Кіріспе

Америкалық электроника бизнесмені (1872–1957)

Джерард Суоп (1 желтоқсан 1872 – 20 қараша 1957) – американдық электроника бизнесмені. Ол 1922 жылдан 1940 жылға дейін және 1942 жылдан 1945 жылға дейін General Electric компаниясының президенті қызметін атқарды. Осы кезеңде Суоп GE өнімдерінің ассортиментін кеңейтіп, компанияны тұтынушыларға арналған үй шаруасы техникасын дамытуға бағыттап, сондай-ақ тұтынушыларға несие беру қызметтерін ұсынды.

Өмірбаян

Суоп Миссури штатының Сент-Луис қаласында, Германиядан келген еврей иммигранттары Ида мен Айзек Суоптың отбасында дүниеге келген. 1895 жылы Массачусетс технология институтын бітірген. Ол Мэри Дейтон Хиллге үйленді. Ол Герберт Байард Суоптың ағасы және актриса Дороти МакГайрмен үйленген Голливуд және Life журналының фотографы Генриетта Суоп пен Джон Суоптың әкесі болды. Ол еңбек қатынастары саласындағы инновацияларымен ең танымал. General Electric компаниясында Суоп көптеген еңбек реформаларын жүзеге асырды, оның арқасында жұмыскерлердің жағдайы жақсарды, ерікті жұмыссыздық сақтандыру, пайданы бөлісу және сол кезде радикалды деп есептелген басқа да бағдарламалар енгізілді. Суоп сатуды және жалпы тиімділікті арттырды (экономика), жоғары пайда мен нарық үлесіне қол жеткізіп, қызметкерлерді оқыту, ұстап тұру және адалдыққа баса назар аударды. Вагнер заңы қабылданғанға дейін Суоп "еңбек заңнамасын ұзақ уақыт қолдап келген". 1933 жылы ол АҚШ Сауда департаменті жанындағы Бизнес кеңесінің (бұрынғы Бизнес кеңесшілер кеңесі) төрағасы болды. Суоптың Рузвельт әкімшілігіндегі басқа да лауазымдары: Ұлттық қалпына келтіру басқармасының (NRA) Өндірістік кеңес кеңесінің мүшесі (1933); Сауда департаментінің жарнама және жоспарлау бюросының мүшесі (1933); Көмір жөніндегі кеңесшілер кеңесінің төрағасы (1933); Ұлттық еңбек кеңесінің мүшесі (1933); Президенттің экономикалық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшілер кеңесінің мүшесі (1934); және Әлеуметтік қамсыздандыру жөніндегі кеңесшілер кеңесінің мүшесі (1937–1938). Суоп 1942 жылы Қазынашылықтың көмекші хатшысы болды, ол кезде ол шетелдерге арналған көмек өтініштерінің бюджетін зерттеу комитетінің төрағасы болды. Осы еңбегі үшін ол Гувер медалін жеңіп алды.

Кейінгі өмірі

1949 жылы Суоп Палестина экономикалық корпорациясында белсенді болған достарының ұсынысымен Израильге алғаш рет сапар жасады. Сапарда Суоп, егер Нью-Йоркті соншалықты жақсы көрер болмаса, кибуцқа көшуді қарастыратынын айтты. Ол Хайфа қаласындағы Технион университетін қолдаған Америка Технион қоғамының көп жылдық демеушісі болды. Ол 1957 жылдың 20 қарашасында Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. 2005 жылы Forbes журналы Суопты барлық уақыттағы ең ықпалды кәсіпкерлердің 20-сы ретінде бағалады.

Суоп жоспары

1931 жылдың қыркүйегінде Суоп қалпына келтіру жөніндегі ұсынысын ұсынды. Суоп жоспары бойынша Федералды сауда комиссиясы әрбір сала үшін құрылған сауда бірлестіктерін қадағалайтын еді. Сауда бірлестіктері үш жылдан кейін кемінде 50 қызметкері бар барлық компанияны қамтуға тиіс болды. Бірлестіктер өндірісті реттеуге және баға белгілеуге жауапты болар еді. Жұмысшыларға өмір бойына сақтандыру, зейнетақы және жұмыссыздыққа байланысты төлемдер жұмыс берушілердің қаражаты есебінен төленер еді. Сауда палатасы және басқа консервативті топтар ынталы қолдау көрсетті. Ерікті сауда бірлестіктерін қатты қолдаған президент Герберт Гувер бұл жоспарды міндетті, тиімсіз және монополиялық деп сынады. Ауызша тарихқа берген сұхбатында Леон Х. Кейзерлинг Нью-Дилдегі Ұлттық өнеркәсіптік қалпына келтіру заңының «сауда бірлестігі ретінде басталганын» айтты. Заңның бастапқы жобасы «Жерард Суоптың қалпына келтіру жоспарынан» туындады. 1933 жылдың қараша айында жаңартылған Суоп жоспары туралы сұрағанда президент Рузвельт: «Мырза Суоптың жоспары – бұл Н.Р.А.-ның болашақ дамуына қатысты өте қызықты теориялық ұсыныс» деді.