Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз саясаткері және ғалымы (1876–1947)
French politician and scholar (1876–1947)
Анатоль де Монзи (; 22 қараша 1876, Базас, Жиронда – 11 қаңтар 1947, Париж) – француз әкімшісі, энциклопедия авторы («Encyclopédie française»), саяси қайраткер және ғалым. Оның әкесі Базас қаласында салық жинаушы болған, сол жерде Анатоль – ол бала кезінен ұнатпаған есім – 1876 жылы дүниеге келді. Медбикелік қателік салдарынан болған оқиғада нәресте Анатоль аяғының қызметін жоғалтты және өмірінің соңына дейін мүгедек болып өтті. Ол ешқашан үйленбеген, бірақ бірнеше махаббат байланыстарында болды. Данагөй, ол Аженде оқығаннан кейін Париждегі танымал Рим-католик мектебі – Колледж Станисласқа түсті, онда болашақ жазушы Анри де Жувенельмен және Рим-католик белсендісі Марк Сеньемен дос болды.
Anatole de Monzie (; 22 November 1876, Bazas, Gironde – 11 January 1947, Paris) was a French administrator, encyclopaedist (Encyclopédie française), political figure and scholar. His father was a tax collector in Bazas, Gironde where Anatole – a name he disliked from an early age – was born in 1876. A nurse mishap resulted in an accident where the infant Anatole lost the proper use of his leg and he remained crippled for the rest of his life. He never married but had several relationships. A brilliant mind, he studied in Agen before attending the Collège Stanislas, a famous Roman Catholic school in Paris, where he became friend with writer to be Henry de Jouvenel and Roman Catholic activist Marc Sangnier.
Мансап
Ол заңгерлік мамандықты оқып, практикамен айналыса бастады, бірақ соңында саясатты таңдады. 1902 жылы ол білім министрі Жозеф Шотемпстің кабинетінің жетекшісі болды. Шамамен сол кезде ол Францияның оңтүстік-батысындағы Лот деген шалқыған, бірақ сүйкімді аймақта жергілікті саясаткер ретінде мансапты бастады. Бірінен соң бірі, және көбінесе бір уақытта, ол кеңесші, генерал, Кахор (жергілікті префектура) мэрі, депутат және сенатор болды. Жергілікті сайлаушылар арасында үлкен қолдауға ие болып, оның мәдениетіне, үкіметке жеңіл қол жеткізуіне және мемлекеттік қызметтерге орналастырудағы шеберлігіне риза болды, ол Лотты өмір бойына бекінген орынға айналдырды. «Républicains Socialistes» деп аталатын шағын орталық фракцияның мүшесі болған ол, өзінің қабілеттері мен орталық позициясының арқасында Chambre des Députés-те танымал болды. Оның табысты мансабы 1913 жылы теңіз саудасы министрінің орынбасары болып тағайындалғанда басталды. 1918 жылдан 1940 жылға дейін ол түрлі үкіметтерде көптеген лауазымдарды атқарды және он сегіз рет министр болып тағайындалды. Қаржы министрі ретінде ол 1925 жылы бюджетті қысқартуды ұсынғаны үшін есімде қалды. Ол дипломатиялық істерге белсенді қатысып, Киелі Тақпен қарым-қатынасты жаңару науқанына кірісті, содан кейін 1922 жылы Кеңес Одағын мойындау туралы өтініш жасады. 1924-1927 жылдары ол Ресей істері жөніндегі комиссияны басқарды және сол кездегі көрнекті ресейлік тұлғалармен жұмыс істеді. Ол ресейлік қарыздарды қайтару мәселесін талқылай бастады, бірақ 1926 жылы Пуанкаре билікке оралғаннан кейін келіссөздер сәтсіз аяқталды. 1925 жылы ол білім және көркем өнер министрі болып қысқа уақыт қызмет етті. Ол философияны жоғары мектептерге енгізгені үшін мақталады, бұл, мүмкін, оның масондық байланысының нәтижесі болды. Ол сонымен қатар мектептерде жергілікті диалекттерді немесе тілдерді оқытуға тыйым салды, мысалы, 1927 жылы «Францияның тілдік біртүтастығы үшін бретон тілі жойылуы керек» деп мәлімдеді. 1932 жылы Эдуард Эррионың үкіметінде білім министрі болып тағайындалғанда департамент атауы Éducation nationale болып өзгертілді, ол осы уақытқа дейін сақталды. Оның саясаты жалпы білім беру жүйесінің тегін және бейтарап болуын қолдады. 1938 жылы Порт жұмысшыларының ірі ереуіліне тап болды, бұл солшылдардың оған деген сенімсіздігін күшейтті. 1938-1940 жылдары бірнеше дипломатиялық миссияны басқарды. Халықаралық шиеленіс кезінде Анатольдің ұстанымы даулы болды. Ол бейбітшіліктің жақтасы болды және Франция мен Италия арасындағы Латын одағын құруды белсенді түрде қолдады, олар Гитлер мен одақтастар арасында делдалдық жасайтын еді. 1940 жылдың 10 шілдесінде ол маршал Филипп Петен басқарған кабинетке жаңа конституцияны әзірлеуге өкілеттік беруге дауыс берді, осылайша Францияның үшінші республикасын тоқтатып, Виши Франциясын құрды. Отто Абец, Даркье де Пеллепои және Фернан де Бринонның досы болғанына қарамастан, ол Виши режиміне мүше көптеген адамдар үшін жек көруші болды. 1942 жылы қала әкімі қызметінен кетуге мәжбүр болды. 1945 жылы Ұлттық жазушылар комитеті (Comité national des écrivains) тарапынан айыпталды және екі жылдан кейін Парижде қайтыс болды. Анатоль де Монзи – ғалым және жазушы. Оның зияткерлік мұрасы 1935 жылдан бастап «Француз энциклопедиясын» басып шығаруды қамтиды. Ол сонымен қатар сол кездегі түрлі француз жазушыларымен және зиялыларымен, соның ішінде Колетт, Роланд Доргелес, Люсьен Февр және Пьер Бенуамен байланыста болды, оларды Лотқа, әсіресе жазушы өзінің бірнеше шығармаларын жазған Сент-Керэ кішкентай қаласына таныстырды. Алайда, оның жетістіктеріне қарамастан, оның мұрасы мәңгілікке Бретон мәдениетіне қарсылығымен тастамал болады.
He studied law and started to practice but finally chose politics. He was chef de cabinet of education minister Joseph Chautemps in 1902. At about the same time, he started a career as a local politician in the Lot, a forlorn and backwater, yet charming, department in the south west of France. Successively, and very often simultaneously, he became counsellor, general, mayor of Cahors (the local prefecture), deputy and senator. Soon commanding a huge following among the local voters, pleased by his culture, his easy access to government and proficiency in handing out public sector jobs, he made of the Lot a lifelong stronghold. Member of a small centrist faction, called Républicains Socialistes, he soon cut a fine figure in the Chambre des Députés because of its abilities and its central positioning. His thriving ministerial career started in 1913 when he was appointed sous secrétaire d'État à la marine marchande. From 1918 to 1940, he occupied numerous positions in all sorts of governments and was appointed minister eighteen times. As a finance minister, he is remembered for recommending to cut the budget in 1925. He was deeply involved in diplomatic affairs, starting a campaign for a renewal of the relations with the Holy See followed, in 1922, by a plea for the acknowledgment of the Soviet Union. From 1924 to 1927, he headed the Russian Affairs Commission and as such dealt with some of the prominent Russian figures of that time. He started discussing the reimbursement of the Russian loans but, after the return to power of Poincaré in 1926, the negotiation failed. In 1925, he also served briefly as Minister of Education and Fine Arts. He is credited for introducing philosophy in the high school curriculum, perhaps a reflect of his masonic affiliation. He also banned the teaching of local dialects or languages in school – for instance, declaring in 1927 that "for the linguistic unity of France, the Breton language must disappear". During a new stint as Minister of Education in the government of Édouard Herriot in 1932, the name of the department was changed to Éducation nationale, a name it has kept hitherto. His policy generally promoted a free and neutral education system. Minister of Travaux publics in 1938, he was confronted to a great dockers strike, which enhanced the Left distrust for his person. Between 1938 and 1940, he led several diplomatic missions. During that time of international tensions, Anatole's position was a matter of controversy. A stalwart pacifist, he was indeed actively promoting a Latin alliance between France and Italy who would mediate between Hitler and the Allies. On 10 July 1940, he voted in favour of granting the cabinet presided by Marshal Philippe Pétain authority to draw up a new constitution, thereby effectively ending the French Third Republic and establishing Vichy France. Being a friend of Otto Abetz, Darquier de Pellepoix and Fernand de Brinon, he was nonetheless an object of hatred for many among the Vichy regime. He was forced to resign from his mayorship in 1942. Indicted by the Comité national des écrivains (National Writers' Committee) in 1945, he died in Paris two years later. Anatole de Monzie was a scholar and something of a writer. His intellectual legacy numbers the publication of the Encyclopédie française from 1935 on. He was also connected to various French writers and intellectuals of the time, including Colette, Roland Dorgelès, Lucien Febvre and Pierre Benoit, whom he introduced to the Lot, especially the little town of Saint Céré, where the writer wrote several of his works. Despite his achievements, however, his legacy will be forever tainted by his opposition to Breton culture.