Дом Бернар де Монфокон: Француз саяхатшысы және ғалымы

Кіріспе

Француз бенедиктин монахы және ғалымы (1655–1741)

Дом Бернар де Монтфокон, О. С. Б. (də mɔ̃fokɔ̃; 13 қаңтар 1655 – 21 желтоқсан 1741) – Сент-Маур қауымының француз бенедиктин монахы. Ол палеография ғылымын қалыптастырған және шіркеу әкелерінің еңбектерін редакциялаған білгір ғалым болды. Ол қазіргі археология ғылымының негізін салушылардың бірі деп есептеледі.

Ерте өмір

Монфокон 1655 жылғы 13 қаңтарда Корбиер таулы аймағындағы шағын Сулатже қалыңында дүниеге келді. Бұл кезде бұл аймақ ежелгі Лангедок провинциясының құрамында болған, қазір Ауд департаментіне жатады. Басқа дереккөздер оның туған күні 16 қаңтар екенін айтады, бірақ 13 қаңтар күні ең көп қабылданған дата. Ол бір жылдан кейін отбасысының резиденциясы болған Рокетайладе қалыңына көшірілді. Жеті жасқа келгенде оны Лимук қаласына, христиан доктринасының әкелері басқаратын колледжге жіберді.

Мансап

Монфокон француз армиясында ерікті болып қызмет етті және 1673 жылғы франко-голланд соғысына қатысты. Ол гранадерлер капитаны болды және маршал Туреннің басшылығымен екі жорық жасады, Гербштаузен шайқасына қатысты және Эльзастағы Савернде ауырды. Жұқпалы ауруға шалдыққан кезде ол Марсельдікі Анамызға Лимустағы киелі орнына жүз ливр сыйлық беруге және егер оның араласуы арқасында елге оралса, монах болуға ант берді. Монфоконның әкесі Рокетайладе қамалында қайтыс болғаннан кейін, 1675 жылы ол Тулузадағы Брейм бенедиктиндік монастырының жаңа кірушілер үйіне (новициат) кірді. Мұнда ол бірнеше ежелгі тілдерді үйренді: грек, еврей, халдей, сирия және копт тілдерін. 1687 жылы Монфокон Сен-Жермен-де-Пре аббаттығына шақырылды және грек шіркеу әулиелерінің еңбектерін жариялауға кірісті. 1705 жылы Монфокон Койслин қорының қолжазбаларын зерттеп, сипаттады. 1708 жылы «Палеография Грека» еңбегінде Монфокон «палеография» терминін алғаш рет қолданды. Бұл еңбек грек жазуының бүкіл тарихын көрсетеді. Онда Монфокон грек әріптерінің өзгеруі, грек қолжазбаларындағы аббревиатуралардың қолданылуы және архаикалық жазуды түсіндіру процесі туралы талқылайды. Бұл Монфоконның ерекше қызығушылығы болды. Осы еңбегінде ол Александриялық Афанасий, Ориген және Иоанн Златоусттың мәтіндерінде грек қолжазбаларынан жиі үзінділер келтірді. Грек қолжазбаларының жазуы мен басқа да ерекшеліктеріне толыққанды сипаттама бергендіктен, бұл кітап екі ғасырға жуық уақыт бойы осы саладағы басты авторитет болып саналды. Монфокон 1719 және 1724 жылдар аралығында 15 томдық «L'antiquité expliquée et représentée en figures» еңбегін жариялады. Бұл еңбектің ағылшын тіліне аудармасы 1721–25 жылдары «Скульптураларда түсіндірілген және бейнеленген ежелгілік» деген атпен жарық көрді. Бұл жұмыста классикалық ескіліктердің мысқа басылған фолио гравюралары бар. Онда «Портленд вазасы» деп белгілі «Барберини вазасының» бейнесі де бар. Бұл кітап ағылшын тілінде «Ежелгіліктер» деген атпен жарық көрді. Бұл еңбекке алынған материалдар француз кітапханаларында сақталған қолжазбалардан алынды. Онда көптеген иллюстрациялық факсимилелер бар, бірақ олар өте жалпы түрде ойылып жазылған. 1719 жылы Монфоконды Орлеан герцогы Филипп II Жазулар және әдебиет академиясына ұсынды. 1719 жылы иезуит діни қызметкері Мишель Ле Теллие (1643–1719) қайтыс болғаннан кейін, Монфокон марқұм король Людовик XIV-нің мойындаушысы болды. Монфокон 1741 жылдың 21 желтоқсанында Сен-Жермен-де-Пре аббаттығында қайтыс болды және сол жерде жерленді.

Montfaucon served in the French army as a volunteer and participated in the Franco Dutch War of 1673. He was a captain of grenadiers and made two campaigns under the command of Marshall Turenne, participated in the Battle of Herbsthausen and fell ill in Saverne in Alsace. Because of his infectious illness he made a vow to Our Lady of Marceille to give one hundred livres to her sanctuary in Limoux and to become a monk, if he was able to return to his country as a result of her intervention. After the death of Montfaucon's father at the Château de Roquetaillade, in 1675 he entered the novitiate of the Benedictine monastery of Bream in Toulouse. There he learned several ancient languages: Greek, Hebrew, Chaldean, Syriac, and Coptic. In 1687 Montfaucon was called to the Abbey of Saint Germain des Prés and he started to work on an edition of the works of the Greek Church Fathers. In 1705 Montfaucon examined and described the manuscripts of the Fonds Coislin, in Bibliotheca Coisliniana (Paris, 1705). In 1708 in Palaeographia Graeca Montfaucon became the first to use the term "palaeography". The work illustrates the entire history of Greek writing. It contains Montfaucon's discussions of variations in Greek letter forms, the use of abbreviations in Greek manuscripts, and the process of deciphering archaic writing. It was Montfaucon's special interest. In this work he often cited Greek manuscripts in texts of Athanasius of Alexandria, Origen, and John Chrysostom. The book dealt so comprehensively with the handwriting and other characteristics of Greek manuscripts that it remained the leading authority on the subject for almost two centuries. Montfaucon published 15 volumes of L'antiquité expliquée et représentée en figures between 1719 and 1724. An English translation of this work was published in 1721–25 under the title Antiquity Explained and Represented in Sculptures. The work contained copperplate folio engravings of classical antiquities. It included a depiction of the "Barberini Vase", more commonly known as the "Portland Vase". This book is published in English under the title Antiquities. The materials used in this work were taken from the manuscripts deposited in French libraries. It contains many illustrative facsimiles, though they are engraved in a rather coarse way. In 1719, Montfaucon was nominated by Philippe II, Duke of Orléans, to the Académie des Inscriptions et Belles Lettres. In 1719, following the death of the Jesuit priest, Michel Le Tellier (1643–1719), confessor to the late King Louis XIV, Montfaucon became confessor to the young King Louis XV. Montfaucon died on 21 December 1741 at the Abbey of Saint Germain des Prés, where he was buried.

Мұра

1786 жылғы 24 маусымдағы хатында Джозиа Веджвуд Монтфоконның Портленд вазасының гравюраларын көргенін түсіндіреді. Монтфокон – әулие Иоанн Златоусттың «Юдейлерге қарсы» (Adversus Judaeos) уағыздарының түпкілікті редакторы, сондай-ақ Шіркеу Әкелерінің көптеген басқа еңбектерінің авторы. Монтфокон грек қолжазбаларын зерттеуге негіз салды. Скривенер оның еңбегінің әлі де жоғары құрметке ие екенін, тіпті «жақында ғана, әсіресе Мысырда папирустардың табылуынан кейін» айтты. Қазіргі ғалымдар оның палеографияның жаңа ғылымын құрып, оны дамытқанына келіседі. Монтфокон Байо гобеленін көпшілік назарына әкелуге үлкен үлес қосты. 1724 жылы ғалым Антуан Ланселот гобеленнің бір бөлігінің суреттерін (гобеленнің 231 футынан шамамен 30 футы) норманды әкімші Николя Жозеф Фуконың қағаздарынан тапты. (Гобеленнің бұл суреттері ағылшын-нормандық түпнұсқаларды көлеңкелер мен көлемділік қосып «классикалық» стильде бейнеледі.) Ланселот суреттердің қандай материалда салынғанын білмеді, олар қабір рельефі, витраж, фреска немесе тіпті гобелен болуы мүмкін деп болжады. Ланселот 1724 жылы Фуконың суреттерін Париждегі Жазулар және әдебиет академиясына (Académie des Inscriptions et Belles Lettres) ұсынғанда, олар Монтфоконның назарын аударды, ол кейіннен Нормандиядағы бенедикттік әріптестерінің көмегімен суреттердегі матаны іздестірді. Бұл көбінесе Байо соборында ғасырлар бойы сырттан назарсыз қалған Байо гобеленіннің қазіргі заманғы «табылуы» ретінде қарастырылады. Монтфокон Фуконың суреттерін өзінің «Les Monumens de la Monarchie Françoise» атты бірінші томында жариялады. «Les Monumens» кітабының екінші томын күтіп, Монтфокон суретші Антуан Бенуаны жұмысқа алды және оны Байоға гобеленді толық және оның стиліне сәйкес көшіруге жіберді. Эмори университетінің өнер тарихы профессоры Элизабет Карсон Пастан Монтфоконды гобелен тарихын баяндаудағы «нормандық жеңімпаздық» көзқарасы үшін сынады, оның «Нормандияның ең жақсы тарихшыларына» сену керек деп мәлімдегеніне қарамастан. Дегенмен, ол қазіргі ғалымдардың гобеленді түсіндіруде нормандық жаулау туралы көптеген есептерді зерттеу процесі үшін және гобеленнің екіұштылығы мен жұмбақтылығын атап көрсетуі үшін оған алғыс айтатынын мәлімдейді (мысалы, 1064 жылы Харольд Годвинсонның Нормандияға бару себебі және Айльфгиваның кім екені).

In a letter of 24 June 1786, Josiah Wedgwood explains that he had seen Montfaucon's engravings of the Portland Vase. Montfaucon was the original editor of the homilies Adversus Judaeos by saint John Chrysostom along with many other works of the Fathers of the Church. Montfaucon laid the foundation for the study of Greek manuscripts. Scrivener stated that his work still maintains a high authority, even "after more recent discoveries", especially of papyri in Egypt. Modern scholars agree that he effectively created a new discipline, palaeography, and brought it to an advanced state of sophistication. Montfaucon was largely responsible for bringing the Bayeux Tapestry to public attention. In 1724, the scholar Antoine Lancelot discovered drawings of a section of the tapestry (about 30 feet of the Tapestry's 231 feet) among papers of Nicolas Joseph Foucault, a Norman administrator. (These drawings of the tapestry's images "classicized" the somewhat crude Anglo Norman originals by adding shadows and dimensionality to the figures.) Lancelot, unsure of what medium the drawings depicted, suggested that they might be a tomb relief, stained glass, a fresco, or even a tapestry. When Lancelot presented Foucault's drawings in 1724 to the Académie des Inscriptions et Belles Lettres in Paris, they attracted the attention of Montfaucon, who subsequently tracked down the textile in the drawings with help from his Benedictine colleagues in Normandy. This is often regarded as the modern "discovery" of the Bayeux Tapestry, which had been displayed annually in Bayeux Cathedral, perhaps for centuries, without attracting outside attention. Montfaucon published the Foucault drawings in the first volume his Les Monumens de la Monarchie Françoise. In anticipation of volume 2 of Les Monumens, Montfaucon engaged the artist Antoine Benoit, and sent him to Bayeux to copy the Tapestry in its entirety and in a manner more faithful to its style. Emory University art history professor Elizabeth Carson Pastan criticizes Montfaucon for his "Norman Triumphalist" point of view in dealing with the story of the Tapestry, despite the fact that he asserted that one should trust "the best historians of Normandy". She does state, however, that modern scholars are indebted to him for his process of examining many accounts of the Norman Conquest in interpreting the Tapestry, and his highlighting of the Tapestry's ambiguity and enigma (such as why Harold Godwinson went to Normandy in 1064 and the identity of the elusive Aelfgyva).