Кіріспе
Dead Ringers – 1988 жылы Дэвид Кроненбергтің түсірген психологиялық триллері. Фильмде Джереми Айронс екі бірдей рөлде – шалақ басқан егіз гинекологтар рөлінде ойнайды. Дэвид Кроненберг режиссерлік жасап, сценарийін Норман Снайдермен бірге жазды. Сценарий Стюарт және Сирил Маркустың өмірі мен Бари Вуд пен Джек Гизлендтің "Егіздер" романының негізінде құрылған, бұл Маркустың оқиғасының "көп ойдан шығарылған" нұсқасы. Фильм көптеген наградаларға ие болды, соның ішінде Айронстың актерлік шеберлігі үшін және 10 «Genie» сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде «Ең үздік фильм» номинациясын. Торонто халықаралық кинофестивалінің сыншылары оны барлық уақыттардағы 10 үздік канадалық фильмнің қатарына қосты.
the 1987 documentary film
Dead Ringers is a 1988 psychological thriller film starring Jeremy Irons in a dual role as identical twin gynecologists. David Cronenberg directed and co wrote the screenplay with Norman Snider. Their script was based on the lives of Stewart and Cyril Marcus and on the novel Twins by Bari Wood and Jack Geasland, a "highly fictionalized" version of the Marcuses' story. The film won numerous honors, including for Irons' performance, and 10 Genie Awards, notably Best Motion Picture. Toronto International Film Festival critics have ranked it among the Top 10 Canadian Films of All Time.
Сюжет
Эллиот пен Беверли Мантл егіздері - гинекологтар, олар Торонтода жетімдік проблемаларын емдеуге маманданған табысты клиникалық практиканы бірлесіп жүргізеді. Эллиот, екі адамның ішіндегі ең сенімдісі және циниктісі, Мантл клиникасына келген әйелдерді азғырады. Ол олардың шаршағанын сезгенде, әйелдер ұялшақ және пассивті Беверлиге беріледі, ал әйелдер алмастыру туралы білмейді. Актриса Клэр Нивели балалы болмау үшін клиникаға келеді, онда оның "трифуркациялы жатыр мойны" бар екені анықталады, яғни ол балалы бола алмайды. Эллиот Клэрді азғырып, Беверлиге онымен жатуға шақырады. Беверли Клэрге эмоционалды түрде қосылып, егіздердің арасындағы тепе-теңдікті бұзады. Беверли сонымен қатар Клэрдің рецепт бойынша дәрілерді теріс пайдалануын бөлісе бастайды, ол дәрігерінің өкілеттігі арқылы оған ықпал етеді. Клэр Эллиоттың Беверлидің кейіпкері болып, өзін жыныстық тұрғыдан пайдаланғанын білгенде, ол екеуіне де ашуланып, мейрамханада қарсы шығады, бірақ кейін Беверлимен қарым-қатынасын жалғастыруға шешім қабылдайды. Ақырында, Клэр басқа фильмде жұмыс істеу үшін қаладан кетеді, бұл Беверлиді клиникалық депрессияға, рецепт бойынша дәрі-дәрмектерді теріс пайдалану мен аномальді жыныс мүшелері бар "мутант әйелдер" туралы параноидалық алдауларға жібереді. Беверли металлургиялық суретші Андерс Волекке жүгінеді және мутант әйелдерге операция жасау үшін ғажайып "гинекологиялық аспаптар" жиынтығын тапсырады. Беверли операция кезінде науқасты Волектің бір құралмен операция жасауға дайындалады, ал оның шоктаған хирургиялық тобы қорқынышты көзқарастармен алмасады. Алдымен дәріге толы дәрігер бір құралдың бірін жерге түсіріп, науқастың үстіне құлап түсіп, оның газ маскасынан дем ала бастайды. Екі ағайынды да дереу емханадан шығарылып, әкімшілік демалысқа жіберіледі. Олардың медициналық мансабы қирағандықтан, Эллиот Беверлиді клиникаға кіргізіп, оны тазартуға тырысады, Беверлимен "синхрондалу" үшін өзі дәрі-дәрмек қабылдайды. Клэр қайтып келгенде, Беверли онымен бірге болу үшін емханадан кетеді. Ес-түсінен айырылғаннан кейін ол клиникаға оралады, ол оны қираған күйде және Эллиоттың күйзеліске ұшырағанын және мас екенін көреді. Олардың позициялары кері айналды, өйткені Беверли Эллиотты қамқорлайды. Есірткіге тойып, үмітсіз күйде олар жалған туған күнін тойлайды, ал Эллиот "сиамдық егіздерді бөліп", Беверлиге өз өмірін сүруге мүмкіндік беру үшін өлтіруге дайын. Беверли Эллиотты тексеру үстелінде Воллектің ауруына операция залында қолданған тырнақ тәрізді құралмен құртты. Келесі күні Беверли есірткіге шалдыққан кезде Эллиотты өлтіргенін біледі. Ол қатты күйзеліп, өзін-өзі ұстап, емханадан шығып, Клэрге қоңырау шалады. "Бұл кім?" деп сұрағанда Беверли үндемей телефонды тастап, емханаға қайта кіріп, Эллиоттың өлі қолында қайтыс болады.
Даму
Дэвид Кроненберг 1981 жылы Лоримарда Кэрол Баумға егіздер туралы фильм түсіру идеясын ұсынды. Баум Кроненбергке Стюарт пен Сирил Маркустар туралы айтып, оған ағайындылар туралы жазылған мақалалар мен Бари Вуд пен Джек Гизландтың «Егіздер» атты кітабын жіберді. Кроненберг «Эсквайр» журналында «Өлі көшірмелер» (Dead Ringers) атты ағайындылар туралы мақала тапты. Баум мен Джо Рот фильмді қаржыландыру үшін ливандық продюсер Сильвио Табетті шақырды. Кроненберг Норман Снайдерді жалдады, ол Кроненбергтің телефильмдерінің бірі – «Құпия қарулар» (Secret Weapons) сценарийін жазған. Табет Снайдердің алғашқы нұсқасымен түсірілімді бастауды қалады. Кроненберг оған келіспеді және тағы бір нұсқа жасады, бірақ Сильвио оған риза болмады және оның орнына бірінші нұсқаны түсіргісі келді. Кроненберг кейінірек Табет сценарий бойынша жұмыс істегені үшін оған тиіс 7500 долларды төлеуден бас тартқанын айтты. Табеттің фильмге салған инвестициясы 1982 жылы аяқталды. ABC Motion Pictures компаниясының Боб Букман фильмге қызығушылық танытты, бірақ күрделіліктерді болдырмау үшін Снайдер, Баум, Рот және бастапқы материалдардан бас тартылды. Кроненберг сценарий жазу үшін «Клют» (Klute) фильмінің авторы Энди Льюисті таңдады. Кроненберг Льюистің фильмге деген көзқарасын сынады, себебі Льюис «оларды мистикалық емес, қарапайым етуді», «егіздерге ешқандай мифологияны таңбауды» қаламайды және «барлық егіздердің жай ғана егіз болып туған қалыпты адамдар болуын» тіледі. Букманның орнына Стю Сэмюэлс келді, ол фильмге қызығушылық танытпады, ал ABC Motion Pictures кейін таратылды. Кроненберг 1982 жылы Снайдердің сценарийіне негізделген фильмнің өзіндік нұсқасын жазды, Кроненберг сценарийдің 60% -ы өзінікі, ал 40% -ы Снайдердікі екенін мәлімдеді. Бұрын Кроненберг Дино Де Лаурентистің қолдауымен «Өлі аймақ» (The Dead Zone) және «Тоталь еске алудың» (Total Recall) сәтсіз бейімделуінде жұмыс істеген. «Тоталь еске алудан» (Total Recall) бас тарғаннан кейін Кроненберг Раффаелла Де Лаурентис продюсерлігімен «Өлі көшірмелерді» (Dead Ringers) ұсынды. Алайда Раффаелла Кроненбергке компанияның бұрынғы қаржылық сәтсіздіктері, соның ішінде «Миллион долларлық құпия» (Million Dollar Mystery) фильмін қаржыландыра алмайтынын айтты. Ол «Бұл тағы бір «Взвод» (Platoon) болмасын деп үміттенемін, себебі Де Лаурентис фильм түсірілісі кезінде сыншылардың және қаржылық табыстың жоғары бағасын алған фильмнен бас тартты» деді. Де Лаурентис бюджетті 10 миллион доллардан төмен ұстаса, фильмді түсіруге келісім білдірді, бірақ өндіріс аяқталған кезде жалға алынған ғимараттарда 300 000 долларлық декорациялар салынды және Джереми Айронс фильмде түсуге келісті. Кроненбергтің айтуынша, «оларды жою үшін тағы 30 000 доллар жұмсалды». Кроненберг басқа қаржылық демеуші табыларша, олар жалға алған ғимараттарды басқа өндірістерге жалға берді. Рот пен Джим Робинсон Morgan Creek Entertainment компаниясын құрды, ол фильмге қаржылық қолдау көрсетті.
Кастинг
DVD-дегі түсініктемесінде Айронс Роберт Де Нироның тақырыпқа және гинекологтарды бейнелеуге ыңғайсыздық сезінгендіктен Мантл рөлінен бас тартқанын, ал Уильям Херт "бір рөлді ойнау өте қиын" деген себеппен рөлдерді қабылдамауды шешкенін айтады. Фильм актриса Джилл Хеннесси мен оның егіз қарындасы Жаклиннің экрандағы дебютін белгіледі, олар бір сахнада жеке қызмет көрсететін қыздарды сомдайды. Айронс екі кейіпкерді ойнау үшін екі костюм жинағы бар екі бөлме берілді. Бірақ, ол "оқиғаның мәні – кейде қайсысы қайсы екенін шатастыру керек" деді, сондықтан бір бөлмені ғана пайдаланып, әртүрлі кейіпкерлерге арналған костюмдерді біріктіруді жөн көрді. Айронс әр кейіпкерді сомдау үшін "ішкі тәсіл" дамытты, "әр түрлі энергия орталары" үшін Александр техникасын қолданып, әр кейіпкерге ерекше келбет берді. Режиссер Питер Гринауэй Кроненбергтің "A Zed & Two Noughts" фильмі туралы екі сағат бойы сұрақтар қойғанын, содан кейін сегіз айдан соң "Dead Ringers" фильмін түсіргенін айтады. Кроненберг бір бауырдың қартайған нұсқасы екіншісінің ішінде өсіп шығатын түс көрінісін алып тастады. Ол түс көрінісіз, түс көрінісімен және екі түс көрінісімен нұсқаларды көрсетіп, көрермендердің пікірін білді.
Қабылдау
Rotten Tomatoes шолу агрегаторында фильмнің 46 шолу негізінде 85% мақұлдау рейтингісі және орташа бағасы 7.70/10 құрайды. Сайттың сын пікірінде: "Dead Ringers режиссер Дэвид Кроненбергтің шеберлігімен жасалған, қорқынышты және мазасыз концепцияға қызмет ететін, Джереми Айронстың екі рөлдегі керемет ойынымен тамашалайды". Metacritic шолу агрегаторының мәліметінше, фильм 100 балдық шкала бойынша 86 балл жинап, "көпшіліктің жоғары бағасын" алды. Роджер Эберт фильмге екі жарым жұлдыз берді, оны "медициналық мектеп пен сары жарнамалық басылымның бірлескен жобасы сияқты" деп сипаттап, әйел достары үшін оны көрудің қиын, бірақ қызықты болғанын айтты. Эберт сондай-ақ Айронстың әр егізді ерекше бейнелегенін атап өтті. Variety журналы Айронс кейіпкерлерін шеберлікпен сомдағанын жазды. The Washington Post газетінде Дессон Хоу оны "тынышсыздандыратын, бірақ тартымды" деп бағалады. Сол газетте Рита Кемпли оны "әр әйелдің қорқынышты түсінің триллерге айналған нұсқасы" деп атады, сондай-ақ ол "көлік апатына баяу қарап, бірдеңе көруден қорқу сияқты, жағымсыз, ауыртпалы, сенбеуге болатын және жалықтыратын жағдай" екенін қосты. Бұл корей режиссері Пак Чан Вуктың сүйікті Кроненберг фильмі және 2002 жылғы Sight & Sound сауалнамасында Лалита Гопалан дауыс берді. Кинорежиссер Джон Карпентер оны Criterion Collection тізіміндегі ең жақсы фильмдердің он біріншісі деп таңдады. 1999 жылы Rolling Stone журналы Dead Ringers-ті "100 ең еркек фильм" тізімінде 95-ші орынға қойды. Total Film Dead Ringers-ті "Барлық уақыттың 50 ең ұлы қорқынышты фильмі" тізімінде 35-ші орынға орналастырды, ал Entertainment Weekly оны "Барлық уақыттың 25 ең қорқынышты фильмі" тізімінде 20-шы орынға қойды. Bloody Disgusting оны "Барлық уақыттың 10 үздік "шын оқиғаға" негізделген қорқынышты фильмі" тізіміне енгізді. 1993 жылы Торонто халықаралық кинофестивалі Топ-10 канадалық фильмдер тізімін жасады, фестиваль директоры Пирс Хэндлинг Кроненберг фильмдерінің жетіспеушілігі маңызды екенін айтты, сондай-ақ Dead Ringers және Videodrome дауыс берушілерді екіге бөлді, нәтижесінде ешқайсысы тізімге ілеспеді. Кейін Dead Ringers 2004 жылы жаңартылған тізімде алтыншы орынды, ал 2015 жылы жетінші орынды иеленді.
Кассалық жинақ
Фильм АҚШ және Канадада 8 миллион долларлық табыс тапты. Халықаралық саудада 6 миллион доллар табыс етті, жалпы сомасы 14 миллион долларды құрады.
Теледидарлық бейімдеу
2005 жылы HBO компаниясы «Өлі рингерлер» (Dead Ringers) телесериалын Кроненбергтің сценарийі бойынша түсіретінін хабарлады. Уэсли Стрик бұл идеяны Кроненбергке ұсынған, бірақ серия ешқашан іске аспады. 2020 жылдың 18 тамызында Amazon Prime Video «Өлі рингерлер» (Dead Ringers) телесериалының бейімделуіне тікелей тапсырыс берді, және Рейчел Вайс басты рөлде ойнауға белгіленді. 2021 жылдың 22 шілдесінде Майкл Чернус актерлік құрамға қосылды. 2021 жылдың 2 тамызында Поппи Лю басты рөлдің біріне таңдалды. Мини-сериал 2023 жылдың 21 сәуірінде алты бөлімнен тұрады.