Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Srpska Crnja (; Венгрия: Szerbcsernye; Румыния: Cernea Neamț) – Сербиядағы, Румыниямен шекаралас орналасқан ауыл. Ол Воеводина провинциясының Орталық Банат ауданындағы Нова Крня муниципалитетіне қарасты. Белград қаласынан шамамен 120 км (74,6 миль), Нови-Садтан 113 км (70,2 миль), Кикиндадан оңтүстік-шығысқа қарай 9 км (5,6 миль) және Румынияның Джимболиясынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км (3,7 миль) қашықтықта жатыр. 2011 жылғы халық санауы бойынша ауылда 3753 адам тұрады, олардың басым бөлігі – этникалық сербтер (83,77%).
Srpska Crnja (; Hungarian: Szerbcsernye; Romanian: Cernea Neamț) is a village in Serbia, situated in central east Banat alongside the border with Romania. It is located in Nova Crnja municipality, Central Banat District, Province of Vojvodina. It is about 120 km (74.6 mi) away from the capital city of Belgrade, 113 km (70.2 mi) from Novi Sad, 9 km (5.6 mi) south east of Kikinda and 6 km (3.7 mi) south west of Jimbolia, Romania. The village has a population of 3753 people (2011 census) and most of its inhabitants are ethnic Serbs (83.77%).
Атауы
Ауылдың атауы серб тіліндегі "srpska" ("серб", "сербтің") және "crno" ("қара" дегенді білдіреді) сөздерінен шыққан. Серб тілінде ауыл Srpska Crnja / Српска Црња (бұрын Crnja / Црња деп те аталып келген), неміс тілінде Serbisch Zerne немесе Serbish Zerne, ал венгр тілінде Szerbcsernye (бұрын Csernye, Czernya, Rácz Czernya және Szerb Csernya деп те аталып келген). Бұл ауылдың құрамына кіретін бұрынғы неміс қонысы серб тілінде Nemačka Crnja (Немачка Црња), неміс тілінде Deutsch Zerne немесе Deutsch Tschernja, ал венгр тілінде Németcsernye немесе Nemacske Csernye деп белгілі болған.
Name of the village comes from Serbian words "srpska" (meaning "Serb", "Serbian") and "crno" (meaning "black"). In Serbian the village is known as Srpska Crnja / Српска Црња (formerly also Crnja / Црња), in German as Serbisch Zerne or Serbish Zerne, and in Hungarian as Szerbcsernye (formerly also Csernye, Czernya, Rácz Czernya, and Szerb Csernya). Former German populated settlement that is now part of this village was known as Nemačka Crnja (Немачка Црња) in Serbian, Deutsch Zerne or Deutsch Tschernja in German, and Németcsernye or Nemacske Csernye in Hungarian.
География
Сербская Черня – Новая Черня муниципалитетіндегі ең ірі елді мекен болғанымен, муниципалитет орталығы географиялық жағдайы артық болғандықтан Новая Черня ауылында орналасқан. Сербская Черняны басқа елді мекендермен байланыстырған бұрынғы темір жол қазірде тоқтап тұр.
Although Srpska Crnja is the largest settlement in Nova Crnja municipality, municipal center is located in the village of Nova Crnja, since this settlement have more favourable geographic position. The former railroad that linked Srpska Crnja to other settlements is no longer operational.
Тарих
Сербская Черня – ежелгі қоныс. Елді мекен туралы алғашқы тарихи жазбалар 1373 жылға дейін жетеді. Ол кезде ол ортағасырлық Венгрия Корольдігінің Темесиенс округінің құрамында болған. 16-17 ғасырларда Осман империясының бөлігі болып, әкімшілік тұрғыдан Темешвар эялетіне бағынған. 1660 жылы халыққа ие елді мекен ретінде тіркелген, бірақ кейіннен қайта қоныстандырылған. Сол кезде ол Crnja деп аталып, этникалық сербтер тұрған. 18 ғасырдың бірінші жартысында бұл аймақ Габсбург монархиясына қосылған, бірақ сол уақытта Crnja халқы болмаған. 1723 жылы алғаш рет картада пайда болды. 18 ғасырдың ортасында Crnja сербтер мен румындардың мекені болған. 1778 жылға дейін ауыл Темешвар банатының құрамында болды, ол жеке Габсбург жері еді. 1778 жылы Габсбург Венгрия Корольдігіне қосылып, әкімшілік тұрғыдан Торонтал округінің бөлігіне айналды. 1787 жылы ауылдың халқы 1394 адамды құрады. 1790 жылы неміс колонистері жақын жерде жаңа елді мекен құрды және оны Nemačka Crnja, яғни «Неміс Чернясы» деп атады. Ол бастапқы қоныстанған жердің солтүстік-шығысында орналасқан. Сондықтан ескі қоныс Srpska Crnja, яғни «Серб Чернясы» деп аталды. 1848-1849 жылдары бұл аймақ автономды Сербия Воеводинасының, ал 1849-1860 жылдары Сербия воеводинасының және Темешвар банатының, жеке Австрия жерінің бөлігі болды. 1860 жылы воеводство таратылғаннан кейін, аймақ қайтадан Торонтал округіне қосылды. 1910 жылы Srpska Crnja серб этникалық басымдылығымен, ал Nemačka Crnja неміс этникалық басымдылығымен ерекшеленді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Srpska Crnja халқы 3924 адамды, ал Nemačka Crnja халқы 3392 адамды құрады. Егер екі елді мекеннің халқын бірге есептесек, аймақтағы ең ірі этникалық топ сербтер еді. 1918 жылы Банат, Бачка және Баранья аймағының бөлігі ретінде бұл аймақ алдымен Сербия Корольдігіне, содан кейін Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігіне (кейін Югославия деп аталды) енді. 1918 жылдан 1922 жылға дейін аудан Великий Бечкерек округінің, 1922 жылдан 1929 жылға дейін Белград облысының, ал 1929 жылдан 1941 жылға дейін Дунай бановинасының бөлігі болды. Екі дүниежүзілік соғыстың арасында аймаққа сербтерден келген Бірінші дүниежүзілік соғыс еріктілерінің отбасылары қоныстанды. 1931 жылы екі елді мекеннің халқы 9100 адамды құрады. Екінші дүниежүзілік соғыста Югославияны Осі күштері басып алған кезде, 1941 жылдан 1944 жылға дейін, бұл аймақ Сербияның Осінің марионеттік мемлекетінің құрамында ерекше мәртебеге ие болған, Германия басқарған Банат аймағына кірді. 1944 жылы Nemačka Crnja неміс халқының саны 3000-нан асты. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1944 жылы, жергілікті неміс тұрғындарының бір бөлігі жеңілген неміс армиясымен бірге аймақтан кетіп қалды. Ал аймақта қалғандары жергілікті коммунистік лагерьлерге жіберілді. Коммунистік түрмелер таратылғаннан кейін (1948 жылы), қалған неміс халқының көпшілігі Югославиядан, негізінен экономикалық себептермен кетті. 1944 жылдан бастап бұл аймақ Югослав Воеводинасының құрамына кірді, ол 1945 жылдан бастап Югославия құрамындағы жаңа социалистік Сербияның автономды провинциясы болды. Соғыстан кейін Босниядан келген серб отбасылары аймаққа қоныстанды. Сол кезде екі елді мекен әкімшілік тұрғыдан бір ауылға біріктірілді. Соңғы жылдары ауыл халқы азайып барады. Банат аймағындағы қазіргі нашар экономикалық жағдайдың салдарынан, жергілікті сербтердің көп бөлігі жұмыс іздеп Сербияның ірі қалаларына немесе басқа елдерге (мысалы, Австрия мен Германияға) көшіп жатыр.
Srpska Crnja is an old settlement. The first historical records mentioning the settlement are from 1373. In this time, it was part of the Temesiensis County within the medieval Kingdom of Hungary. In the 16th 17th century, it was part of the Ottoman Empire and administratively belonged to the Temeşvar Eyalet. It was recorded as populated settlement in 1660, but was later resettled. In this time, it was known as Crnja and was populated by ethnic Serbs. In the first half of the 18th century, this area was included into the Habsburg monarchy, but Crnja was without inhabitants in this time. The first time it appeared on a map was in 1723. In the middle of the 18th century, Crnja was populated by Serbs and Romanians. Until 1778, the village was part of the Banat of Temeswar, which was a separate Habsburg land. In 1778, it was included into the Habsburg Kingdom of Hungary and was administratively a part of the Torontal County. In 1787, population of the village numbered 1,394 residents. In 1790, German colonists founded a new settlement nearby and it was named Nemačka Crnja i. e. the "German Crnja". It was located in the north east from the original settlement. The older settlement, hence, became known as Srpska Crnja i. e. the "Serb Crnja". In 1848 1849, the area was part of the autonomous Serbian Vojvodina and in 1849 1860 part of the Voivodeship of Serbia and Banat of Temeschwar, a separate Austrian land. After abolishment of the voivodeship in 1860, the area was again included into Torontal County. In 1910, Srpska Crnja had a Serb ethnic majority, while Nemačka Crnja had a German ethnic majority. Before the First World War, population of Srpska Crnja numbered 3,924 residents, while population of Nemačka Crnja numbered 3,392 residents. If population of two settlements is counted together, largest ethnic group in the area were Serbs. In 1918, as part of the Banat, Bačka and Baranja region, the area was firstly included into the Kingdom of Serbia and then into the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (later known as Yugoslavia). From 1918 to 1922 the area was part of the Veliki Bečkerek County, from 1922 to 1929 part of the Belgrade Oblast, and from 1929 to 1941 part of the Danube Banovina. Between the two World Wars, some families of Serbian World War I volunteers were settled in the area. In 1931, population of both settlements numbered 9,100 people. During the Axis occupation of Yugoslavia in World War II, from 1941 to 1944, the area was included into the German administered Banat region that had special status within the Axis puppet state of Serbia. The German population of Nemačka Crnja numbered over 3,000 people in 1944. At the end of World War II, in 1944, one part of local German inhabitants left from the area, together with defeated German army. Those who remained in the region were sent to local communist prison camps. After communist prison camps were dissolved (in 1948), most of the remaining German population left Yugoslavia mainly because of economic reasons. Since 1944, the area was part of Yugoslav Vojvodina, which, from 1945, was an autonomous province of new socialist Serbia within Yugoslavia. After the war, some Serb families from Bosnia settled in the area. In that time, two settlements were administratively joined into the single village. In recent times, population of the village is decreasing. As a result of the current bad economic situation in the Banat region, a sizable number of local Serbs is emigrating to large Serbian cities or to other countries (like Austria and Germany), searching for jobs.
1775 жылы салынған православие шіркеуі, алтарында Джура Якшичтің діни суреттері (иконалары) бар. Джура Якшичтің естелік мұражайы. Джура Якшичтің бюсі православие шіркеуінің ішкі кеңістігінде орналасқан. 5 қазандағы Бостандық күні – 1944 жылы неміс оккупациясынан азат етілгендігінің құрметіне қаза тапқан Сербская Черня халқына арналған ескерткіш, ол да православие шіркеуінің ішкі кеңістігінде орналасқан. Ең ежелгі қабір тасы 1790 жылдан. Липар күндері Сербская Черняда – Креньяның сүйікті ұлы Джура Якшичке арналған шара. Бұл дәстүр 1962 жылы басталған. Мотель Кастель 1943 жылы нацистік Германия басып алған кезде генерал Наххаузен үшін қамал ретінде салынған. Католик шіркеуі.
Orthodox church built in 1775, with Đura Jakšić's religious paintings (icons) on the altar. Memorial museum of Đura Jakšić. Bust of Đura Jakšić located in the nave of the Orthodox church. Monument to people of Srpska Crnja who were killed on October 5 Freedom Day in memory of the liberation from German occupation in 1944, also located in the nave of the Orthodox church. The oldest grave monument, from 1790. The Lipar's Days in Srpska Crnja is a manifestation dedicated to Crnja's beloved Đura Jakšić. The tradition started in 1962. Motel Kastel built as a castle in 1943 for general Najhauzen during the Nazi German occupation. Catholic church.
Атақты тұрғындар
Ақын және суретші Джура Якшич ауылда туып өсті.
The poet and artist Đura Jakšić was born and grew up in the village.