және Рафаэль Паласиос Мендоса. Ол Пуэрто-Рикоға мұғалім, жазушы және газет бағаншысы ретінде мансабын бастау үшін оралды. 1935 жылы Нагуабодағы сайлау науқанының бірінде ол Муньос Мариньмен кездесті. Муньос Марин американдық жазушы Муна Лиге үйленген болатын, бірақ бірнеше жылдан кейін ол онымен бірге тұра бастады. Олар 1946 жылдың 16 қарашасында, Муна Лимен ажырасқаннан кейін бір күн өткен соң неке қиды. Олардың некелерінен Вивиана Муньос Мендоса және Виктория Муньос Мендоса есімді екі қызы дүниеге келді. 1948 жылы Луис Муньос Марин Пуэрто-Риконың губернаторы болып сайланды. Мендоса он алты жыл бойы "Ла Форталезада", губернатордың резиденциясында өмір сүрді. Бірінші ханым ретінде ол Пуэрто-Риконың экологиясы және мемлекеттік білім беру жүйесіне қызығушылық танытты. Күйеуі 1965 жылғы қаңтарда губернаторлық қызметтен кеткеннен кейін, ол жеке өмірге қайта оралды. Луис Муньос Марин 1980 жылдың 30 сәуірінде қайтыс болды. Дона Инес, жақын достары мен отбасы оны осылай атаған, 1990 жылдың 13 тамызында, оның қайтысынан он жыл өткен соң дүние салды. Оның қайтысынан бірнеше жыл өткен соң, Мендозаның қызы Виктория арал губернаторы лауазымына Халықтық демократиялық партиясынан кандидат ретінде сәтсіз сайлау кампаниясын өткізді. Ол Жаңа прогрессивті партияның кандидаттығымен шыққан Педро Росселлодан жеңілді. Егер ол сайланған болса, аралдың тұңғыш әйел губернаторы болар еді. Бұл құрмет 2001 жылы аралдың тұңғыш әйел губернаторы болып сайланған Сила Мария Кальдеронға тиді. Пуэрто-Риконың Кабо-Рохо қаласындағы Инес Мендоса атындағы орта мектеп, Сан-Хуанның Каимито ауылдық округіндегі орта мектеп және Яукодағы бастауыш мектеп оның құрметіне аталған. Мұғалім ретінде Инес Мендоса АҚШ-тың Пуэрто-Рикода ағылшын тілін таңуын және испан тіліне тыйым салуын қарсылыққа алып, испан тілінде сабақ берді. Оның қарсылығы соншалықты күшті халықтық қолдауға ие болды, нәтижесінде ағылшын тілін таңу тоқтатылды, деп еске салады Пуэрто-Риконың бұрынғы губернаторы Алехандро Гарсия Падилла. http://economia.elpais.com/economia/2014/06/13/actualidad/1402670785_164869.html
Mendoza was an accomplished student in her native Naguabo. She graduated in 1927 Magna Laude from the Normal course at the School of Pedagogy of the University of Puerto Rico and in 1931, she received a Bachelor of Science degree from Teachers College, Columbia University in New York, where he specialized in school supervision. She was married to painter Rafael Palacios from 1931 to 1935 and during this marriage they had two children: Carmen Palacios Mendoza and Rafael Palacios Mendoza. She returned to Puerto Rico to begin her career as a teacher, writer and newspaper columnist. In 1935, she would meet Muñoz Marín during one of his campaign stops in Naguabo. Although he was married to American writer Muna Lee, Muñoz Marín would move in with her a few years afterwards. They were married on November 16, 1946, a day after his divorce from Muna Lee was finalized. Their marriage produced two daughters, Viviana Muñoz Mendoza and Victoria Muñoz Mendoza. In 1948, Luis Muñoz Marín was elected Governor of Puerto Rico. Mendoza lived at "La Fortaleza", the Governor's mansion, for sixteen years. As First Lady, she showed interest in Puerto Rico's ecology and public education system. After her husband retired as governor in January 1965, she returned to private life. Luis Muñoz Marín died on April 30, 1980. Doña Inés, as she was known to close friends and family, died a decade after his death on August 13, 1990. A few years after her death, Mendoza's daughter, Victoria, attempted an unsuccessful campaign as the candidate for the Popular Democratic Party candidate for the island's governorship. She was defeated by Pedro Rosselló, the candidate for the New Progressive Party. Had she been elected, she would have become the island's first female governor. That honor would later go to Sila María Calderón when she was elected as the island's first female governor in 2001. The Inés Mendoza high school in Cabo Rojo, Puerto Rico, is named in her honor as well as the junior high school in San Juan's rural barrio of Caimito and an elementary school in Yauco. As a teacher, Inés Mendoza defied the U. S. A. imposition of English and ban on Spanish language in Puerto Rico, teaching in Spanish. Her defiance got such a strong popular support that the imposition of English was abolished, as reminded by former governor of Puerto Rico, Alejandro García Padilla. http://economia. elpais. com/economia/2014/06/13/actualidad/1402670785 164869. html