Кіріспе

Испан ақыны, испандық перуандық жазушы Гарсиласо де ла Вега, КОС (шамамен 1501 – 14 қазан 1536) – испан сарбазы және ақын. Ол алғашқы немесе жалғыз болмаса да, Италия Ренессансының өлең формаларын, поэтикалық тәсілдерін және тақырыптарын Испанияға енгізген ең ықпалды ақын болды. Өмірінде поэзия шеңберінде жақсы танымал болды, ал оның өлеңдері бүгінгі күнге дейін үздірілмей танымал. Оның өлеңдері Хуан Боскан 1543 жылы қайтыс болғаннан кейін жарияланды, және оның көптеген түсіндірмелі басылымдары жарық көрді, алғашқысы және ең танымал басылымы 1574 жылы жарық көрді.

Өмірбаян

Гарсиласо 1498 және 1503 жылдар аралығында Испанияның Толедо қаласында дүниеге келген. Клаврия Боскан оның 1487 және 1492 жылдар аралығында туғанын, ал тағы бір дереккөз 1501 жылы туғанын айтады. Оның әкесі Гарсиласо де ла Вега, Педро Суарес де Фигероаның үшінші ұлы, католик монархтарының сарайында дворян және елші болған. Оның анасының аты Санча де Гусман. Гарсиласо екінші ұл болғандықтан, әкесінің мүлкіне майоражго (мүліктік құқық) ие болмады. Дегенмен, ол жас кезінде жан-жақты білім алып, бес тілді (испан, грек, латын, итальян және француз) меңгерді, сондай-ақ цитра, лютня және арфада ойнауды үйренді. 1509 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Гарсиласо айтарлықтай мұрагерлік алды. Оқуын бітірген соң, патшаның жеке күзетіне қосылу ниетімен әскерге қатысты. 1520 жылы Карл V-нің "контино" (императорлық күзетші) атағын алды, ал 1523 жылы Сантьяго орденінің мүшесі болды. Бұл ақынның өмірінде бірнеше әйел болды. Оның алғашқы сүйіктісі Гуамар Каррильо болды, одан оның бір баласы болды. Изабель Фрейре деген тағы бір күдікті сүйіктісі болды, ол Португалияның Изабелласының күйеуінің әйелі болған, бірақ қазір бұл миф ретінде қарастырылады. 1525 жылы Гарсиласо Елена де Суньигаға үйленді, ол патшаның сүйікті әпкесі Леонордың күйеуінің әйелі болды. Олардың некесі Гарсиласоның туған қаласы Толедодағы отбасының бірінші мүлкінде өтті. Оның алты баласы болды: Лоренцо (Гуамар Каррильодан туған заңсыз бала), Гарсиласо, Иниго де Суньига, Педро де Гусман, Санча және Франсиско. Гарсиласоның әскери мансабы оның Карл V жүргізген көптеген шайқастар мен науқандарға қатысқанын білдірді. Оның қызметі оны Италияға, Германияға, Туниске және Францияға жеткізді. 1532 жылы ол қысқа мерзімге Дунайдағы аралға жер аударылды, онда Гьёр корольдік сотының судьясы граф Дьердь Чеснеки оның қонағы болды. Кейін Францияда ол соңғы шайқасына қатысты. Патша Марсельді бағындырып, Жерорта теңізін бақылауға ұмтылды, бірақ бұл мақсатына жете алмады. Гарсиласо де ла Вега 1536 жылдың 14 қазанында Ниццада Ле-Мю шайқасында алған жарақатынан 25 күннен кейін қайтыс болды. Оның денесі алғаш Ниццадағы Әулие Доминик шіркеуіне жерленді, бірақ екі жылдан кейін оның әйелі оның денесін Толедодағы Сан-Педро Мартир шіркеуіне көшірді.

Әдебиеттік сілтемелер

Гарсиласо Мигель де Сервантестің көптеген шығармаларында есімдері аталады. "Дон Кихот" романының екінші томында басты кейіпкер ақынның бір сонетін келтіреді. "El licenciado Vidriera" романында Томас Родая Еуропа арқылы саяхат еткенде Гарсиласоның бір томын алып жүреді. Педро Салинастың "La voz a ti debida" атты өлеңдер тізбегінің атауы Гарсиласоның үшінші эклогасынан алынған. Габриэль Гарсия Маркестің "Махаббат және басқа да әуестер" романындағы басты кейіпкерлердің бірі, әке Каэтано Делаура Гарсиласо де ла Веганың жанкүйері. Оқиғасы 18 ғасырдағы колониялық Колумбияда өтетін романда Делаура трагикалық махаббатының салдарынан дін қызметкері болудан бас тартуға мәжбүр болады. Пуэрто-Риколық ақын Джаннина Браски Гарсиласо де ла Веганың Эклогтары туралы поэтикалық зерттеме жазды, сондай-ақ испан шеберіне құрмет көрсету үшін "Арман империясы" атты өлеңдер жинағын жазды.