Кіріспе

Srpska Crnja (; Венгрия: Szerbcsernye; Румыния: Cernea Neamț) – Сербиядағы, Румыниямен шекаралас орналасқан ауыл. Ол Воеводина провинциясының Орталық Банат ауданындағы Нова Крня муниципалитетіне қарасты. Белград қаласынан шамамен 120 км (74,6 миль), Нови-Садтан 113 км (70,2 миль), Кикиндадан оңтүстік-шығысқа қарай 9 км (5,6 миль) және Румынияның Джимболиясынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км (3,7 миль) қашықтықта жатыр. 2011 жылғы халық санауы бойынша ауылда 3753 адам тұрады, олардың басым бөлігі – этникалық сербтер (83,77%).

Атауы

Ауылдың атауы серб тіліндегі "srpska" ("серб", "сербтің") және "crno" ("қара" дегенді білдіреді) сөздерінен шыққан. Серб тілінде ауыл Srpska Crnja / Српска Црња (бұрын Crnja / Црња деп те аталып келген), неміс тілінде Serbisch Zerne немесе Serbish Zerne, ал венгр тілінде Szerbcsernye (бұрын Csernye, Czernya, Rácz Czernya және Szerb Csernya деп те аталып келген). Бұл ауылдың құрамына кіретін бұрынғы неміс қонысы серб тілінде Nemačka Crnja (Немачка Црња), неміс тілінде Deutsch Zerne немесе Deutsch Tschernja, ал венгр тілінде Németcsernye немесе Nemacske Csernye деп белгілі болған.

География

Сербская Черня – Новая Черня муниципалитетіндегі ең ірі елді мекен болғанымен, муниципалитет орталығы географиялық жағдайы артық болғандықтан Новая Черня ауылында орналасқан. Сербская Черняны басқа елді мекендермен байланыстырған бұрынғы темір жол қазірде тоқтап тұр.

Тарих

Сербская Черня – ежелгі қоныс. Елді мекен туралы алғашқы тарихи жазбалар 1373 жылға дейін жетеді. Ол кезде ол ортағасырлық Венгрия Корольдігінің Темесиенс округінің құрамында болған. 16-17 ғасырларда Осман империясының бөлігі болып, әкімшілік тұрғыдан Темешвар эялетіне бағынған. 1660 жылы халыққа ие елді мекен ретінде тіркелген, бірақ кейіннен қайта қоныстандырылған. Сол кезде ол Crnja деп аталып, этникалық сербтер тұрған. 18 ғасырдың бірінші жартысында бұл аймақ Габсбург монархиясына қосылған, бірақ сол уақытта Crnja халқы болмаған. 1723 жылы алғаш рет картада пайда болды. 18 ғасырдың ортасында Crnja сербтер мен румындардың мекені болған. 1778 жылға дейін ауыл Темешвар банатының құрамында болды, ол жеке Габсбург жері еді. 1778 жылы Габсбург Венгрия Корольдігіне қосылып, әкімшілік тұрғыдан Торонтал округінің бөлігіне айналды. 1787 жылы ауылдың халқы 1394 адамды құрады. 1790 жылы неміс колонистері жақын жерде жаңа елді мекен құрды және оны Nemačka Crnja, яғни «Неміс Чернясы» деп атады. Ол бастапқы қоныстанған жердің солтүстік-шығысында орналасқан. Сондықтан ескі қоныс Srpska Crnja, яғни «Серб Чернясы» деп аталды. 1848-1849 жылдары бұл аймақ автономды Сербия Воеводинасының, ал 1849-1860 жылдары Сербия воеводинасының және Темешвар банатының, жеке Австрия жерінің бөлігі болды. 1860 жылы воеводство таратылғаннан кейін, аймақ қайтадан Торонтал округіне қосылды. 1910 жылы Srpska Crnja серб этникалық басымдылығымен, ал Nemačka Crnja неміс этникалық басымдылығымен ерекшеленді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Srpska Crnja халқы 3924 адамды, ал Nemačka Crnja халқы 3392 адамды құрады. Егер екі елді мекеннің халқын бірге есептесек, аймақтағы ең ірі этникалық топ сербтер еді. 1918 жылы Банат, Бачка және Баранья аймағының бөлігі ретінде бұл аймақ алдымен Сербия Корольдігіне, содан кейін Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігіне (кейін Югославия деп аталды) енді. 1918 жылдан 1922 жылға дейін аудан Великий Бечкерек округінің, 1922 жылдан 1929 жылға дейін Белград облысының, ал 1929 жылдан 1941 жылға дейін Дунай бановинасының бөлігі болды. Екі дүниежүзілік соғыстың арасында аймаққа сербтерден келген Бірінші дүниежүзілік соғыс еріктілерінің отбасылары қоныстанды. 1931 жылы екі елді мекеннің халқы 9100 адамды құрады. Екінші дүниежүзілік соғыста Югославияны Осі күштері басып алған кезде, 1941 жылдан 1944 жылға дейін, бұл аймақ Сербияның Осінің марионеттік мемлекетінің құрамында ерекше мәртебеге ие болған, Германия басқарған Банат аймағына кірді. 1944 жылы Nemačka Crnja неміс халқының саны 3000-нан асты. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1944 жылы, жергілікті неміс тұрғындарының бір бөлігі жеңілген неміс армиясымен бірге аймақтан кетіп қалды. Ал аймақта қалғандары жергілікті коммунистік лагерьлерге жіберілді. Коммунистік түрмелер таратылғаннан кейін (1948 жылы), қалған неміс халқының көпшілігі Югославиядан, негізінен экономикалық себептермен кетті. 1944 жылдан бастап бұл аймақ Югослав Воеводинасының құрамына кірді, ол 1945 жылдан бастап Югославия құрамындағы жаңа социалистік Сербияның автономды провинциясы болды. Соғыстан кейін Босниядан келген серб отбасылары аймаққа қоныстанды. Сол кезде екі елді мекен әкімшілік тұрғыдан бір ауылға біріктірілді. Соңғы жылдары ауыл халқы азайып барады. Банат аймағындағы қазіргі нашар экономикалық жағдайдың салдарынан, жергілікті сербтердің көп бөлігі жұмыс іздеп Сербияның ірі қалаларына немесе басқа елдерге (мысалы, Австрия мен Германияға) көшіп жатыр.

Этникалық топтар (2002 жылғы санақ)

Сербтер = 3 672 (83,78%)
Ромалар = 413 (9,42%)
Венгрлер = 163 (3,72%)
басқалары.

Көрікті жерлер

1775 жылы салынған православие шіркеуі, алтарында Джура Якшичтің діни суреттері (иконалары) бар. Джура Якшичтің естелік мұражайы. Джура Якшичтің бюсі православие шіркеуінің ішкі кеңістігінде орналасқан. 5 қазандағы Бостандық күні – 1944 жылы неміс оккупациясынан азат етілгендігінің құрметіне қаза тапқан Сербская Черня халқына арналған ескерткіш, ол да православие шіркеуінің ішкі кеңістігінде орналасқан. Ең ежелгі қабір тасы 1790 жылдан. Липар күндері Сербская Черняда – Креньяның сүйікті ұлы Джура Якшичке арналған шара. Бұл дәстүр 1962 жылы басталған. Мотель Кастель 1943 жылы нацистік Германия басып алған кезде генерал Наххаузен үшін қамал ретінде салынған. Католик шіркеуі.

Атақты тұрғындар

Ақын және суретші Джура Якшич ауылда туып өсті.