Кіріспе

Англо-француз жазушысы (1857–1944)

Агнес Мэри Франсис Робинсон (алғашқы некесінен кейін Агнес Мари Франсуа Дарместетер, екінші некесінен кейін Агнес Мэри Франсис Дюкло; 27 ақпан 1857 – 9 ақпан 1944) – ақын, романист, эссеші, әдеби сыншы және аудармашы. Ол романист және сыншы Франсис Мейбл Робинсонның үлкен қарындасы болды.

Өмір

Агнес Мэри Фрэнсис Робинсон 1857 жылдың 27 ақпанында Уорвикширдегі Лимингтон қаласында бай сәулетшінің отбасында дүниеге келді. Бірнеше жыл өткен соң, отбасы Лондонның дамып келе жатқан өнер ортасының бір бөлігіне айналды. Робинсон мен оның кіші әпкесі Фрэнсис Мейбл Робинсон Лондон университетінде бір жыл оқығанға дейін тәлімгерлердің және Брюссельдегі біліммен қамтылды. Робинсон үйі Уильям Майкл Россетти, Уильям Моррис, Уильям Холман Хант, Эдвард Берн-Джонс, Джеймс Эбботт Макнил Уистлер, Артур Саймонс, Форд Мэдокс Браун және Матильда Блайнд сияқты суретшілер мен жазушылардың жиналатын орталығына айналды, олар бірлесіп шығармашылық қауымдастық құрды. 1876 жылы Робинсон Джон Аддингтон Саймондспен танысты, ол оның жазу жолына түскен кезде әдеби кеңес берді. Робинсонның алғашқы өлеңдер жинағы «Жасыл гүлдер буыны» 1878 жылы жарық көрді және үлкен табысқа ие болды. 1880 жылы отбасы Италияға сапар шекті, онда Робинсон алғаш рет Вернон Ли (Вайолет Паджет) кездесті. 1880-ші жылдарда Робинсон жыл сайын өлеңдер жинағын шығарды, сондай-ақ өзінің «Арден» атты бір романын жариялады. Ол лирикалық өлеңдері арқылы ең көп танылды. 1888 жылы Робинсон Франциядағы Коллеж де Франс профессоры, еврей Джеймс Дарместетерге үйленді және Парижге көшіп барды. Дарместетер олардың некелері кезеңінде Робинсонның көптеген шығармаларын француз тіліне аударды, ал Робинсон француз тілін жетілдіріп, француз тіліндегі алғашқы туындысын – «Өткен уақыт гүлдері» жариялады. Парижде тұрған кезінде Робинсон күйеуімен бірге Гипполит Тен, Эрнест Ренан және Гастон Париж кіретін париждік әдеби қоғамға қатысты. Алты жылға сосқан некеден кейін Дарместетер 1894 жылдың 19 қазанында аурудан қайтыс болды, Робинсонды 38 жасында жесір қалдырды. Дарместетер қайтыс болғаннан кейін Робинсон Францияда қалды, «Revue de Paris» журналы үшін мақалалар жазды, марқұм күйеуінің еңбектерін аударды және Эрнест Ренанға арналған өмірбаянын зерттеді. Робинсон Францияның ғылыми қауымдастығымен де байланыс жасады, 1902 жылы биолог және химик Луи Пастердің шәкірті Эмиль Дюклоға үйленді. Робинсон Дюклоның ғылыми зерттеулеріне қатысты және оның жазбаларына көмектесті. 1904 жылы Дюкло қайтыс болғаннан кейін Робинсон Франция мен француз өмірін одан әрі зерттеді, Оверньден Парижке дейін өгей балаларының арасында өмір сүрді. Келесі 20 жыл бойы Робинсон көрнекті суретшілердің өмірбаянын, әдебиет туралы сын-пікірлерді және өлеңдер жинағын жазды. 1939 жылы соғыс басталғанда, оның өгей балалары Робинсон мен оның әпкесі Мейблді Ауриллақтағы жасырынған жерге көшірді, онда ол француз және ағылшын поэзиясын жаза отырып, қауіпсіздікте болды. 1943 жылы Робинсон екі көзінен екі рет катарактаны алып тастау үшін операция жасады, бірақ 4 айдан кейін, 1944 жылдың 9 ақпанында қайтыс болды. Робинсон 86 жасында қайтыс болды және Ауриллақта жерленді.

Жеке қарым-қатынастар

Робинсон өмір бойы көптеген жақын қарым-қатынастар құрды. Оның ең ұзақ интимдік қарым-қатынасы Вернон Лимен (Вайолет Пейджеттің псевдонимі) болды. Олар екеуі Англия, Франция және Италия арасында 8 жыл бойы саяхат жасады, содан кейін Робинсон Парижде Дарместетермен отбасын құрды. Ли алғашқы неке туралы жарияланғаннан кейін қиын жағдайға түсіп, толыққанды қалпына келе алмаса да, хаттар мен Парижге жасаған бірнеше сапарлар арқылы достығын жаңартты. Париждегі Ұлттық кітапханада Ли мен Робинсонның арасындағы 1253 парақтан тұратын хаттар сақталған, олардың 1100 беті Робинсонның Дарместетерге тұрмысқа шығудан бұрынғы 1880-1887 жылдар аралығындағы кезеңге жатады. Хаттарда "жаным" және "өмірімнің нұры" сияқты интимді тілдер қолданылған. Робинсон мен Ли еркектердің гомосексуализмі туралы мақалалар жариялаған және Хавелок Эллистің "Сексуалдық инверсия" еңбегі бойынша тығыз жұмыс істеген Джон Аддингтон Саймондспен де жақын қарым-қатынаста болды. Саймондс үйленген және ашық гомосексуал болғанымен, оның хаттары Робинсонға деген құрметін көрсетеді. Ол бір хатында Робинсонды "барлық жағынан да керемет дос: мен одан да әдемі және мейірімді жанды кездестірген емеспін" деп жазған. Саймондс Робинсонға Лондон университетінің колледжінде грек тілі мен әдебиетін оқығанда тәлімгерлік жасады. Саймондс Робинсон мен Лимен зияткерлік байланыс орнатты, олардың еңбектерін бағалап, сын тұрғысынан қарады.

Жұмыс

Робинсон көптеген түрлі журналдар мен кітаптарда жарияланған жүздеген өлеңдер мен балладаларды жазды. Робинсон өзінің жинақталған шығармаларының кітаптарын ағылшын және француз тілдерінде жариялады, сондай-ақ Эмили Бронте туралы алғашқы толық биографиясын жазды, ол жағымды пікірлерге ие болды. Робинсон өзінің аса танымал емес ақын екендігімен және шынайылыққа толы шағын туындылар жасай алатындығымен мақтанады. Ол былай дейді: "Біздің бәріміз ұлы ақындар бола алмаймыз, бірақ ең қарапайымдары, егер олар адал болса, шынайы қуаныш сыйлай алады". Робинсон көргені мен білгенінен жазады, ал оның эстетикалық лирикасы – "өмір – ода, ал осы беттер оның шашыраңқы сынықтары" деген ойын білдіреді.