Кіріспе

Баяндамалық балет, сондай-ақ классикалық балет немесе әңгімелі балет деп те аталады, сюжеті мен кейіпкерлері бар балет түрі. Бұл әдетте толық декорациялар мен костюмдері бар қойылым. Ол XVIII ғасырда пайда болған. Әңгімелі балетті орындағанда, бишілердің жақсы техникасы ғана емес, актерлік шеберлігі де маңызды. Өйткені балетте сөздер жоқ. Бишінің міндеті – өз қозғалыстары мен мимикасы арқылы көрерменмен байланыс орнату, әйтпесе сюжет дұрыс жеткізілмейді. Сөзсіз әңгіме айту және эмоцияны білдіру қабілеті, балетте маңызды рөл атқаратын "классикалық мим" деп аталады. Баяндамалық балеттер балет труппасының репертуарында маңызды орын алады, себебі олар көбінесе ең көп сатылымды билеттерді қамтамасыз етеді және отбасыларды, балаларымен бірге балетке тартады. Адамдар өзін басқа әлемге көшіріп алатын өнерді тамашалауды ұнатады. Ол көңілді және қызықты. Көптеген жаңа баяндамалық балеттер көрерменге таныс оқиғалар немесе әдебиеттерден бейімделген, себебі олар жақсы танылады. "Сұңқыршақ" – Клара есімді жас қыздың, сиқырлы түрде тіріліп, оның өмірін сақтап қалу үшін зұлым егеуқырлар армиясын жеңген Сұңқыршаққа ғашық болу тарихы. Клара мен Сұңқыршақ одан кейін тәттілер еліне сапар шегеді, онда Клара Қант құмырасы және оның кавалері, әдемі араб ханшайымдары, орыс казактары, француз балет бишілері және тіпті экзотикалық гүлдермен танысады, олардың барлығы оның құрметіне билейді. "Ромео мен Джульетта" балеті, оның негізінде жатқан атақты Шекспир пьесасының сюжетін қайталайды, екеуінің арасындағы жалғыз айырмашылық – актерлік емес, би арқылы баяндалуы. Соңында, "Манон тарихы" балеті Манон мен Гриудың махаббат тарихын және олардың махаббат пен бақытты іздеуін көрсетеді.

Балеттің басқа түрлері

Баяндамалық балет – балеттің ең танымал және бағаланатын түрі болғанымен, одан да маңызды көптеген түрлері бар. Балеттің төрт негізгі стилі бар: классикалық, неоклассикалық, заманауи және романтикалық. Неоклассикалық балет классикалық балеттен пайда болды, көбінесе абстрактілі болуымен ерекшеленеді. Мұндай балетке әдетте Роуссель мен Стравинский сияқты композиторлардың неоклассикалық музыкасы таңдалады. Заманауи балет классикалық балет элементтерінен шабыт алып, джаз және басқа би өнерлерінің қазіргі заманғы техникаларын қосады, сонымен қатар күш-қуатқа және қарқынды темптерге баса назар аударады.

ХХІ ғасырда балет шығармашылығының дамуы

Кристофер Уилдон, "Қысқы ертегі" балетінің авторы, қазіргі заманда "дизайн мен технологияны пайдалану – әңгіме айтудың маңызды құралдары, мысалы, оның 'Алиса' және 'Қысқы ертегі' балеттерінде проекцияны тиімді қолдану" дейді. "Лебеді көлі", "Ұйықтаған сұлу" және "Күннұсқа" сияқты классикалық балеттерді жақсы көретініміз рас, бірақ заманауи балеттерде қазіргі күннің өзгеретін технологиясы көрініс табуы керек. Классикалық балеттер өзінің ерекше сюжеті мен кейіпкерлері арқасында көрерменге қызықты болғанымен, олардың назарын ұстап тұру үшін түпнұсқа туындыға шағын өзгерістер енгізу пайдалы. Бұл жаңа кейіпкер қосу немесе кейіпкердің костюмін өзгерту болуы мүмкін. Дегенмен, кез келген өзгеріс бастапқы сюжетке сәйкес болуы керек. Мысалы, костюмдер көз тартатын және кейіпкердің мінезін көрсететін болуы керек. Жарықтандыру мен сахна безендірілісі сюжетті толықтырып, оны қызықты етуі тиіс.