Кіріспе

Санкт-Петербургке жақын сарай, Ресей. Мәскеудегі осы аттас сарай.

Екатерининский сарайы – Ресейдің Санкт-Петербург қаласының оңтүстігінде орналасқан Царское Село (Пушкин) қаласындағы Рококо стиліндегі сарай. Бұл Ресей патшаларының жазғы резиденциясы болған. Сарай Санкт-Петербург және байланысты ескерткіштер тобының ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген.

Тарих

Ұлы Солтүстік соғысынан кейін Ресей Саари Мож (биік жер) немесе Сарская Мыза деп аталатын шаруашылықты қайта иеленді, ол 65 метрлік төбеде орналасқан. 1710 жылы Петр I осы иелікті әйелі Екатерина I-ге сыйлады, оның ауылы бастапқыда Сарское Село, кейіннен Царское Село (Цар ауылы) деп аталды. 1723 жылы Иоганн Фридрих Браунштейн жобалаған және Иоганн Ферстер салған Екатерина I-нің тас сарайы бастапқы ағаш үйдің орнын басты. Бұл екі қабатты, он алты бөлмелі ғимарат болды, ондағы мемлекеттік бөлмелер жылтыратылған алабастрмен әрленген, ал жоғарғы қабатында Гобелендер болды. Иеліктің оңтүстік-шығыс бөлігі Ян Рузеннің жобалауымен жасалған бақшаны қамтыды, онда террасалар, тас баспалдақтар, партерлер, торапты ағаштар мен тоғандар бар еді, ал иеліктің қарсы жағында аң аулау орны орналасқан. Петр I-нің қызы Елизавета патшайымның тұсында Михаил Земцов жаңа сарайды жобалады және 1744 жылы құрылыс басталды. 1745 жылы Земцовтың шәкірті Андрей Квасов Савва Чевакинскиймен бірлесіп сарайды 300 метрге дейін кеңейтті. Онда орталық үй, екі бүйірлік қанат, шіркеу және консерватория залы болды, олардың барлығы аспалы бақтармен байланысты төрт галереямен қосылған. 1751 жылы Бартоломео Растрелли бірнеше ғимараттарды біріктіріп, сарайды қайта құруға кірісті. Осылайша сарайға ерекше қар ақ бағаналар, көк түсті қабырғалар, алтынмен қапталған әшекейлер, шіркеу күмбездері және шамамен 100 кг алтын қажет болған мүсіндер қосылды. Растреллидің интерьері барокко стилінде жасалған. Мүсінші Иоганн Франц Дюнкер, алтын жалатыр шебері Лепринс және интерьер суретшісі Джузеппе Валериани осы жұмыстарға қатысты. Басқа да көрнекті бөлмелерге – фарфор және коромадель лак панельдерімен Қытай бөлмесі, Портрет залы, Жарық галереясы және Андреас Шлютердің янтарь панельдерімен Янтар бөлмесі кірді, ал 5 антреум 860 шаршы метрді құрайтын Үлкен залға жалғастырылды. Құрылыс 1756 жылы аяқталды, онда сарайда 40 мемлекеттік пәтер және 100-ден астам жеке және қызметтік бөлмелер болды. Жаңа бақша салынды, ал Ескі бақша 6 км қашықтықтағы бұлақтармен байланысты үлкен тоғанды тереңдету, Тобогган сырғанатының салынуымен, сондай-ақ Эрмитаж, Грот, Арал және Мон Бижу павильондарымен жақсартылды. Соғысқа дейін совет мұрағатшылары интерьердің көп бөлігін құжаттауға үлкерді, бұл 1957 жылы Александр Кедринский басшылығымен ескерткіштерді сақтау жөніндегі мемлекеттік комиссияның сарайды қайта құру жұмысында өте маңызды болды. Үлкен зал немесе 18 ғасырда аталғандай, Жарық галереясы – 1752 және 1756 жылдар аралығында Бартоломео Растрелли жобалаған ресейлік барокко стиліндегі ресми пәтер. Үлкен зал балуандар, салтанатты кешкі ас және маскарадтар сияқты маңызды қабылдаулар үшін арналған. Зал екі түске боялған және шамамен 1000 шаршы метрді құрайды. Ғимараттың шығыс жағындағы терезелер парке қараса, батыс жағындағы терезелер сарай алаңына қараса. Кешке қарай айналардың жанында орналасқан он шақты шамшыраққа 696 шам жағылады. Залдың мүсіндік және алтынмен әшекейленген ою-өрнектері Растреллидің эскиздері мен Иоганн Франц Дюнкердің үлгілері бойынша жасалған. Үлкен залдың артында қонақтардың күту залы орналасқан. Бөлме 18 ғасырдың ортасында Растрелли жобалаған. Кішкентай бөлме төрт терезе арқылы жарық алады, олар ресми аулаға қараса. Архитектор бөлмені кең және жарық етуі үшін қабырғаға айнасы бар жалған терезелер мен айналы шыныларды орнатты. Залдың ішкі жағы барокко стилінде әсем безендірілген, қабырғалары алтынмен оюланған, есіктерінде алтынмен әшекейленген күрделі бұйымдар және стильді гүлдердің әшекейлі үлгілері бар. Төбедегі қабырғалық суретті 18 ғасырдың ортасындағы орыс мектебінің белгілі бір оқушысы салған. Ол грек мифологиясына негізделген. Қонақтардың күту залынан, Бас баспалдақтың екінші жағында Ақ формальды асхана орналасқан. Бұл зал императорлардың ресми кешкі астарын өткізуге арналған. Асхананың қабырғалары алтынмен ою-өрнектермен әсем безендірілген. Жиһаздар консольдердің алтынмен әшекейленген мүсіндерінен тұрады. Бүгінгі күні бөлмеде көрінетін кейбір жиһаздар түпнұсқа, ал қалғандары көшірмелер. "Аполлонның жеңісі" атты қабырғалық суреті – 16 ғасырда итальян суретшісі Гидо Рени салған суреттің көшірмесі. Портрет залы 100 шаршы метрді алып жатқан ресми пәтер. Оның қабырғалары Екатерина I және Елизавета Петровнаның үлкен портреттерімен, Петр I-нің әпкесі Наталья Алексеевнаның және Екатерина II-нің суреттерімен әсем безендірілген. Залдың едені құнды ағаштардан жасалған. Александр I-нің қабылдау бөлмесі 1752 және 1756 жылдар арасында жобаланып, императордың жеке пәтеріне жатқан. Бөлме сарайдағы басқа ресми бөлмелерден қабырғалары қытай жібегімен жабылғандығымен ерекшеленді. Бөлмедегі басқа да әшекейлер сарайдың ресми бөлмелеріне тән – төбедегі сурет және алтынмен әшекейленген ою-өрнектер. Элегантты карточка үстелдері мен инкрустацияланған ағаштан жасалған комод жапон, қытай және берлин фарфорынан жасалған бұйымдарды көрсетеді. 1773 жылы Растреллидің "Аспалы бағын" алмастырған Жасыл асхана, Екатерина сарайының солтүстік қанатындағы алғашқы бөлмелердің бірі болып табылады, оны болашақ император Павел және оның әйелі үшін Камерон жобалаған. Бөлменің пистак түсті қабырғалары Иван Мартостың жасаған гипстен жасалған мүсіндермен әсемделген. 1820 жылғы үлкен өрт кезінде бөлме көп зардап шекті, соның салдарынан Камеронның басқа интерьерлері де зардап шекті. Кейіннен бұл бөлме Стасовтың басшылығымен қайта жаңартылды. Камеронның басқа интерьерлеріне – раушан ағашы, амарант және махагонидан жасалған едені бар күтушілер бөлмесі, стильді Чиппендейл карточка үстелдері; ақ және көк жібек қағаздары мен Каррара мраморынан жасалған каминдері бар Көк формальды асхана; Адам стилі мен шығыс әшекейлерінің ерекше үйлесімі бар Қытай Көк қабылдау бөлмесі; абрикос түсті жібекпен әсемделген хордың күту бөлмесі және Александр I-нің колонналы кабинеті, Помпей стилінде жасалған.