Алая сауда және құлжаушылық

Кіріспе

Фильм бірнеше сыйлыққа ұсынылды, оның ішінде Black Reel Award, British Independent Film Award және екі Independent Spirit Award. Ол 2000 жылғы Деувилл кинофестивалінде қазылар алқасының арнайы жүлдесін жеңіп алды.

Сюжет

1999 жылы 19 жасар Сет Дэвис, Квинс колледжінен шығып кетіп, кампустың жанындағы үйінде студенттерге арналған лицензиясыз казино ашады. Ол табысты өмір сүрсе де, Нью-Йорк қаласының федералды судьясы Марти үшін көңілі толмайды. Бір күні туысы Адам казиноға келіп, блэкджек ойнайды және өзімен бірге бай танысы Грег Вайнштейнмен бірге келеді. Грег Сетті Лонг-Айленд тас жолында орналасқан брокерлік фирмаға, J. T. Marlin-ге жұмысқа шақырады. J. T. Marlin-ге келген Сет топтық әңгімелесуге қатысып, фирманың негізін қалаушылардың бірі Джим Янгтан жұмысының талаптарын және миллионер болу мүмкіндігін біледі, ол жаңа жұмысқа орналасқандарға үш жылдың ішінде осы жетістікке жететінін уәделейді. Фирма акцияларды сату үшін инвесторларға суық қоңырау шалып, акция сатады, ал Сет акция брокерінің шәкірті болып жұмысқа орналасады, 40 шот ашып, тәуелсіз жұмыс істеу үшін 7-сериялық емтиханды тапсыруы керек. Брокерлер Уолл-стриттен шыққан Гордон Геконы үлгі етіп алады. Ұзақ уақыт өтпей Сет жақсы өмір сүріп, әкесінің құрметін жеңіп, Грегтің бұрынғы қатыны және хатшысы Эбби Халпертпен махаббатқа қадалады. Бірте-бірте ол J.T. Marlin компаниясының "соққылап тастау" схемасын қолданатынын, брокерлерін қолданып, мерзімі өткен немесе жалған компаниялардың акцияларына және қаупі жоғары акцияларға жасанды сұраныс тудыратынын біледі. Компания акцияны құюды аяқтағаннан кейін, негізін қалаушылар рекордтық пайдаға заңды акциялармен сауда жасайды. Бірақ инвесторлар акция бағасы құлдырағанда акцияларын сатуға ешкім таба алмайды, нәтижесінде олар инвестицияларын жоғалтады. Фирманы тергеп отырған ФБР агенттері Сетті өздерінің хабаршысы етіп алуды көздейді. Сет 7-сериялық емтиханды тапсырып, брокер болады. Содан кейін ол Гурман тағамдары компаниясының сатып алу менеджері Гарри Рейнардқа хабарласады. Гарри бастапқыда қарсы болса да, Сет акцияның құны сөзсіз өседі деп жалған айтқаннан кейін ол келіседі, Сет оған әрқайсы 8 доллардан 100 акция сатады. Акция құны төмендегеннен кейін Гарри қоңырау шалып, акцияның неге нашар өнім көрсеткенін сұрайды, бірақ Сет оны тағы да құнды емес акцияларды сатып алуға көндіреді. Ақырында акция құлдырап, Гарри жинаған ақшасын және отбасын жоғалтады. Гарриді алдағаны үшін өкініш сезінетін Сет фирманы жабуға бел буады. Марти J.T. Marlin компаниясының алдағыш инвесторларды алдап, олардың өмірін қиратуға бағытталған екенін білгеннен кейін одан бас тартады. Сет тергеуді жалғастырып, фирманың негізін қалаушылары J. T. Marlin-нен бас тартуға, жазбаларды жоюға және қызметкерлермен байланысты үзуге дайын екенін, брендтерін өзгертіп, жаңа атаумен өздерінің схемасын бастауға дайын екенін, ал құрбандарын ақшаларын қайтарып алуға үмітсіз ұзақ сот процесіне қалуға дайын екенін біледі. Сет әкесінің кеңсесіне келіп, казиноын жапқанын және отбасының мақұлдауын алу үшін заңсыз деп ойлаған қылмыстық жолмен жұмыс істегенін жылап айтады. Содан кейін ол әкесінен фирмадан ақша ұрлап, оларды құлату үшін IPO схемасына көмектесуін сұрайды, оның әрекеттері заңсыз болса да, J. T. Marlin құрбандарына көмектесу үшін жеткілікті ақша табуға үміттенеді. Марти сот лауазымын жоғалту қаупіне байланысты бастапқыда бас тартса да, келесі күні Сетке телефон соғып, онымен татуласып, жоспарға көмектесуді ұсынады. Сет 26 SEC және NASD ережелерін бұзғаны үшін ФБР-мен тұтқындалады және әкесімен бірге олардың күзетіне алынады, өйткені бюро олардың IPO схемасын телефон арқылы жазылған әңгімеден анықтады. ФБР оған егер ол барлық күдіктілер сотқа келтірілгеннен кейін J.T. Marlin-ге қарсы куәлік берсе, федералдық иммунитетті ұсынады және Сеттің ынтымақтастығын қамтамасыз ету үшін Мартиді қатыстырумен қорқытады. Сет тек әкесі босатылса ғана фирмаға қарсы куәлік беретінін және олардың заңсыз әрекеттеріне дәлелдер келтіретінін айтады. Ол агенттермен келісіп, Сетті түнде ұстап алады. Осыдан кейін ол босатылады, ал ФБР ғимаратқа шабуыл жасап, қалғандарды қудалайды. Сет келесі күні жұмысқа оралып, ФБР-дің нұсқауларымен инвестициялық файлдардың көшірмелерін дискетаға дәлел ретінде көшіреді. Кету алдында Сет Гарридің ақшасын қайтарып алуға тырысады. Ол компанияның негізін қалаушы Майкл Брэнтлиге өтірік айтады, егер компания Гарри Рейнардпен бизнес жасауды жалғастырмаса, көп шығынға ұшырауы мүмкін екенін түсіндіреді, ал Сет Гарриді маңызды перспектива ретінде көрсетеді. Брэнтли келіседі және оған келесі IPO-ның үлесін ұсынады, бірақ фирма өзінің үлесін сатқанға дейін оны сата алмайтынын ескертеді. Майклдың артынан үлес сату үшін Сеттің жоғары дәрежелі брокердің қол қойған сату билетіне мұқтаждығы бар, бірақ тікелей жетекшісі Грег оны ешқашан жасамауға уәде берген. Ол Крис Вариктан қол қоюды іздейді, оған "бір дұрыс нәрсе жасауға" болатынын түсіндіреді, өйткені фирма шабуылға ұшырап, J. T. Marlin-де бизнес жүргізуге болашақ жоқ. Крис көңілі толып, ғимараттан қашып, федералдық органдардан құтылуға тырысады. Сет машинасына отырып, J. T. Marlin-мен байланысын ажыратқаннан кейін өмірімен не істеу керектігін ойлайды. Автокөлігімен келе жатып, бірнеше ФБР машиналары, автобустар мен эвакуаторлар тұраққа кіріп, агенттер ғимаратты шабуылдауға дайын тұрады.

In 1999, Seth Davis, a 19 year old Queens College dropout, runs an unlicensed casino in his home near the campus, catering to college students. Although he earns a successful living, he is a disappointment to his father, Marty, a New York City federal judge. One night, his cousin Adam stops by the casino to play blackjack, bringing a rich associate named Greg Weinstein along with him. Greg recruits Seth to join J. T. Marlin, a brokerage firm based somewhere off the Long Island Expressway, promising him that he has the opportunity to get rich. Arriving at J. T. Marlin, Seth attends a group interview and learns from Jim Young, one of the co founders of the firm, what is expected of his work and also how he can become a millionaire, which he assures to the new applicants will happen within three years of their first day of employment at J. T. Marlin. The firm's techniques of selling are through cold calling investors to sell stock, and Seth joins as a stockbroker trainee, having to close 40 accounts and pass a Series 7 Exam to begin working independently. The brokers love to quote insider trader Gordon Gekko from Wall Street, seeing him as a role model. He is soon making a good living, as well as winning his father's approval and embarking on a romance with Abbie Halpert, a secretary and Greg's ex girlfriend. Gradually, he learns that J. T. Marlin is a chop shop brokerage firm that runs a "pump and dump", using its brokers to create artificial demand in the stock of expired or fake companies, and speculative penny stocks. When the firm is done pumping the stock, the firm founders sell and trade for legitimate stocks for record profits. However, the investors then have no one to sell their shares to in the market when the price of the stock plummets, causing them to lose their investment. The FBI agents investigating the firm decide to pursue Seth, hoping to make him their informant. Seth passes his Series 7 Exam and becomes a broker. He then contacts Harry Reynard, the purchasing manager of a gourmet foods company. Although Harry is reluctant, he gives in after Seth lies that the stock is guaranteed to go up in value; Seth sells him 100 shares at $8 each. When the stock's value drops, Harry calls back to ask why the stock has done so poorly, only to have Seth persuade him to buy more worthless shares. The stock eventually tanks, costing Harry his savings and his family. Feeling guilty for scamming Harry, Seth resolves to shut the firm down. Marty, discovering that J. T. Marlin was nothing more than a chop shop meant to scam gullible investors, then disowns him, accusing him of destroying peoples' lives. Seth investigates further, discovering that the firm's founders are already preparing to abandon J. T. Marlin, destroy the records, and cut ties with their employees to re brand and start their scheme under a new name, leaving their victims to face a lengthy legal battle without much hope of recovering their money. Seth shows up at his father's office and tearfully explains that he shut down his casino and went along with a highly criminal line of work that he thought was legal to gain his family's approval. He then requests that his father help him on an IPO scheme to rob the firm of their money and bring them down, hoping that his actions, while illegal, will recover enough money to help J. T. Marlin's victims. Although Marty initially refuses due to the risk of losing his judgeship, he calls Seth the next day, reconciling with him and offering to help with the scheme. Seth is eventually arrested by the FBI for the violation of 26 SEC and NASD regulations, and is brought into their custody along with his father, as the bureau had discovered their IPO scheme from a tape recorded phone conversation. The FBI offer him federal immunity if he agrees to testify against J. T. Marlin once all the suspects are brought into court, and threaten to involve Marty in order to assure Seth's cooperation. Seth asserts that he will testify against the firm and provide strong evidence of their illegal practices only if his father is released. He and the agents come to an agreement on this, with Seth being kept overnight. After that, it is implied that he will be free to go as the FBI will proceed to raid the building and prosecute everybody else. Seth returns to work the next day and goes along with the FBI's instructions to make copies of investment files onto a floppy disk to use as evidence. Before leaving, Seth attempts to get Harry's money back. He lies to Michael Brantley, the company's founder, by explaining that the firm can lose a lot of money by refusing to continue to do business with Harry Reynard, who Seth makes out to be an important prospect at a make or break point. Brantley agrees to proceed, offering him shares of the next IPO, with a caveat that he cannot sell the shares until the firm has sold off theirs. In order to sell the shares behind Michael's back, Seth needs a sell ticket signed by a senior broker, something that his direct supervisor, Greg, has explicitly said that he would never do. He seeks a signing from Chris Varick, explaining that he may as well "do one thing right" in helping a severely hit investor make his money back, now that the firm will be raided and, soon enough, there will be no future in continuing business at J. T. Marlin. Chris reluctantly agrees, and proceeds to escape the building in an attempt to flee federal enforcement. Seth walks out to his car, deciding what to do with his life now that his ties with J. T. Marlin are finished. As he departs in his car, several FBI cars, buses, and tow trucks enter the parking lot, with agents storming out ready to raid the building.

Өндіріс

Интервьюларда Бен Янгер фильмнің сценарийін жазуға Лонг-Айлендтегі брокерлік фирмада жұмысқа түсуге барган кезде ол пирамида схемасы екенін білгеннен кейін шабыттанғанын айтты. Янгер фильм басында Джим Янг кейіпкерінің лекциясын беру үшін үлгі ретінде болашақ стажерларға жоғары дәрежелі брокердің айтқан сөзін пайдаланғанын мәлімдеді. Янгер екі жыл бойы көлемді сату орталықтарындағы акция брокерлерімен сұхбаттасты, онда қоңырау шалушылар көбінесе алаяқтық инвестицияларды тұтынушыларға агрессивті түрде ұсынып сататын.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильм 101 сыншының пікіріне сүйене отырып, 66% мақұлдау көрсетілген. Сайттың консенсусы: "Фильмнің соңы көңіл көншітпейтіндей таза, бірақ 'Бойлер бөлмесі' өткір жазу стилімен және қарқынды дамуымен көзге түседі, сондықтан оған баруға ақ хақ." Metacritic сайтында фильмге 34 сыншының пікірі негізінде 100 балдық шкала бойынша 63 бал берілді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A-дан F-қа дейінгі шкала бойынша C+ бағасын берді.

Көптеген сыншылар фильмнің 'Уолл-стрит' және 'Гленгарри Глен Росс' сияқты корпоративтік ашкөздік туралы басқа фильмдермен ұқсастығын атап өтті. 'Хартфорд Курант' газетінің журналисі Малкольм Джонсон: "Ансамбльдегі ең танымал актер Аффлек, Дэвид Маметтің жалған жылжымайтын мүлік операциясын көрсеткен 'Гленгарри' фильміндегі Алек Болдуинмен салыстырғанда кемтар." Вин Дизель де брокерлік фирмадағы ең "жағымды" кейіпкерлердің бірі ретінде есімдері тізілді. 'Variety' журналының Эммануэль Леви фильмге аралас пікір беріп, "ашкөздік пен көрнекті тұтыну туралы саға ретінде өте жақсы басталып, біртіндеп күшін жоғалтады" деді. Джеймс Берардинелли ReelViews сайтында фильмге 4 жұлдыздың 3-ін беріп, оны "керемет кино көру тәжірибесі" деп сипаттады.