Кіріспе
Бағал Хамон (феникиялық және пуникалық), "Хамонның Иесі" деген мағына береді, ежегі Карфаген дінінің басты құдайы. Ол ауа райы құдайы саналды және өсімдіктердің құнарлылығына жауапты деп есептелді, сонымен қатар Құдайлардың Патшасы ретінде құрметтелді. Ол бұйра шашты қошқар мүйіздері бар сақалды қарт адам түрінде бейнеленген. Бағал Хамонның әйел серігі Танит болды.
Baal Hammon, properly Baʿal Ḥamon (Phoenician and ), meaning "Lord Hammon", was the chief god of Carthage. He was a weather god considered responsible for the fertility of vegetation and esteemed as King of the Gods. He was depicted as a bearded older man with curling ram's horns. Baʿal Ḥammon's female cult partner was Tanit.
Этимология
Ол – финикиялық құдайлардың Баал атымен белгілі бірі. Дегенмен, оның екінші атының мағынасы белгісіз. Фрэнк Мур Кросс Сирия мен Киликияны бөлетін Нур тауларындағы Аман тауының угариттік атауы – Хамон екенін айтты. 19 ғасырда Эрнест Ренан Тир мен Акра арасындағы, қазіргі Умм-эль-Авамид орналасқан Хамон (Хаммон) қаласының қираған жерлерін қазғанда, Эль-Хаммонға арналған екі финикиялық жазуды тапты. Ал кейбір зерттеушілер оны солтүстік-батыс семит тіліндегі ḥammān ("көмірхана") сөзімен байланыстырып, "Көмірхананың Иесі" деген мағынаны ұсынады. Баал Хаммон Карфаген пантеонының бас құдайы және өсімдіктердің өсуін қамтамасыз ететін құдай ретінде танымал болды. Карфагеннің көптеген құдайлары сияқты, ол да, әсіресе соғыс немесе дағдарыс кезінде, немесе тек элиталардың қатысуымен, бүкіл қоғамның игілігі үшін бала құрбандығы арқылы құрметтелген болуы мүмкін. Гректер мен римдіктер осы практиканы жазған, бірақ қазіргі ғалымдар оны насихат деп санайды, археологтар ырымдық құрбандық орындарында нәрестелердің күлдері салынған ыдыстарды тапқанға дейін. Кейбір ғалымдар бұл бала құрбандығы туралы мәліметтерді растайды, ал басқалары бұл жас жаста өлген балалардың қалдықтары деп есептейді. Игаэль Ядин оны ай құдайы деп есептесе, ол күн құдайымен де байланыстырылған. Эдвард Липински оны Дагон құдайымен теңестіреді. Карфаген мен Солтүстік Африкада Баал Хаммон қошқармен тығыз байланысты болды және Тунис, Карфаген шығанағының ар жағындағы Джебель Букорнин ("екі мүйізді төбе") ашық аспандағы киелі орнында Баал Карнаим ("Екі мүйіздің Иесі") ретінде де табынылды. Гректер оны титан Кроноспен байланыстырды. Ежелгі Римде оны Сатурнмен теңестірді, ал Екінші Пуникалық соғыстың нәтижесінде Рим мен Карфаген арасындағы мәдени алмасу Сатурналия мерекесінің қалыптасуына ықпал еткен болуы мүмкін. Оның африкалық Сатурн ретіндегі бейнесі Хаммонның (Филонның еңбектерінде Амунус) құнарлылық құдайы болғанын көрсетеді.
Мұра
Қазіргі заманда ономастикада кейбір есімдер, әсіресе Тунис елінде, құдайдың атына байланысты қолданылып сақталып қалған. Алжир, Тунис және араб тілінің көптеген диалектілерінде суармайтын егіс шаруашылығын "Баали шаруашылығы" деп атайды. Мұндай қолданыс еврей тілінде, финикия тілімен туысқан қанаан тілінде, біздің заманымыздың 2-шы ғасырындағы Мишнада куәландырылған. Қазіргі Карфагендегі, Пуни портына жақын жердегі бір көше Баал Хаммон атымен аталады. Кармона (Андалусия, Испания) қаласының аты "Хаммон қаласы" мағынасындағы Кар-Хаммоннан шыққан деп саналады.