Кіріспе
Фон және эве халықтарының дініндегі жоғарғы әйел құдай Нана Булуку, сондай-ақ Нана Буруку, Нана Буку немесе Нанан Буклоу деп те аталады. Ол Батыс Африка теологиясындағы ең беделді құдайлардың бірі және фондықтардан басқа көптеген этностық топтармен ортақ, бірақ түрлі айырмашылықтары бар. Мысалы, йоруба халқы оны Нана Букуу, ал игбо халқы Олисабулува деп атайды, бірақ сипаттамалары әртүрлі. Кейбіреулері оған табынады, ал кейбіреулері оған табынбайды, одан пайда болған құдайларға құлшылық етеді. Дагоме мифологиясында Нана Булуку – ай рухы Маву, күн рухы Лиса және бүкіл әлемді дүниеге әкелген жоғарғы жаратушы ана. Осыларды туғаннан кейін ол зейнетке шығып, әлемдік мәселелерді Маву Лисаға тапсырды. Ол – бастапқы жаратушы, Маву Лиса – екіншілік жаратушы, ал оларға негізделген теология Водун, Вуду немесе Водуун деп аталады. Майя Дереннің сөзіне сүйенсек, кейбір вудушылар Нанан Буклоудің еркек және әйел екеніне сендіреді.
Nana Buluku, also known as Nana Buruku, Nana Buku or Nanan bouclou, is the female supreme being in the West African traditional religion of the Fon people (Benin, Dahomey) and the Ewe people (Togo). She is one of the most influential deities in West African theology, and one shared by many ethnic groups other than the Fon people, albeit with variations. For example, she is called the Nana Bukuu among the Yoruba people and the Olisabuluwa among Igbo people but described differently, with some actively worshiping her while some do not worship her and worship the gods originating from her. In Dahomey mythology, Nana Buluku is the mother supreme creator who gave birth to the moon spirit Mawu, the sun spirit Lisa, and all of the universe. After giving birth to these, she retired and left the matters of the world to Mawu Lisa. She is the primary creator, Mawu Lisa the secondary creator, and the theology based on these is called Vodun, Voodoo or Vodoun. According to Maya Deren, some Vodouwizan believe that Nanan bouclou is both male and female.
Африка
Фон халқының Водоун діні төрт өзара байланысты элементтен тұрады: жалқы құдайлар, жеке немесе дербес құдайлар, ата-бабалар рухы және сиқыр немесе пәлсапа.
Америка
Миллиондаған Батыс Африкалықтар колониялық дәуірде тұтқынға алынып, құлдыққа салынды, содан кейін Атлантика мұхиты арқылы қант қамысы, мақта және темекі плантацияларында жұмыс істеу үшін тасымалданды. Олар өздерімен бірге діни көзқарастарын, соның ішінде Нана Булуку туралы түсініктерін әкелді. Ол Кандомбле Джеже және Тамбор де Минада Нана ретінде, ал Кандомбле Кетуде Нана Буруку ретінде құрметтеледі, онда ол жаратылыстан да көне, өте қарт әйел ретінде бейнеленеді. Ол әсіресе француз, голланд және британдық Вест-Индияда, атап айтқанда Француз Гвианасы, Суринам, Гайана, Бразилия, Тринидад, Мартиника, Гаити және басқа Кариб аралдарындағы африкалық түп-тамырлы қауымдастықтарында кездеседі.
Басқа ақпарат
"Тамил тілінде" "Нана Булуку" (Youtube) атты ән жасалған, ол 2023 жылы шыққан "Пичаикаран 2" фильмінде пайда болды. Әннің сөзінде Нана Булуку құдай ретінде еске алынып, бишінің осы құдаймен достық байланыста екені айтылады.