Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Билікке келіспеушілік немесе қарсылық, келіспеушілік философиясы.
Non agreement or opposition to authority
a philosophy of non agreement
Диссиденттік пікір – үкімет, саяси партия немесе басқа да ұйым немесе жеке тұлғаның билігімен жүзеге асырылатын басым идеяға немесе саясатқа келіспеушілік немесе қарсылықты білдіретін көзқарас, философия немесе сезім. Келіспеушілік білдіретін адам диссидент деп аталады. Бұл терминнің антонимдеріне келісім, консенсус (барлық немесе көптеген тараптар бір нәрсеге келіскен кезде) және құлық (бір тарап екінші тараптың ұсынысын қабылдаған кезде) жатады.
Dissent is an opinion, philosophy or sentiment of non agreement or opposition to a prevailing idea or policy enforced under the authority of a government, political party or other entity or individual. A dissenting person may be referred to as a dissenter. The term's antonyms include agreement, consensus (when all or nearly all parties agree on something) and consent (when one party agrees to a proposition made by another).
Философиялық
Философиялық скептицизмде, әсіресе пирронизмде, келіспеушіліктердің болуы – келіспеушіліктерге байланысты мәселе бойынша сот үкімін тоқтатуға себеп болады. Осы тұрғыда келіспеушілік Агриппаның бес тәсіліндегі троптардың бірі ретінде көрінеді, ол философтар мен жалпы адамдар арасындағы пікірлердің әртүрлілігінен туындаған белгісіздікті көрсетеді.
In philosophical skepticism, particularly that of Pyrrhonism, the existence of dissent is a rationale for suspending judgment regarding the issue associated with the dissent. Dissent in this respect appears as one of the tropes in the Five Modes of Agrippa, pointing to the uncertainty demonstrated by the differences of opinions among philosophers and people in general.
Саяси
Саяси қарсылық – биліктегі органның саясатына наразылық немесе қарсы шығу. Наразылықтың көрініс формалары дауысты келіспеушіліктерден бастап, азаматтық мойынсұнбауға дейін, тіпті зорлық-зомбылыққа дейін жете алады. Кейбір саяси жүйелерде қарсылық ресми түрде оппозициялық саясат арқылы білдірілуі мүмкін, ал саяси репрессивті режимдер қарсылықтың кез келген түрін тыйымдап, оны басуға және қоғамдық немесе саяси белсенділікті күшейтуге алып келуі мүмкін. Белгілі бір мемлекеттердің саясатына сәйкес келмейтін немесе оны қолдамайтын адамдар "диссиденттер" деп аталады. Көптеген ойшылдар денсаулы қоғамға тек қарсылықты қорғау ғана емес, сонымен қатар оны ынталандыру да қажет деп санайды.
Political dissent is a dissatisfaction with or opposition to the policies of a governing body. Expressions of dissent may take forms from vocal disagreement to civil disobedience to the use of violence. In some political systems, dissent may be formally expressed by way of opposition politics, while politically repressive regimes may prohibit any form of dissent, leading to suppression of dissent and the encouragement of social or political activism. Individuals who do not conform or support the policies of certain states are known as "dissidents". Several thinkers have argued that a healthy society needs not only to protect, but also to encourage dissent.
Қатыгездік
Ересі – қалыптасқан сенімдермен немесе дәстүрлермен, әсіресе діни ұйымның немесе шіркеудің қабылданған сенімдерімен күрт қайшы келетін кез келген сенім немесе теория. Ересікшіл – мұндай пікірлерді немесе сенімдерді қолдайтын адам. Ересі, дінінен, принциптерінен немесе ісінен түбегейлі бас тартуды білдіретін дін тастаудан (апостасия) және Құдайға немесе қасиетті нәрселерге құрметсіздік көрсетуді білдіретін (ғибадатсыздық) әрекеттен ерекшеленеді. Бұл термин көбінесе маңызды діни ұстанымдарды бұзу жағдайларында қолданылады, бірақ жалпы қабылданған идеяларға қарсы келетін көзқарастарға да қатысты қолданылуы мүмкін. Көбінесе христиандық, иудаизм және ислам діндеріне қатысты қолданылады.
Heresy is any belief or theory that is strongly at variance with established beliefs or customs, in particular the accepted beliefs of a church or religious organization. A heretic is a proponent of such claims or beliefs. Heresy is distinct from both apostasy, which is the explicit renunciation of one's religion, principles or cause, and blasphemy, which is an impious utterance or action concerning God or sacred things. The term is usually used to refer to violations of important religious teachings, but is used also of views strongly opposed to any generally accepted ideas. It is used in particular in reference to Christianity, Judaism, and Islam.
Скизма
Схизма (айтылуы: /ˈsɪzəm/, /ˈskɪzəm/ немесе, сирек кездесетін, /ˈʃɪzəm/) – әдетте бір ұйымға, қозғалысқа немесе діни ағымға жататын адамдар арасындағы бөліну. Бұл сөз көбінесе бұрын біртұтас діни ұйым болған жағдайдағы, мысалы, Шығыс-Батыс схизмасы немесе Ұлы Батыс схизмасы сияқты жарылыстарға қолданылады. Сондай-ақ, діни емес ұйым немесе қозғалыс ішіндегі ажырымға, немесе екі немесе одан да көп адамның – бауырлардың, достардың, жақындарының және т.б. арасындағы қарым-қатынастың үзілуіне де қолданылады. Схизматик – ұйымда схизма тудыратын немесе оны қоздыратын, немесе бөлінген топтың мүшесі. «Схизматик» сөзінің сын есім ретіндегі мағынасы – схизмаға немесе схизмаларға, сондай-ақ осыған байланысты идеяларға, саясаттарға және т.б. қатысты болуды білдіреді. Діни контексте схизма айыбы ересьтен өзгеше, себебі схизма сенім немесе ілімдегі айырмашылықтарға емес, бөлінуді насихаттауға немесе бөлініскен жағдайға қатысты. Дегенмен, схизмалар көбінесе өзара ересь айыптауларымен бірге жүреді. Рим-католик ілімінде кез келген ересь – схизма, бірақ кейбір схизмалар ерестің қосымша кінәсінен босатылуы мүмкін. Либералды протестантизм, әдетте, схизмадан гөрі ереске басымдық береді. Пресвитериандық ғалым Джеймс Маккорд (Вирджиния епископы Питер Линің мақұлдауымен келтірілген) олардың арасындағы айырмашылықты былай түсіндірді: «Егер ересь мен схизманың арасынан таңдау жасауға тура келсе, әрқашан ересті таңдаңыз. Себебі схизматик ретінде сіз Мәсіхтің денесін бөліп, жарып тастадыңыз. Сондықтан, әрқашан ереске ұмтылыңыз».
A schism (pronounced '/s//ɪ//z//ə//m/ SIZəm, '/s//k//ɪ//z//ə//m/ SKIZəm or, less commonly, '/ʃ//ɪ//z//ə//m/ SHIZəm) is a division between people, usually belonging to an organization, movement, or religious denomination. The word is most frequently applied to a split in what had previously been a single religious body, such as the East–West Schism or the Great Western Schism. It is also used of a split within a non religious organization or movement or, more broadly, of a separation between two or more people, be it brothers, friends, lovers, etc. A schismatic is a person who creates or incites schism in an organization or who is a member of a splinter group. Schismatic as an adjective means pertaining to a schism or schisms, or to those ideas, policies, etc. that are thought to lead towards or promote schism. In religion, the charge of schism is distinguished from that of heresy, since the offence of schism concerns not differences of belief or doctrine but promotion of, or the state of, division. However, schisms frequently involve mutual accusations of heresy. In Roman Catholic teaching, every heresy is a schism, while there may be some schisms free of the added guilt of heresy. Liberal Protestantism, however, has often preferred heresy over schism. Presbyterian scholar James I. McCord (quoted with approval by the Episcopalian Bishop of Virginia Peter Lee) drew a distinction between them, teaching: "If you must make a choice between heresy and schism, always choose heresy. As a schismatic, you have torn and divided the body of Christ. Choose heresy every time."
Әскери
Офицерлер мен әскери қызметшілер негізгі құжатты (яғни, конституция, конфедерация шарты, билік ететін заңдар мен ережелер) және/немесе ұлттық мемлекеттің жоғарғы басшысын қолдау және қорғау үшін үнемі ауызша ант береді. Адамзат тарихында офицерлер мен әскери қызметшілердің жеке немесе шағын топтарда өздерінің жоғары офицерлерінің немесе мемлекет басшысының бұйрықтарын сұраққа тартып, орындамаған көптеген жағдайлар болған. Әскерилердің наразылығы екі негізгі түрге бөлінеді: зорлықты және зорлықсыз. Егер әскери офицер немесе басшы өзіне жоғары офицерлерден немесе ұлттық басшыдан берілген бұйрыққа қарсы шығуды шешсе, олар өз қарсы шараларының табиғаты мен мақсаты зорлықты немесе зорлықсыз болатынын анықтауы керек.
Officers and enlisted personnel regularly take an oral oath to support and defend the primary convening document (i. e. constitution, articles of confederation, ruling laws and statutes) and/or the supreme leader of the nation state. There have been countless cases throughout human history where commissioned military officers and enlisted personnel—as individuals or small groups—have chosen to question and disobey the orders of their superior officers or the supreme leader of the state. Dissent by military officers falls into two main categories: violent and non violent. In essence, when a military officer, military leader chooses to oppose the orders given to them by their superior officers or national leader, they must decide whether their counter action will be violent or non violent in nature and in aim.
Соттық
Келіспеушілік пікір (немесе келіспеушілік) – белгілі бір құқықтық жүйелердегі сот ісі бойынша бір немесе бірнеше судьялардың соттың көпшілік пікірімен келіспеушілігін білдіретін, осы сот шешіміне себеп болатын жазбаша пікір. Заңдық шешімге қатысты болмаған жағдайда, бұл азшылық баяндамасы деп те аталуы мүмкін. Келіспеушілік пікірлер әдетте көпшілік пікірмен және бар болған жарайтын пікірлермен бір уақытта жазылады, сондай-ақ бір уақытта жарияланады және таралдырылады. Келіспеушілік пікір міндетті прецедент құрамайды және сот тәжірибесінің бір бөлігіне айналмайды. Дегенмен, кейіннен сот отырысында сот шешімінің шектелуі немесе күшін жоюы қажеттігін дәлелдеу үшін олар белгілі бір деңгейде әсерлі аргумент ретінде сілтеме жасалуы мүмкін. Кейбір жағдайларда, бұрынғы келіспеушілік заңға өзгеріс енгізуге ықпал етеді, ал кейінгі сот ісінде көпшілік пікір бұрын келіспеушілікте жақтаған заңның нақты түсіндірмесін қабылдауы мүмкін. Жарайтын пікірлер сияқты, келіспеушілік пен көпшілік пікір арасындағы айырмашылықтар көпшілік пікірдің нақты мәнін түсінуге көмектеседі.
A dissenting opinion (or dissent) is an opinion in a legal case in certain legal systems written by one or more judges expressing disagreement with the majority opinion of the court which gives rise to its judgment. When not necessarily referring to a legal decision, this can also be referred to as a minority report. Dissenting opinions are normally written at the same time as the majority opinion and any concurring opinions, and are also delivered and published at the same time. A dissenting opinion does not create binding precedent nor does it become a part of case law. Even though they can sometimes be cited as a form of persuasive authority in subsequent cases when arguing that the court's holding should be limited or overturned. In some cases, a previous dissent is used to spur a change in the law, and a later case may result in a majority opinion adopting a particular understanding of the law formerly advocated in dissent. As with concurring opinions, the difference in opinion between dissents and majority opinions can often illuminate the precise holding of the majority opinion.
Ғылыми
Ғылыми қарсылық – ғылыми консенсусқа қарама-қарсылық. Келіспеушіліктер жатқан негізгі болжамдардағы, әдістемелердегі және ой-пікірдегі мәселелерді анықтауға, сондай-ақ жаңа тәсілдерді жасау мен сынауға көмектеседі. Қазіргі заманда ғылымның қоғамдағы маңызының артуы және ғылымның саясиландырылуы салдарынан жаңа мәселе туындады: ғылыми қарсылықтың қоғамдық саясатқа тигізетін әсері.
Scientific dissent is dissent from scientific consensus. Disagreements can be useful for finding problems in underlying assumptions, methodologies, and reasoning, as well as for generating and testing new ways of tackling the unknown. In modern times, with the increased role of science on the society and the politicization of science, a new aspect gained prominence: effects of scientific dissent on public policies.
Ұйымдастыру
Ұйымдық қарсылық – бұл "ұйымдық тәжірибе мен саясатқа қатысты келіспеушілік немесе қарама-қайшы пікірлердің білдірілуі". Қарсылық келіспеушілікті қамтитындықтан, ол жанжалға алып келуі мүмкін, ал оны шешпесе, зорлық-зомбылық пен күреске ұласуы мүмкін. Осы себепті көптеген ұйымдар ауызша немесе ауызша емес түрде қарсылыққа жол бермейтіндігін көрсетеді. Алайда, соңғы зерттеулер көрсеткендей, қарсылық ұйымдар ішінде маңызды бақылау механизмі болып табылады. Қарсылық – қызметкерлердің наразылығының немесе ұйымдық құлдыраудың алдын ала ескерту белгісі болуы мүмкін. Реддинг (1985) пікірлерді қабылдау этикалық және моральдық емес мінез-құлықты, тиімсіз ұйымдық тәжірибе мен саясатты, нашар және дұрыс емес шешімдерді, сондай-ақ қызметкерлердің жұмыс орнындағы қажеттіліктері мен тілектеріне немқұрайлылықты түзетуге мүмкіндік беретінін анықтады. Сонымен қатар, Эйлерман қарсылықты басудың жасырын шығындарына: уақыттың ысырабы мен жоғалуы, шешімдердің сапасының төмендеуі, эмоционалдық және қарым-қатынас шығындары, жұмысқа деген мотивацияның азаюы жататынын айтады. Перлоу (2003) қызметкерлердің наразылығы өнімділік пен шығармашылықтың төмендеуіне әкелуі мүмкін екенін көрсетті, бұл ұйымның ақша, уақыт және ресурстарды жоғалтуына соқтыруы мүмкін.
Organizational dissent is the "expression of disagreement or contradictory opinions about organizational practices and policies". Since dissent involves disagreement it can lead to conflict, which if not resolved, can lead to violence and struggle. As a result, many organizations send the message – verbally or nonverbally – that dissent is discouraged. However, recent studies have shown that dissent serves as an important monitoring force within organizations. Dissent can be a warning sign for employee dissatisfaction or organizational decline. Redding (1985) found that receptiveness to dissent allows for corrective feedback to monitor unethical and immoral behavior, impractical and ineffectual organizational practices and policies, poor and unfavorable decision making, and insensitivity to employees' workplace needs and desires. Furthermore, Eilerman argues that the hidden costs of silencing dissent include: wasted and lost time, reduced decision quality, emotional and relationship costs, and decreased job motivation. Perlow (2003) found that employee resentment can lead to a decrease in productivity and creativity which can result in the organization losing money, time, and resources.