Кіріспе

Фракиядағы эдондардың мифологиялық патшасы

Грек мифологиясында Ликург (/laɪˈkɜːrɡəs/; Ежелгі грек: Λυκοῦργος Lykoûrgos, Ежелгі грек: [lykôrɡos]; сондай-ақ Ликургос, Ликургос) – Фракиядағы эдондардың патшасы, "емен" аталған Дрястың ұлы және Дряс есімді ұлының әкесі болған.

Мифология

Ликург Дионис құдайына табынуды тыйым салды. Ликург Дионис патшалығында екенін естігенде, Дионис шәкірттері, маенадтарды түрмеге қамап, немесе "Нысаның қасиетті төбелері арқылы қуғынға түсірді. Олардың қолынан қасиетті заттар құлап, оларды өгізге жетекпен ұрып өлтірді". Bibliotheke (3.5.1) жинақтаушысының айтуынша, жаза ретінде, әсіресе Дионис емшісі Амброзияға жасаған әрекеті үшін, Ликургты ақылдан айырды. Ақымақ Ликург Дионис үшін қасиетті болған ұлын пісіп-жетілген плющпен шатастырып өлтіріп, мұрны мен құлағын, саусақтары мен аяқ-қолын кесіп тастады. Соның салдарынан Тракия жері қорқыныштан құрғап қалды. Дионис Ликургтың әділетсіздігі үшін жазаланбайынша, жер құрғақ және құнарсыз болып қала береді деп жарлық шығарды, сондықтан оның халқы оны байлап, Пангей тауында жеңілген аттарға тастады. Алайда, Сервийдің "Энеида" туралы түсініктемесіндегі 3.14, Порфирийдің Орацийдің Одасы 2.19 және Гигиннің "Фабулалар" 132 жазбаларындағы басқа нұсқасында Ликург жүзімнің бұтасын кесуге тырысқанда өзінің аяғын кесіп алғаны айтылады. Ликург өлгеннен кейін Дионис қарғысты жойды. Гигиннің айтуынша, Ликург шарап ішіп, анасын зорлауға тырысқан. Ол не істегенін білгенде, шарап жаман дәрі деп ойлап, жүзімдіктерді кесіп тастауға тырысты. Дионис жаза ретінде оны ақылдан адастырып, әйелі мен ұлын өлтіріп, Родоп тауында пантерлерге тастады. Диодор Сицилий Троя соғысына бірнеше ғасыр бұрын Тракия патшасы Ликургтың қолбасшыларының бірі Мопсоны скиф Сипилмен бірге жер аударылғанын айтады. Кейінірек ливиялық амазонкалар Фракияға шабуыл жасағанда, Мопсус пен Сипил оларды шайқаста жеңіп, құтқарып қалды. Бұл шайқаста олардың патшайымы Мирина қаза тапты. Кейбір нұсқаларда Ликургтың Диониспен жазаланған оқиғасы Тракияда емес, Арабияда орын алған. Аскюлдың трагедиясында, жоғалған пьесасында Ликург сыра ішуші ретінде бейнеленеді, сондықтан шарап құдайының табиғи қарсыласы. Софоклдің "Антигона" пьесасындағы хордың Антигонаны алып кеткеннен кейінгі одасында (грек мәтінінде 960-шы жол) Ликургқа қатысты тағы бір сілтеме бар. Гомердің "Илиада" романында, Аискилден бұрынғы дереккөзде, Ликургтың құдайларға, әсіресе Диониске деген құрметсіздігі үшін жазасы - Зевс жіберген соқырлық, көп ұзамай өлім. Софоклдың айтуынша, ашулы Ликург Диониспен мазақтап, жаза ретінде ақылсыздығы басылғанша "тастан жасалған түрмеге" жабылған. Геопониканың авторы Дионис Ликургтан қашып бара жатып, оны жүзім сабағымен байлап, теңізге түсіп кеткенін айтады; Ликург содан кейін көз жасын төгіп, кәбіске айналды. Бұл жүзімдіктер мен кәбіздердің бір-біріне деген жеккөрушілігінің себебі болды деп есептеледі және олар бірге өркендей алмады, өйткені жүзүмдіктер жақын жерде кәбіз өскен сайын далада кеуіп қалады.