Кіріспе

Вирустың түрі Тышқанның сүт безі ісігі вирусы (MMTV) – HTL вирусы, HI вирусы және BLV сияқты сүт арқылы берілетін ретровирус. Ол бетаретровирустар туысына жатады. MMTV бұрын Биттнер вирусы деп аталған, ал одан бұрын "сүт факторы" деп белгіленген. Бұл атау 1936 жылы Джон Джозеф Биттнер Майн штатының Бар-Харбор қаласындағы Джексон зертханасында жұмыс істеген кезде көрсеткендей, тышқандардың сүт безі қатерлі ісігінің хромосомадан тыс тік жұғуына байланысты болған. Биттнер қатерлі агент, немесе "сүт факторы", қатерлі ісігі бар аналардан олардың сүтіндегі вирустың арқасында жас тышқандарға берілуі мүмкін деген теорияны қалыптастырды. Тышқандардағы сүт безі ісігінің көп бөлігі мысық сүт безі ісігі вирусынан туындайды.

Инфекция және өмір сүру циклы

Бірнеше тышқан тұқымдасы вирусты эндогендік жолмен таратады, бірақ ол анадан балаға сүт арқылы тік жолмен де беріледі. Вирус сүт лимфоциттерінің ДНК-сына кіріктірілген ДНК провирусы түрінде сақталады. Вирустар асқазан-ішек жолы арқылы Пейердің жапсырмаларына жеткізіледі, онда жаңа иесінің макрофагтарын, содан кейін лимфоциттерін жұқтырады. Мысық сүт безі ісігі вирусы (MMTV) бұрын қарапайым ретровирус ретінде жіктелетін; алайда, жақында MMTV өзін-өзі реттейтін қосымша мРНК экспорттық протеині, Rem-ді кодтайтыны, ол адам иммуножеткіліксіздік вирусының (АИТВ) Rev протеініне ұқсас екендігі және осылайша алғашқы құжатталған күрделі мысық ретровирусы екендігі анықталды. MMTV ретровирустық құрылымдық гендерді және сонымен қатар суперантигенді кодтайды. Бұл Т-клетка рецепторларындағы белгілі бір V-бета тізбегі бар Т-лимфоциттерді стимуляциялайды, бұл өз кезегінде В-клеткалардың көбеюін стимуляциялап, инфекцияға шалдығуға бейім жасушалардың санын арттырады. Жасырған кезеңде вирус көшіп келе жатқан лимфоциттермен бірге сүт бездеріне еніп, сүт безінің эпителийлік жасушаларын жұқтырады. Ретровирус ретінде MMTV өз вирустық геномын иесінің геномына енгізе алады. Вирустың РНК геномы кері транскриптаза ферменті арқылы ДНК-ға кері транскрипцияланады. Вирустың ДНК аралық күйі провирус деп аталады. Вирустың ДНК-сы геннің ішіне немесе жанына енген кезде, ол осы геннің экспрессиясын өзгерте алады және әлеуетті түрде қатерлі ісікке айналуы мүмкін онкогенді тудыруы мүмкін. Вирустың геномы онкогеннің экспрессиясын өзгерткенде ғана қатерлі ісікке себеп болуы мүмкін. Егер вирустың геномы иесінің геномының «тыныш» аймағына енгізілсе, ол зиянсыз немесе басқа ауруларды тудыруы мүмкін. MMTV-нің жоғары деңгейі GR және DBA/2 тышқан штамдарының лимфоидты лейкемиясында, оларда қосымша интеграцияланған MMTV провирустары бар, байқалады. Бұл лейкемиялар жасушалар басқа тышқандарға ауысқанда белсенді болады. Вирустың геномы иесінің геномына енгізілгеннен кейін, ол өз вирустық гендерін транскрипциялай алады. Ф.У. Реус және Дж.М. Коффин (2000) жүргізген эксперименттерде вирустың геномдық экспрессиясы геномның ұзын терминалдық қайталануының U3 аймағында орналасқан күшін арттырушы элемент арқылы белсендіріледі деп көрсетілген. Сонымен қатар геном экспрессиясы сүт безі жасушаларында белсендіріледі. Сонымен қатар, балалар эндогендік инфекция арқылы тік инфекцияға шалдығуы мүмкін, вирусты тікелей анасынан мұраға алады. Осылайша жұқтырған тышқандарда ісіктердің пайда болу жиілігі жоғарылайды. Ретровирус иесі үшін эндогенді болып саналады, егер провирустық ДНК хромосомалық ДНК-ға енгізілген болса. Нәтижесінде, эндогенді MMTV-ға шалдыққан тышқандардың денесіндегі әрбір жасушада вирустың ДНК-сы болады, өйткені вирус жануардың түйсігі пайда болған сперма немесе жұмыртқа жасушасының ДНК-сында болады.

Интеграцияланған MMTV ДНК-ның гормоналды жауап беру қабілеті

Эндогенді MMTV сүт безінің қалыпты дамуын және лактацияны реттейтін гормондардың барлық диапазонына жауап береді, стероидты гормондарға (андрогендер, глюкокортикоидтар және прогестиндер), сондай-ақ пролактинге жауапты екені көрсетілді. Егешкен тышқан жыныстық жасқа жеткенде вирус эстрогенге сезімтал тіндерде өз хабаршы РНК-сын экспрессиялай бастайды. Осының салдарынан, егешкеннен кейін барлық сүт безі жасушаларында белсенді ретровирус болады және геномда көбейе бастайды, сондай-ақ барлық жаңа сүт безі жасушаларында вирус хабаршы РНК-сын экспрессиялайды. Адам сүт безі қатерлі ісігінде полиома орталық T антигені табылған жоқ.