Қытай буддизміндегі соңғы заман туралы нанымдар

Кіріспе

Буддистік эсхатология, қазіргі буддистік практика мен сенімнің көптеген қырлары сияқты, Қытайда даму кезінде пайда болды. Буддистік космологиялық түсінік пен даосистік эсхатологиялық көзқарастардың бірігуі арқылы апокалиптикалық сенімдердің күрделі каноны құрылды. Бұл сенімдер, толыққанды ортодоксалды буддизмнің бөлігі болмаса да, қытай буддистік дәстүрлерінің маңызды жиынтығын құрайды және монастырлық тәртіп пен Императорлық Қытайдың жергілікті сенімдері арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Қытай буддизміндегі эсхатологиялық нанымдарды сипаттайтын жазбалардың басты көзі – «апокрифтік» мәтіндер деп аталатын туындылар. Бұл мәтіндер буддизмді зерттеуде құнды ақпарат көзі болып табылады, себебі буддизмді бейнелейтін монастырлық көздер – мұзтөбесінің ғана ұшы, ал оның дененің басым бөлігі әлі де көзден тасада, су астында жасырылған (Зюрхер (Перспективалар) 169). Бұл эсхатологиялық буддистік топтар Қытайда (Овермайер 46) пайда бола бастады және Суй династиясынан Сун династиясына дейін олардың саны мен күрделілігі арта түсті. Осы кезеңде Ақ лотос қоғамы және Амида будда дін қызметкерлері сияқты көптеген діндарлар мен дін қызметкерлері пайда болып, эсхатологиялық жазбаларды таратуға кірісті. Буддистік эсхатологияның екі маңызды тұсы бар: Майтрейяның келуі және Жеті күннің уағызы.

Майтрея

Будда өзінің үйретімдерінің ол дүниеден өткеннен кейін бес мың жыл өткен соң жоғалып кететінін айтты, бұл шамамен осы жылға сәйкес келеді. Осы уақытта дхарма туралы білім де жоғалады. Оның соңғы реликвиялары Бодх-Гаяға жиналып, өртеледі. Осыдан кейін жаңа алтын ғасыр басталады (төменде қараңыз). Майтрея туралы ең алғашқы айтылым Пали канонындағы Дига Никая 26-дағы Каккаватти (Сиханада) суттасында кездеседі. Майтрея Будда қазіргі Бенарес қаласындағы Кетоматиде дүниеге келеді деп болжанады, оның патшасы Каккаватти Санха болады. Санха Махапанада патшаның бұрынғы сарайында тұрады, бірақ кейін Майтреяның ізбасарлары болу үшін сарайды сыйға береді. Махаяна буддизмінде Майтрея жеті күн ішінде бодхиға жетеді, бұл оның көп өмірлік дайындығының арқасында мүмкін болатын ең аз мерзім. Будда болғаннан кейін ол Уттар-Прадеш штатындағы Варанаси немесе Бенарес қаласымен байланысты Кетумати Таза Жерін, жердегі жұмақты басқарады. Махаяна буддизмінде Буддалар Таза Жерді басқарады (Будда Амитабха Сукхавати Таза Жерін басқарады, ол көбінесе Батыс Жұмақ деп аталады). Осы уақытта ол адамзатқа он жаман іс (кісі өлтіру, ұрлық, сексуалдық бұзылыс, жалған сөйлеу, араздық тудыру, жамандау, бекер сөйлеу, ашкөздік, зұлым ниет және бұрыс көзқарас) және он жақсы іс (кісі өлтіруден, ұрлықтан, сексуалдық бұзылыстан, жалған сөйлеуден, араздық тудырудан, жамандаудан, бекер сөйлеуден, ашкөздіктен, зұлым ниеттен және бұрыс көзқарастан бас тарту) туралы үйретеді. Конзе оны Буддалық жазбаларда былай сипаттаған:

Ол қазір Тушитада тұрады, бірақ тарихи Шакьямуни Будданың мұрагері ретінде Джамбудвипаға келеді. Майтрея өмірінде толық ағартушылыққа жетеді, ал осы қайта оянудан кейін ол осы жазықтыққа дхарманың мәңгілік үйретімдерін қайта әкеледі.

Жеті күн туралы уағыз

Пали канонындағы Аңгуттара Никаядағы (AN 7.66) Саттасурия суттасында ("Жеті Күннің уағызы") Будда әлемнің соңғы тағдырын аспанда жеті күннің пайда болуымен сипатталатын апокалипсис ретінде баяндайды, олардың әрқайсысы Жер құрылғанға дейін күндізгі қирауға алып келеді:

Канон әрбір күннің кезең-кезеңмен жойылуын сипаттауда. Үшінші күн құдіретті Ганг және басқа да ірі өзендерді құрғатады. Төртіншісі үлкен көлдерді буланыстырады, ал бесіншісі мұхиттарды кептіреді. Соңында соңғы күндер пайда болады:

Уағыз планетаның зор отқа айналуымен аяқталады.

Даму

Буддистер тарихи Будда Шакьямунидің бұрынғы Буддалар тізбегінің соңғысы екенін сендіреді. Буддизмнің құлдырауы мен жойылуы туралы наным Будда заманынан бері буддизмнің дамуына маңызды әсер етті. Ваджраяна буддизмі мен эзотерикалық буддизмнің басқа да түрлерінде тантраны қолдану қазіргі әлемнің бұзылған күйімен негізделген. Шығыс Азиядағы Дхарманың құлдырауына (жапон тілінде – маппо) қатысты сенімдер Таза Жер Буддизмінің пайда болуына себеп болды. Тхеравада дәстүрінде Нирвананың қазіргі заманда да қол жетімді ме деген пікірталас Тайландта Дхаммайют орденінің құрылуына түрткіс болды. Қытайда буддалық эсхатология даосизмнің ықпалымен күшейді: Майтреяның мессиандық сипаттары кеңінен атап өтіледі. Ай Жарқыны ханзадасы (月光童子) санскриттік көздердегідей мәнді емес. Тан әулетінің апокрифтерінің бірі оның әйел түрінде қайта туатынын болжайды, осылайша У Цзэтиан императрицасының билігіне діни негіз жасайды. Даосизммен байланысын күшейте отырып, "Самантабхадра Сутрасы" Ай Жарқыны ханзадасын Пэнлай аралындағы үңгірде бейнелейді. Буддизм адамның табиғатына қарай адам өмірінің ұзақтығы өзгеретін циклдерге сенеді. "Каккавати Сутрасында" Будда адамның өмір сүру ұзақтығы мен мінез-құлқы арасындағы байланысты түсіндірді. Бұл сутрада айтылғандай, бұрынғы заманда адамдардың жаман мінез-құлқы болған жоқ. Осының салдарынан адамдар өте ұзақ – 80 000 жыл өмір сүрді, зор сұлулыққа, байлыққа, қуанышқа және күшке ие болды. Бірақ уақыт өте келе олар түрлі жамандықтар жасады. Бұл адам өмірінің біртіндеп қысқаруына әкелді, қазір ол 100 жылға дейін төмендеді, ал адамның сұлулығы, байлығы, қуанышы мен күші де соғұрлым азайды. Болашақта жақсылыққа ұмтылыс азайған сайын адам өмірі 10 жылға дейін қысқарып, жыныстық жетілу 5 жасқа жетеді. Соңында жағдай "қылыш аралығына" дейін нашарлайды, онда барлық адамдардың қолында қылыштар болады және олар жануарлар сияқты бір-бірін аулайды. Алайда, кейбір адамдар қырғыннан құтылу үшін шөл далаға тығынады, ал содан кейін олар жасырынған жерінен шығып, қайтадан жақсылық пен ізгілікпен өмір сүруге бел буады. Жақсылықтың қайта жандануымен адам өмірі біртіндеп 80 000 жылға дейін ұзарады, ал жыныстық жетілу 500 жаста болады. Пали канонына сәйкес, Майтрея осы жаңа алтын ғасырдың шыңында пайда болады (ДН 26:25). Тибет буддистік әдебиеттерінде алғашқы Будда 1 000 000 жыл өмір сүрген және 100 шынтақ биіктікте болған, ал 28-ші Будда, Сиддхартха Гаутама 80 жыл өмір сүрген және 20 шынтақ биіктікте болған. Бұл индуистік эсхатологиямен сәйкес келеді, онда бұл дәуір 28-ші Кали Юга деп аталады. Дзен сияқты басқа дәстүрлерде де біршама прагматикалық көзқарас қалыптасқан. Көптеген адамдар әр сәтте туу мен өлімнің бірдей көрініс табатынына сенеді. Адам әр сәтте "өліп", сонымен бірге келесі сәтте "қайта туады", бұл үздірілмейтін цикл. Осылайша, тәжірибешінің назары болашаққа қатысты ойлардан қазіргі сәттегі саналылыққа ауысады. Бұл жағдайда, дүниетанымы тәжірибешінің шындыққа оянуына көмектесетін функционалды құрал ретінде қарастырылады, өйткені ол дәл қазір бар.

Buddhists believe that the historical Buddha Shakyamuni is only the latest in a series of Buddhas that stretches back into the past. The belief in the decline and disappearance of Buddhism in the world has exerted significant influence in the development of Buddhism since the time of the Buddha. In Vajrayana Buddhism and various other forms of esoteric Buddhism, the use of tantra is justified by the degenerate state of the present world. The East Asian belief in the decline of the Dharma (called mappo in Japanese) was instrumental in the emergence of Pure Land Buddhism. Within the Theravada tradition, debate over whether Nirvana was still attainable in the present age helped prompt the creation of the Dhammayutt Order in Thailand. In China, Buddhist eschatology was strengthened by the Daoist influence: the messianic features of Maitreya are widely emphasized. The figure of Prince Moonlight 月光童子 obtains prominence unknown in the Sanskrit sources. Thus, one of the Tang dynasty apocrypha predicts his rebirth in the female form, thus creating religious legitimacy for the Wu Zetian Empress's usurpation. Furthering the Daoist associations, the "Sutra of Samantabhadra" portrays Prince Moonlight dwelling on the Penglai Island in a cave. Buddhism believes in cycles in which life span of human beings changes according to human nature. In Cakkavati sutta the Buddha explained the relationship between life span of human being and behaviour. As per this sutta, In the past unskillful behavior was unknown among the human race. As a result, people lived for an immensely long time—80,000 years—endowed with great beauty, wealth, pleasure, and strength. Over the course of time, though, they began behaving in various unskillful ways. This caused the human life span gradually to shorten, to the point where it now stands at 100 years, with human beauty, wealth, pleasure, and strength decreasing proportionately. In the future, as morality continues to degenerate, human life will continue to shorten to the point where the normal life span is 10 years, with people reaching sexual maturity at five. Ultimately, conditions will deteriorate to the point of a "sword interval", in which swords appear in the hands of all human beings, and they hunt one another like game. A few people, however, will take shelter in the wilderness to escape the carnage, and when the slaughter is over, they will come out of hiding and resolve to take up a life of skillful and virtuous action again. With the recovery of virtue, the human life span will gradually increase again until it reaches 80,000 years, with people attaining sexual maturity at 500. According to the Pali Canon, it is at the zenith of this new golden age that Maitreya will appear (DN 26:25). According to Tibetan Buddhist literature, the first Buddha lived 1,000,000 years and was 100 cubits tall, while the 28th Buddha, Siddhartha Gautama , lived 80 years and his height was 20 cubits. This is on par with the Hindu eschatology, which says this age is the 28th Kali Yuga. In other traditions, such as Zen, a somewhat utilitarian view is taken. The notion often exists that within each moment in time, both birth and death are manifest. As the individual "dies" from moment to moment, they are equally "reborn" in each successive moment, in what one perceives as an ongoing cycle. Thus the practitioner's focus is shifted from considerations regarding an imagined future endpoint, to mindfulness in the present moment. In this case, the worldview is taken as a functional tool for awakening the practitioner to reality as it exists, right now.

Сун әулеті кезінде

Буддизм мен Конфуций мемлекетінің арасындағы тарихи тұрғыдан осал қарым-қатынас және халықты дұрыс Дхармамен басқару үшін Суй және Тан дәуірлерінде көптеген эсхатологиялық топтар пайда болды (көбінесе монастырлармен байланысты) және Дхарма циклінің құлдырауы моральдық бұзылу немесе мемлекеттік қателіктердің нәтижесінде басталғанын уағыздады. Олардың ішінде құтқарылу жолы ретінде Дхарма үйретімдеріне адалуды уағыздаған топтар зиянсыз деп есептелді, сондықтан олардың кейбір апокрифтік жазбалары еретикалық мәтіндерді өртеуден құтылды. Бірақ Оңтүстік Сун дәуірінде буддалық монахтар тәртібіне қатаң шектеулер қойылды, мысалы, «қадауды бақылау, монахтардың уағыздауы мен саяхаттап евангелизм жасауына тыйым салу және монастырлардың экономикалық күшін шектеу» (Овермайер 43). Бұл көптеген монах емес топтардың пайда болуына әкелді, олардың көпшілігі шашы бар және монахтар ережелерін сақтамайтын (Овермайер 43–44) және эсхатологиялық хабарды уағыздады, әдетте бес стандартты апокалиптикалық сценарийдің бірі арқылы: Майтреяның қайтысы, Амиданың таза елі, Манихейлік Чен Чүн немесе Конфуцийдің ағартылған императоры (Овермайер 45). Осы топтардың ішінде ең ықпалдысы – Ақ Лотос сектасы. Оның ықпалы айқын, себебі кейін мемлекет кез келген эсхатологиялық немесе буддалық ережеден тыс сектаны «Ақ Лотос» деп атады. 1133 жылы Мао Цзы Юань құрған Ақ Лотос сектасы шәкірттерінің тамақтануына қатаң шектеулер қойды, олар шарап ішуге және ет жеуге тыйым салынды (Овермайер 47). Бұл диеталық шектеулер монахтар тәртібі де ұстанатын болғанымен, Ақ Лотосқа үйленген дін қызметкерлері жетекшілік етті, олар өз жазбаларын және ритуалдық мәтіндерін қарапайым тілде жазды (Овермайер 47), сонымен қатар әйел шәкірттерге де рұқсат берді. Маоның мемлекетпен қарым-қатынасы да өмір бойы өзгерді, өйткені Ақ Лотос негізі қаланғаннан кейін «ұялдаспау принципін қабылдамағаны» үшін буддалық монахтар тарапынан және «халық арасында танымал болғаны» үшін үкімет тарапынан шабуылға ұшырады (Овермайер 47). 1131 жылы қозғалысының танымалдылығы артып келе жатқандықтан Мао тез арада кешірілді және 1133 жылы император сарайында уағыз айта бастады. Бірақ 1157 жылы сектасының танымалдылығы мен басқа вегетариандық секта – Манихейлерге ұқсас болғандықтан қайтадан жер аударылды (Овермайер 48). Дегенмен, оның сектасы 20-ғасырға дейін тарала берді.

Due to the historically tenuous relationship between Buddhism and the Confucian State, and to lead the people in accordance with proper Dharma, many eschatological groups appeared during the Sui and Tang dynasty (typically attached to monasteries) and preached that the declining Dharma cycle had begun due to moral laxity or failures of the state. Among these, many groups which preached a greater devotion to the Dharma teachings as a method of salvation were deemed harmless, and so some of their apocryphal scriptures survived the burning of heretical texts. By the Southern Song dynasty, however, the Buddhist Monastic order was under heavier and heavier restraints, such as the “control of ordination, prohibition of preaching and itinerant evangelism by monks, and restraining the economic power of the monasteries” (Overmyer 43). This caused the appearance of many non monastic groups, which were often led by laymen who had hair and might disregard other monastic rules (Overmyer 43–44) and which preached an eschatological message, typically through one of five standard apocalyptic scenarios: The return of Maitreya, the Amida Pure Land, the Manicheaen Chen Chün, or the Confucian Enlightened Emperor (Overmyer 45). Of these groups, a particularly influential one is the White Lotus Sect. Its influence is clear in that the State later referred to any Eschatological or unorthodox Buddhist sect as “White Lotus”. Formed by Mao Tzu Yüan in 1133, the White Lotus sect placed an emphasis on the strict dietary restrictions of its disciples, such that they were not allowed to drink wine and had to eat a vegetarian diet (Overmyer 47). Despite these dietary restrictions which mirrored those which the monastic order should also be following, the White Lotus were led by married clergy men who “wrote their own scriptures and ritual texts in the vernacular” (Overmyer 47), and the group also allowed female disciples. Mao’s relationship with the state also changed throughout his life, as White Lotus was attacked by Buddhist monks soon after its founding due to its “rejection of celibacy” and by the government for its “popularity among the people” (Overmyer 47). Exiled in 1131 because of the growing popularity of his movement, Mao was quickly pardoned and in 1133 began to preach at the emperor’s court. He was, however, exiled again in 1157 because of his sect’s popularity and similarity to Manicheaens, another vegetarian sect (Overmyer 48). His sect nonetheless continued to spread until the 20th century.

Ничирен буддизміне

1222 жылы Камакура дәуіріндегі буддалық лидер Ничирен дүниеге келді. Ничиреннің заманында Жапонияда су тасқыны, дауыл, жер сілкінісі, ашаршылық, көшкін, цунами және кометалар сияқты көптеген табиғи апаттар болды. Осы кезеңде Дәрменнің құлдырауы басталып кеткен деп есептелді (Кодера 42–43). Ничирен Амитабха және Таза Жер буддистік мектептерінің уағыздарын сынап, апаттардың себебі адамның мінез-құлқы екенін, ал тек адамның ізгілігі ғана табиғи апаттарды болдырмайтынын айтты (Кодера 43). Ол жағдайды былай сипаттады:

Ничиреннің айтуынша, елді құрып кетпеу үшін тек Лотос Сутрасының іліміне қайта оралу ғана құтқара алады (Кодера 44). Оның Лотос Сутрасын уағыздауы және Хонен буддалық топтарын сынауы көп қарсылыққа ұшырады, өмірінде бірнеше рет түрмеге қамалып, жер аударылды. Бірде өлімге жуықтап қалғанда, аспан кенеттен найзағаймен жарқылдап, палач басы ауырып құлап кеткені арқасында ажалдан қүтылды (Кодера 47). Осы керемет құтылуынан кейін Ничирен денесі өлгенін, енді екінші рухани өмірін бастағанын сезінді (Кодера 47). Бұл оның Жапонияның құтқарушысы ретіндегі беделін нығайтып, 1282 жылы қайтыс болғанға дейін Лотос Сутрасын уағыздауын жалғастырды. Ничиреннің сенім жүйесі 1274 және 1281 жылдарғы моңғол шапқыншылықтарын түсіндіруге арналған еді. Жапон халқының моральдық құлдырауынан соң апаттың басталатынына сенген Ничирен, моңғолдарды Хонен монахтары мен жергілікті дін өкілдерінің бұрыс сенімдері мен амалдарына қарсы жіберілген табиғи күш деп қарады, олардың орнына нағыз Дәрменді орнату мақсатында (Кодера 50). Ол екі шабуыл сәтсіз аяқталғаннан кейін де, елді басқа секталар мен діндердің монахтары келтіретін құрып кетпеу үшін тек "толық және күрт бетбұрыс" ғана құтқара алады деп сенді (Кодера 51).

Ай жарығы

Ай жарығы ханзадасы немесе Юэгуан Тонгзи бастапқыда Қытайдың Махаяна буддизміне дейінгі салыстырмалы түрде кішкентай Бодхисаттва болған, бірақ Даоизмнің эсхатологиялық сенімдері, Мофа (Дхарманың соңғы кезеңі) түсінігі және табиғаттан тыс құтқарушы туралы түсінік біріктірілуіне байланысты Юэгуан Тонгзи буддалық апокалиптикалық аңыздардағы маңызды тұлғаға айналды. Юэгуангтың түпнұсқалық тарихы: Юэгуанг Шригупта есімді қарапайым үй иесінің баласы, ол "еретикалық қожайындарының" талабы бойынша Будданы тамаққа шақырып, оның өмірін алу үшін тұзақ құрды. Қазір 16 жастағы Юэгуанг әкесіне бұл қылмысты тоқтатуды сұрайды, бірақ Шригупта ұлының өтініштеріне көз жұмған. Будда келгенде, ол барлық көріністерді көріп, тұзақты, отты орнын лотос көлдікке айналдырады. Шригупта, оның ұялынан, бірден өзгеріп, ағартылады (Зюрхер (Ай жарығы ханзадасы) 208). Алайда, Суй әулетінің "Шенри Цзин" деп аталатын мәтінінде Юэгуан маңызды орын алады. Шригуптаны ағартылғаннан кейін Будда Юэгуанг туралы пайғамбарлық айтады, ол кейінірек қасиетті билеуші ретінде дүниеге келетінін және ол ақталып бара жатқан уақытта Шынайы Дхарманы қайта тірілтетінін айтады (Зюрхер (Ай жарығы ханзадасы) 208). Осылайша, Юэгуанның шынайы Дхарманы қайтадан тапқан Будда емес, Дхарма мен калпаның ақыры болатын апокалиптикалық апаттан құтылу үшін жіберілген адамдардың құтқарушысы рөлін атқаратынын көреміз. Дхарма ілімін жаңа циклге қайтадан қоздырудың орнына Юэгуан қазіргі циклдің аяқталуын кейінге қалдырады. Осы мағынада ол "үлкен қайта жаңғыртушы" және мессия емес. Шындығында, "Дөрес ілімінің жойылуы" сүресінде ол "Дөрес ілімінің жоғалуы кезінде ол май шамға ұқсайды, ол мерзімі аяқталып, кейін өшірілетін кезде одан да жарқырайды" деп мәлімдейді (Дөрес ілімінің жойылуы сүресі, сілтеме Зюрхерде (Ай жарығы ханзадасы) 211–12). Юэгуанға тағы бір сілтеме Нарендрайаса аударған мәтінде кездеседі, онда Юэгуан соңғы Дхарма кезеңінде Джамбудвипа құрлығының билеушісі Да Синг ретінде қайта туылады. Бұл жерде ол буддизмді қайтадан өркендетеді деп айтылады, "қасиетті мәтіндерді көбейтіп, таратып, әр түрлі Будда мүсіндерін жасап, империяның барлық жерінде сансыз буддалық ғибадатханалар құру арқылы" (Зюрхер (Ай жарығы ханзадасы) 210). Алайда бұл түсіндірме тікелей Суй императоры Вендиге сілтеме жасайтын сияқты, ол сол жылы бүкіл патшалығында жүздеген жәдігерлер салған (Зюрхер (Ай жарығы ханзадасы) 210).

Prince Moonlight, or Yueguang Tongzi, was originally a relatively small Bodhisattva in pre Chinese Mahayana Buddhism, but due to the combination of Daoist eschatological beliefs, the concept of Mofa (the last period of Dharma), and the notion of a supernatural saviour, Yueguang Tongzi developed into an important figure in Buddhist apocalyptic lore. The original story of Yueguang is as such: Yueguang is born to a deplorable householder named Srigupta, who at the demand of “heretical masters” invites the Buddha to a meal while setting a trap aimed at taking his life. Yueguang, now 16, pleads with his father to forgo this wrongdoing, but Srigupta turns a blind eye to his son’s pleas. When the Buddha arrives, being all seeing, he turns the trap, a fire pit, into a lotus pond. Srigupta, from his shame, is converted immediately and enlightened (Zürcher (Prince Moonlight) 208). In a Sui dynasty text named the Shenri Jing, however, Yueguang takes on a higher importance. After enlightening Srigupta, the Buddha delivers a prophecy concerning Yueguang, stating that he will later be born as a saintly ruler and that he will revive the True Dharma during a time when it is about to fade away (Zürcher (Prince Moonlight) 208). Thus we see that Yueguang takes up the role not of a Buddha rediscovering the True Dharma, but rather of a saviour of the people sent to avoid the apocalyptic cataclysm of the end of Dharma and kelpa. Instead of reigniting Dharma teaching in a new cycle of time, Yueguang will now simply postpone the end of the current cycle until it once again fades away. In this sense he is a “great revivalist” and not a messiah figure. Indeed, in the Sutra of the Annihilation of the Doctrine, he states that “at the time of the disappearance of [his] Doctrine, it will be like an oil lamp, that shines even more brightly when it is about to expire – and then it is extinguished” (the Sutra of the Annihilation of the Doctrine, qtd. In Zürcher (Prince Moonlight) 211–12). Another reference to Yueguang is found in a text translated by Narendrayasa, in which Yueguang is said to reincarnate during the final Dharma period as Da Xing, a ruler on the continent of Jambudvipa. Here, it is said that he will make Buddhism flourish again by “the reproduction and spread of holy texts, the making of Buddha images of every kind, and the establishment of countless Buddhist sanctuaries in all parts of the empire” (Zürcher (Prince Moonlight) 210). This interpretation, however, seems to be directly referencing the Sui emperor Wendi, who in the year built hundreds of relic shrines throughout his kingdom (Zürcher (Prince Moonlight) 210).