Кіріспе
Кипрдегі Саламис патшасы б.з.б. 411–374 жылдары.
Евгарос немесе Евгарос (Εὐαγόρας) – Кипрдегі Саламис патшасы (б.з.б. 411–374 ж.), оны үлгілі билеуші ретінде көрсеткен Исократтың еңбектерімен әйгілі.
Тарих
Ол Теламонның ұлы және Аякстың туған інісі Тейцерден тарағанын мәлімдеді. Оның отбасы ұзақ жылдар бойы Саламис билеушілері болған, бірақ бала кезінде Саламис Финикиялықтардың бақылауына өтіп, оның жер аударылуына себеп болды. Киликияда болғанда Евагор 50 серігінің қолдауын алып, б.з.д. 410 жылы таққа ие болу үшін құпия түрде оралды. Кипрді қайта басып алуға парсылардың жауап қайтаратынын күтіп, ол афиналықтармен достық қарым-қатынас орнатты және Аэгоспотами шайқасында жеңілгеннен кейін Кононға пана берді. Бір кезде ол Ахеменид империясымен де жақсы қарым-қатынас жасап, Лакедемонға қарсы Афинаға көмектесу үшін Артаксеркс II-нің қолдауын алды. Ол б.з.д. 394 жылғы Книд шайқасына қатысты, онда көптеген ресурстарды ұсынып, оның күш-жігерінің арқасында лакедемондық флот жеңіліске ұшырады. Осы қызметі үшін афиналықтар оның мүсінін Кононның мүсінімен қатар Керамикада орналастырды. Алайда, Евагор мен парсылардың арақатынасы нашарлай бастады. 391 жылдан бастап олар дерлік соғыста болды. Афиналықтар мен египеттік патша Хакордың (Ахорис) көмегімен Евагор Кипрдің көп бөлігін басып алды, Кіші Азияға өтіп, Финикиядағы бірнеше қалаларды (соның ішінде Тирді) жаулап алды және киликиялықтарды көтеріліс жасауға көндірді. Анталкидалық бейбітшілік шартының (б.з.д. 387) бір салдары, оған Евагор келісуден бас тартқандықтан, афиналықтар қолдауын кері тартып алды, себебі оның шарттары бойынша олар Кипр үстінен Парсының билігін мойындады. Келесі жылдары Евагор, Персия да қауіп төндірген Египеттен сирек көмек алып, жалғыз өзі жаушылық әрекеттерді жүргізді. Парсы генералдары Тирибаз бен Оронт б.з.д. 385 жылы Кипрге Евагордың басқара алатын әскерінен әлдеқайда үлкен әскермен шапты. Алайда, Евагор осы күшті қайта толықтырудан алдын алып, аштықтан қиналып жүрген әскерлер көтеріліс жасады. Соғыс парсылардың пайдасына бұрылды, өйткені Евагордың флоты Китий шайқасында жойылды және ол Саламиске қашуға мәжбүр болды. Мұнда, қатаң қоршауда болса да, Евагор өз бекінісін ұстап тұрды және екі парсы генералының арасындағы даудан пайдаланып, бейбітшілікке келісім жасады (б.з.д. 376 ж.). Евагорға Саламис патшасы ретінде қалуға рұқсат берілді, бірақ шын мәнінде ол жыл сайын салық төлеуге міндетті Парсының вассалы болды. Оның билігінің соңғы кезеңінің хронологиясы белгісіз. 374 жылы оны жеке кек қайтару ниетімен евнух өлтірді. Оның орнын ұлы Никокл бағындырды. Изократтың «Панегирик» еңбегінде Евагор мемлекеті мен халқының әл-ауқатын арттыру үшін грек мәдениетін және өркениетін дамытуға ұмтылған үлгілі билеуші ретінде сипатталған. Изократтың айтуынша, Евагордың билігі кезінде көптеген гректер Кипрге көшіп келген. Бұл кезеңдегі басқа да дереккөздер (Диодор Сицилий 14.115, 15.2 9; Ксенофонт, «Эллиника» 4.8) оны осылай мақтамайды. Лисий «Андокидке қарсы» 6.28 еңбегінде оны Кипр патшасы деп атады. Кипрліктер гректер болғанымен және олардың тілі грек тілінің диалектісі – аркадокипр тілі болғанымен, олар бұрынғы және қиын жазу жүйесін, кипрлік буын жазуын қолданған. Евагор Кипрде бұрынғы кипрлік буын жазуын грек әліпбиімен алмастырудың бастамашысы деп есептеледі.