Кіріспе

Омыртқа жолынан өту. Адам анатомиясында омыртқа каналы, омыртқа қуысы немесе омыртқа кеңістігі – омыртқа бағанасының дорсальды сүйек доғаларының ішінде орналасқан, созылған дене кеңістігі. Онда омыртқа миы, омыртқа тамырлары және дорсальды тамыр ганглиялары орналасқан. Бұл омыртқа тесіктерінің тізілімі арқылы қалыптасқан дорсальды дене кеңістігінің бір бөлігі. Омыртқа доғаларының астында омыртқа каналы алдыңғы жағынан артқы бойлық байламымен, ал артқы жағынан сары байламымен жабылады. Осы байламылар мен омыртқа миын жабатын қабықша арасындағы кеңістік эпидуральды кеңістік деп аталады. Омыртқа жүйкелері омыртқа каналынан тиісті омыртқа педикулаларының астындағы омыртқааралық тесіктер арқылы шығады. Адамда омыртқа миы ересекке дейін даму кезінде омыртқа бағанасынан өсе бастайды, ал омыртқа каналының төменгі бөлігін L1/L2 деңгейінде аяқталатын омыртқа миының орнына filum terminale және cauda equina деп аталатын омыртқа жүйкелерінің шоғыры алып жатады.

Құрылымы

Омыртқалық канал алдыңғы жағынан омыртқа денелерімен, омыртқааралық дискілермен және артқы бойлық байламмен қоршалған; артқы жағынан омыртқа ламиналарымен және сары байламдармен қоршалған; бүйір жағынан педикулалармен толық емес қоршалған, екі жақтағы екі іргелес педикула арасындағы кеңістік омыртқааралық тесік құрайды (бұл омыртқа жүйкелері мен тамырлы қан тамырларының өтуіне мүмкіндік береді). Омыртқалық канал төмен қарай біртінде тарылады.

Мазмұны

Менингендердің ең сыртқы қабаты – қатты қабық, арахноидты қабықпен тығыз байланысты, ал ол өз кезегінде ең ішкі қабаты – жұқа қабықпен бос байланысты. Менингендер омыртқа арнасын эпидуральды кеңістікке және субарахноидты кеңістікке бөледі. Жұқа қабық омыртқа миына жақын орналасқан. Субдуральды кеңістік көбінесе жарақаттар мен/немесе патологиялық жағдайлар салдарынан пайда болады. Субарахноидты кеңістік цереброспинальді сұйықтықпен толтырылған және омыртқа миын қамтамасыз ететін қан тамырларын қамтиды, атап айтқанда алдыңғы омыртқа артериясы және жұпталған артқы омыртқа артериялары, сондай-ақ оларға сәйкес омыртқа тамырлары. Алдыңғы және артқы омыртқа артериялары омыртқа миының вазокоронасы деп аталатын анастомоздар құрайды және арнаға қоректік заттарды жеткізеді. Эпидуральды кеңістікте бос майлы тіндер және ішкі омыртқалық веналық тор деп аталатын ірі, жұқа қабырғалы қан тамырларының желісі орналасқан.

Клиникалық маңызы

Омыртқа тарылуы – омыртқаның кез келген бөлігінде кездесетін және түрлі себептерге байланысты болатын арнаның тарылуы. Ол жатын мойын миелопатиясынан туындауы мүмкін. Омыртқа арнасының эндоскопиясы эпидуралды кеңістікті зерттеуге қолданылады және маңызды омыртқа диагностикалық әдісі болып табылады.

Тарих

Омыртқалық каналды алғаш рет Жан Фернел сипаттаған.