Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс автокөлік конструкторы Йозеф Ганц (1 шілде 1898 – 26 шілде 1967) – Будапештте, Австро-Венгрия империясында (қазіргі Венгрия) дүниеге келген еврей неміс автокөлік конструкторы.
German car designer
Josef Ganz (1 July 1898 – 26 July 1967) was a Jewish German car designer born in Budapest, Austro Hungarian Empire (now Hungary).
Алғашқы жылдар
Йозеф Ганц 1898 жылдың 1 шілдесінде Будапештте тұратын еврей отбасында дүниеге келді, ол кезде Австрия-Венгрияның екінші ірі қаласы болған. Оның анасы Мария Тёрок (1872–1926) Венгриядан шыққан. Әкесі – Германияның Майнц қаласынан келген Хьюго Маркус Ганц (1862–1922), ол «Frankfurter Zeitung» газетінде саяси және әдеби жазушы, журналист болып жұмыс істеді. Йозеф Ганц ерте жасынан-ақ технологияға қызығушылық танытқан. Будапешттен Венаға көшкеннен кейін, отбасы 1916 жылы Германияның Франкфурт-на-Майне қаласына көшіп, неміс азаматтығын алды. 1916 жылдың шілдесінде Ганц өз еркімен неміс армиясына қатысып, Бірінші дүниежүзілік соғыста неміс теңіз күштерінде күресті. Соғыстан кейін, 1918 жылы Йозеф Ганц Вена Техникалық жоғары мектебінде механикалық инженерлік мамандығы бойынша оқуын жалғастырды. Үш семестрден кейін ол Дармштадт Техникалық университетіне ауысты және 1927 жылы бітірді. Компаниялар өз кезегінде «Motor Kritik» журналына қарсы сот процесін қозғады, қаралау науқаны жүргізді және жарнамаға бойкот жариялады. Журнал мен Йозеф Ганцтың танымалдығы артты. 1929 жылы Йозеф Ганц неміс мотоцикл өндірушілері Zündapp, Ardie және DKW компанияларымен байланысқа түсіп, шағын халық автомобилінің прототипін жасау үшін ынтымақтастық орнатуға тырысты. Нәтижесінде 1930 жылы Ardie компаниясында алғашқы прототип – Ardie Ganz жасалды, ал екіншісі 1931 жылдың мамырында Adler компаниясында аяқталды, оған «Майкафер» («May Beetle», жалпы еуропалық қоңырқабық – Melolontha melolontha) деген лақап ат қойылды. Прототиптер туралы жаңалық индустрияда жылдам тарады. Adler компаниясында Йозеф Ганц Daimler Benz және BMW компанияларында консультант-инженер болып тағайындалды, ол тәуелсіз доңғалақты серіппелі алғашқы модельдерді – Mercedes Benz 170 және BMW AM1 (Automobilkonstruktion München 1) әзірлеуге қатысты. Йозеф Ганцтың көптеген патенттеріне сәйкес автомобиль құраған алғашқы компания Standard Fahrzeugfabrik болды, ол 1933 жылдың ақпанында Берлинде өткен IAMA (Internationale Auto und Motorradausstellung) көрмесінде Standard Superior моделін таныстырды. Автомобиль түтікшелі шассимен, ортада орналасқан қозғалтқышпен және артқы осімен серіппелі тәуелсіз доңғалақтармен жабдықталған. Онда жаңа канцлер Адольф Гитлер оның дизайнына және төмен сату бағасына қызығушылық танытты. Бірақ жаңа антисемиттік үкімет кезінде Йозеф Ганц «Motor Kritik» журналында жазғандарына қарсы болған автомобиль өнеркәсібінің жауларының мақсатына айналды.
Josef Ganz was born on 1 July 1898 into a Jewish family living in Budapest, then the second largest city within Austria Hungary. His mother was Maria Török (1872–1926) from Hungary. His father was Hugo Markus Ganz (1862–1922) from Mainz in Germany who worked as a political and literary writer and journalist for the Frankfurter Zeitung. At an early age, Josef Ganz was fascinated by technology. After moving from Budapest to Vienna, the family moved to Frankfurt am Main in Germany in 1916 and took on German nationality. In July 1916, Ganz voluntarily enlisted in the German army and fought in the German navy during the First World War. After the war, in 1918, Josef Ganz resumed his mechanical engineering studies at the Technische Hochschule Wien. After three semesters, he switched to the Technische Universität Darmstadt. He completed his studies in 1927. Companies in turn fought against Motor Kritik with lawsuits, slander campaigns and an advertising boycott. Publicity for the magazine and Josef Ganz increased. In 1929, Josef Ganz started contacting German motorcycle manufacturers Zündapp, Ardie and DKW for collaboration to build a prototype, small people's car. This resulted in a first prototype, the Ardie Ganz, built at Ardie in 1930 and a second one completed at Adler in May 1931, which was nicknamed the Maikäfer (‘May Beetle’, common European cockchafer Melolontha melolontha). News about the prototypes spread through the industry. At Adler, Josef Ganz was assigned as a consultant engineer at Daimler Benz and BMW where he was involved in the development of the first models with independent wheel suspension: the Mercedes Benz 170 and BMW AM1 (Automobilkonstruktion München 1). The first company to build a car according to the many patents of Josef Ganz was the Standard Fahrzeugfabrik, which introduced its Standard Superior model at the IAMA (Internationale Auto und Motorradausstellung) in Berlin in February 1933. It featured a tubular chassis, a mid mounted engine, and independent wheel suspension with swing axles at the rear. Here the new Chancellor Adolf Hitler expressed interest in its design and low selling price of Under the new anti Semitic government, however, Josef Ganz was a target for his enemies from the automotive industry that opposed his writings in Motor Kritik.
Поршеге әсері
Арди Ганц пен Адлер Майкафер прототиптерінің нәтижелері Zündapp компаниясына жеткен соң, 1931 жылдың қыркүйегінде компания Фердинанд Поршеге "Авто фюр Джедерман" – "әркімге арналған автомобиль" әзірлеуді тапсырды. Порше бұрыннан-ақ тегіс 4 цилиндрлі қозғалтқышты ұнатқан, Daimler Benz компаниясы да Йозеф Ганцтың қадағалауымен шамамен бір жыл бұрын сынақтан өткізген болатын, бірақ Zündapp сумен салқындатылатын 5 цилиндрлі радиалды қозғалтқышты қалаған. 1932 жылы үш прототип дайын болды. Соғыс кезінде барлық автомобильдер жойылды, соңғысы 1945 жылы Штутгартқа жасалған бомбалау шабуылында жоғалып кетті. Ганцтың Volkswagen Beetle дизайнына тигізген әсері күмәнді.
After news about the results achieved with the Ardie Ganz and Adler Maikäfer prototypes reached Zündapp, the company turned to Ferdinand Porsche in September 1931 to develop an "Auto für Jedermann"—a "car for everyman". Porsche already preferred the flat 4 cylinder engine, as was also tried out by Daimler Benz under supervision of Josef Ganz almost a year previous, but Zündapp preferred a watercooled 5 cylinder radial engine. In 1932, three prototypes were running. All of those cars were lost during the war, the last in a bombing raid over Stuttgart in 1945. The influence of Ganz on the design of the Volkswagen Beetle is a matter of dispute.
Тұтқындау
1933 жылғы мамыр айында Йозеф Ганц автокөлік өнеркәсібін шантаж жасады деген жалған айыптамамен гестапомен тұтқындалды. Кейін ол босатылды. 1934 жылғы маусымда ол Германиядан қашып кетті – сол айда Адольф Гитлер Фердинанд Поршеге 1000 рейхсмаркаға тұтынушыға арналған жаппай өндіріске қойылатын автомобильді жобалауды тапсырды. Лихтенштейнде қысқа ғана уақыт өткен соң Йозеф Ганц Швейцарияға қоныс аударды, онда ол үкіметтің қолдауымен швейцариялық автомобиль жобасын бастады. Германияда Standard Superior және Bungartz Butz өндірісі тоқтатылды. Швейцариялық автомобильдің алғашқы прототиптері 1937 және 1938 жылдары жасалды және жаңа зауытта жаппай өндіріс жоспарлары жасалды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Ганц қайтадан гестапо мен швейцариялық үкімет шенеуніктерінен қауіп көрді, олар швейцариялық автомобиль жобасын өздерінікі деп таластады. Соғыстан кейін Rapid автокөлік компаниясы швейцариялық автомобильдердің шағын партиясын жасады. Ганц швейцариялықтарды сотқа берді. Бес жылға сосқан сот процесінен кейін Ганц 1949 жылы Швейцариядан Францияға көшіп кетті. Мұнда ол жаңа шағын автомобильді жобалаумен айналысты, бірақ енді Volkswagen-мен бәсекелесе алмады. 1951 жылы Йозеф Ганц Австралияға эмиграциялады. Бірнеше жыл General Motors – Holden компаниясында жұмыс істеді, бірақ 1960 жылдардың басында жүрек талмаларынан кейін денсаулығы нашарлады. 1965 жылы Германия Федеративтік Республикасы Австралия үкіметінен Йозеф Ганцке Германия Федеративтік Республикасының Еңбегі үшін орденінің офицерлік кресін беруге рұқсат сұрады. Алайда сол кездегі шетелдік наградаларға қатысты ережелерге сәйкес, өтініш қабылданбады. Йозеф Ганц Австралияда, Мельбурн қаласындағы Сент-Килдадағы Эджвотер Тауэрс тұрғын үй кешенінде беймәлім күйде қайтыс болды.
Josef Ganz himself was arrested by the Gestapo in May 1933 based on falsified charges of blackmail of the automotive industry. He was eventually released. He fled Germany in June 1934 – the month Adolf Hitler assigned Ferdinand Porsche to design a mass producible auto for a consumer price of 1,000 Reichsmark. After a short period in Liechtenstein, Josef Ganz settled in Switzerland where with government support he started a Swiss auto project. In Germany production of the Standard Superior and the Bungartz Butz ended. The first prototypes of the Swiss auto were constructed in 1937 and 1938 and plans were formed for mass production inside a new factory. After the start of World War II, however, Ganz was again under threat from the Gestapo and Swiss government officials who claimed the Swiss auto project as their own. After the war, a small number of Swiss autos were built by the Rapid car company. Ganz took the Swiss to court. After five years of court battles, Ganz left Switzerland in 1949 and settled in France. Here he worked on a new small car, but could no longer compete with the Volkswagen. In 1951 Josef Ganz emigrated to Australia. For some years he worked there for General Motors – Holden, but suffered ill health after a series of heart attacks in the early 1960s. In 1965 the Federal Republic of Germany sought Australian Government permission to bestow on Josef Ganz the Officer's Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany. However under regulations existing at that time in relation to foreign awards to Australian citizens, the request was denied. Josef Ganz died in obscurity in Australia, residing at Edgewater Towers, St Kilda, Melbourne.