Кіріспе

Құс түрінің жалпы атауы

Құсқұрт – Еуропа, Азия және Африканың кейбір аймақтарында кең таралған, бірнеше туысқа жататын, орташа мөлшердегі қақпақтылар тобына жататын құс. Олардың бірнеше түрі Америкаға әкелінді. Көбінесе Phasianidae (фазандар, бөденелер және т.б.) отбасының Perdicinae кіші отбасына жатқызылады. Дегенмен, молекулалық зерттеулер құсқұрттардың Phasianidae отбасы ішінде жеке таксон еместігін, кейбір түрлері фазандарға, ал басқалары джунгли тауықтарына жақын екенін көрсетіп тұр.

Сипаттама

Қаңқалар – орташа мөлшерлі аң құстары, көбінесе үлкен фазандар мен кіші бөденелер арасындағы көлемде болады; олар жерде қоныстайтын құстар, түрлеріне қарай қауырсындарының түсі әртүрлі, көбінесе сұр және қоңыр түсті болады.

Аумағы мен тіршілік ету ортасы

Қанатқақтар Еуропа, Азия, Африка және Таяу Шығысқа тән. Кейбір түрлері далаларда немесе егістік жерлерде ұялайды, ал басқалары орманды жерлерді жақсы көреді. Олар жерде ұя салады және тұқымдар мен жәндіктермен қоректенеді.

Аң аулау

Сұр бөдене және қызыл аяқты бөдене сияқты түрлер аңшылық құстары ретінде танымал, көбінесе тұтқында өсіріліп, аң аулау үшін босатылады. Осы себепті олар Солтүстік Американың үлкен аудандарына да әкелінді.

Мәдени сілтемелер

Грек аңызына сәйкес, алғашқы бөдене құсы Дедал қызғаныштан ашуланып, шәкірті Талосты Афинаның қасиетті төбесінен лақтырғанда пайда болған. Құс құлап түсетінін сезінетіндіктен, ол ағаштарға ұя салмайды, биікке ұшпайды және биік жерлерден қашып жүреді. Орта ғасырлар ғалымы Мадлен Пелнер Косманның айтуынша, орта ғасырлардағы дәрігерлер бөдене құсын махаббатқа қатысты тағам ретінде ұсынған: Олар «Бөдене құсы сөнген құштарлықты оятуға және ұрпақ беру қабілетін арттыруға жарайды. Адам ағзасына жеңіл әсер ететін, дене сұйықтықтарын қоздыратын, көңілді көтеріп, бұлшық еттерді нығайтатын» деп кеңес берген. Бөдене құсы туралы ең танымал сілтеме «Рождествоның он екі күні» атты Рождество әнінде кездеседі. Әннің бірінші сыйы – «бөдене құсы алмұрт ағашында», және осы сөздер әр шумақты аяқтайды. Бөдене құстары алмұрт ағаштарында көрінбейтіндіктен (олар жерде ұялайтын құстар), «алмұрт ағашы» деген сөз француз тіліндегі «une perdrix» (бөдене құсы) сөзінің бұрмалануы болуы мүмкін. Бөдене құсы күрд ұлтшылдығының символы ретінде де қолданылады. Оны Кью деп атайды. Шерко Курмандж Ирактағы символдардың парадоксын күрдтер мен арабтарды ажырату әрекеті ретінде талқылайды. Оның айтуынша, ирактықтар пальма, сұңқар және қылышты ұлттық символдары санайды, ал күрдтер емен, бөдене құсы және қанжарды өздерінің ұлттық символдары деп есептейді.