Кіріспе

1940 жылғы Blohm & Voss компаниясының ұшақтар отбасысы.

Blohm & Voss BV 222 Wiking (айтылуы "Веекинг") – неміс ұшақ жасаушы компаниясы Blohm & Voss жобалаған және құрастырған алты қозғалтқышты неміс ұшақ кемесі. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайдалануға берілген ең ірі ұшақ кеме болды. BV 222 бастапқыда 1930 жылдардың соңында Германияның Luft Hansa әуе тасымалдаушысының трансатлантикалық және басқа да қашықтығы ұзақ маршруттарын қамтамасыз ету мақсатындағы коммерциялық жоба ретінде әзірленді. Онда бөгеулердің болмауы, сонымен қатар суға түсірілетін қалқымалы бөліктері бар, ал дизельдік қозғалтқыштар теңізде отынмен толықтыруды жеңілдетті. 1940 жылдың 7 қыркүйегінде алғашқы ұшу кезінде нацистік Германия Екінші дүниежүзілік соғысқа бір жылға жуық уақыт кірген еді, сондықтан ұзақ қашықтықтағы азаматтық қызметтерді іске асыру мүмкін болмады, осылайша әзірлеме әскери мақсаттарға қайта бағытталды. 1941 жылдың 10 шілдесінде V1 прототипі Luftwaffe үшін алғашқы жүк тасымалын жүзеге асырды, содан кейін логистикалық қолдану жалғасты. Сол жылы алғашқы қаруланған BV 222 ұшақтары жеткізілді. BV 222C деп белгіленген стандарттық үлгі 1943 жылға дейін пайда болған жоқ. BV 222 ұшағы Люфтваффеде, әдетте логистикалық мақсаттар үшін, Норвегия, Франция, Солтүстік Африка және тіпті Арктика сияқты көптеген майдандарында қолданылды. Бір кезде нацистік шенеуніктер Германия мен Жапония арасында ұзақ қашықтықтағы әуе маршрутын құруды қарастырды, онда Норвегиянің солтүстігіндегі Киркенестен Сахалин аралы арқылы Токиоға модификацияланған BV 222 ұшақтары ұшуы тиіс болды. 1944 жылдың маусымында Нормандияға одақтас әскерлердің шабуылынан кейін, қалған барлық BV 222 ұшақтары KG 200 құрамына берілді. Соғыс аяқталғаннан кейін бірнеше BV 222 ұшақтарының тұтқынға алынып, кейіннен АҚШ және Ұлыбритания тарапынан пайдаланылғаны хабарланды; олар болашақ ұшақтардың дизайнына зерттелгені және әсер еткені айтылады. BV 222 ұшақтарының ешқайсысы сақталмаған.

Даму

Соғыс аралық кезеңде неміс әуе тасымалдаушысы Deutsche Luft Hansa үлкен табыс әкелетін ұзақ қашықтыққа әуе почтасы бағыттары желісін құрды, олардың ең ұзыны трансатлантикалық бағыттар болды. 1930 жылдардың ортасында әуе компаниясы ұзақ қашықтықтағы бағыттарын одан әрі дамытуға үлкен қызығушылық танытты; осыған сәйкес, Luft Hansa өзінің трансатлантикалық бағыттарында қызмет ететін жаңа үлкен ұшақ-қайыққа қажеттіліктерді анықтады. Blohm & Voss компаниясы мұндай тапсырыс алатынына сонша сенімді болғандықтан, 1938 жылдың қаңтарында бірінші ұшақтың өндірісін бастады, сондай-ақ сол жылы тағы екі ұшаққа жұмыс істеуді жоспарлады. Осы сынақтардың нәтижесінде ұшақтың қысқа қашықтықта максималды жылдамдықпен 92 жолаушыны немесе 72 жарақат алған науқасты тасымалдауға қабілетті екені анықталды. Ұшу сипаттамалары қанағаттанарлық деп танылды, бірақ кейбір түзетулер қажет болды. Ұшақтың қосымша сынақтары 1940 жылдың желтоқсанына дейін жалғасты, содан кейін V1 әуе күштеріне берілді. Ол әскери бояу схемасын және жеке әліпбилік әскери ұшақ тіркеу коды Stammkennzeichen CC+EQ алды, кейіннен Lufttransportgruppe (See) 222 құрамында қызмет еткен кезде ол әлфа-цифрлық Geschwaderkennung "қанат коды" X4+AH-қа өзгертілді. Компанияның Гамбургтың сыртындағы Штайнвердер зауытында бір уақытта екі BV 222 ұшағын құрастыруға болады; әрбір толық фюзеляждың құрастырылуына орташа есеппен 350 000 адам-сағат жұмыс жұмсалды. Өндіріс ең жоғары деңгейге жеткенде, қызметкерлер күні-түні жұмыс істеді, бұл корпусты бес-алты апта ішінде аяқтауға мүмкіндік берді.

Дизайн

Blohm & Voss BV 222 – алты қозғалтқышпен жабдықталған үлкен ұшақ. Үлкен корпустың ішкі көлемі еден деңгейінен жоғары бөлу қабырғалары болмағандықтан, әсіресе кең болды; киль мен кабина едені арасындағы аймақта тығыз орналасқан қабырғалар болды. Корпустың жоғары жылдамдықта су бетінде жылға қабілетті бөлігінде тегіс жабылмаған және көлденең бағытталған негізгі қадам болды. Бірінші прототипте кездескен коррозия мәселелерін болдырмау үшін көптеген BV 222 ұшақтарына арнайы жасалған бояу жағылды; көптеген ұшу қайықтарынан айырмашылығы, жоғары сапалы беттік жабын қажет емес деп есептелді. Бастапқыда болмаған флейталар, жүзгіштердің қабырғаларына олардың гидродинамикалық қасиеттерін жақсарту үшін қосылды. Көтергіштердің қуатпен күшейтілген сегменттерін қоспағанда, ұшуды басқару беттерінің көпшілігі ұшқышпен қолмен басқарылды. Әдеттегі үш түзету дөңгелегінің орнына, ұшақ үшін қорапша тәрізді құрылым жасалды; ол ұшқыштар тарапынан жоғары бағаланды. BV 222 бастапқыда алты Bramo 323 Fafnir радиалды қозғалтқыштарымен жабдықталған. Кейіннен салынған ұшақтар алты 746 кВт (1000 а.к.) қуатты Jumo 207C тізбектес екі тактілі, қарама-қарсы поршеньді дизельді қозғалтқыштармен жабдықталды. Дизель отынын пайдалану теңізде арнайы жабдықталған U қайықтарынан жанармай құюға мүмкіндік берді. C 13 деп аталатын жалғыз ұшақ Jumo 205C және кейіннен Jumo 205D қозғалтқыштарымен жабдықталған жалғыз мысал болды.

Пайдалану тарихы

1941 жылдың 10 шілдесінде V1 әуе кемесі алғашқы жүк тасымалын жүзеге асырды. 1941 жылдың 28 қарашасында V3 (алғашқы DM+SD) алғаш рет ұшты, ол 1941 жылдың 9 желтоқсанында LTS 222-ге берілді. Биіктігі өзгертілген V4 да Африка бағыттарына LTS 222 ұшағына бекітілді. V6 1942 жылдың 21 тамызында Таранто (Италия) – Триполи (Ливия) бағытында ұшу кезінде Bristol Beaufighter ұшағымен атып түсірілді; V8 сол бағытта 1942 жылдың 10 желтоқсанында атып түсірілді. Осыған байланысты, кейінгі жаңартулар көбінесе FuG 200 Hohentwiel іздеу радарын, артқы ескерту жүйелерін және қару-жарақтарды өзгертуді қамтыды. Осы өзгерістермен байланысты V7 (TB+QL) болды, ол 1943 жылдың 1 сәуірінде алғашқы рейсін жасады. Жоғарыда аталған өзгерістерден басқа, V7 алты 746 кВт (1000 а.к.) қуатты тізбекті екі тактілі Jumo 207C дизельдік қозғалтқыштарымен жабдықталды. Бір BV 222 ұшу салмағы және қашықтығы бар V4, 1943 жылдың 22 қазанында VB 105 (BU#63917) АҚШ Әскери-теңіз күштерінің PB4Y 1 Liberator ұшағын атып түсіргені хабарланды. Кейде бұл оқиға BV 222 ұшағы Avro Lancaster ұшағын атып түсіргені ретінде қате түсіндіріледі. BV 222, шамамен C 10 болған, 1944 жылдың 8 ақпанына қараған түні RAF Mosquito ұшағымен (No. 157 эскадрилья) Бискаросс қаласының оңтүстік-батысында атып түсірілді. 1944 жылы V2 Арктикадағы Александра Лендтегі неміс метеостанциясының «Schatzgräber» («Қазына іздеуші») кодолық атауымен жүргізілген операциясына қатысты, оның ауруға шалдыққан экипажы эвакуациялауды қажет етті. BV 222 станцияға жақын жерде қону кезінде зақымданған Fw 200 үшін қосалқы дөңгелекті түсірді. 1944 жылдың маусымында Нормандияға жасалған шабуылдан кейін қалған BV 222 ұшақтары KG 200 құрамына берілді. Олардың ішінде C 09 болған, ол 1945 жылдың 24 сәуірінде Сейдорфта No. 439 эскадрильясының RCAF Hawker Typhoon ұшақтарымен атып түсірілген BV 222 деп хабарланды. V7 және V4 соғыс аяқталғанда Травемюнде және Киль-Холтенау әуежайларында экипаждарымен бірге суға батырылды.

Соғыстан кейінгі

Үш BV 222 ұшағы тұтқындалып, кейіннен одақтас күштер тарапынан пайдаланылды: C 011, C 012 және C 013. Соғыс аяқталғаннан кейін Норвегиядағы Соррейсада V2 ұшағымен бірге тұтқындалған C 012 ұшағын капитан Эрик "Винкл" Браун 1946 жылы Норвегиядан Калшоттағы RAF базасына ұшырып әкелді. Ұшаққа RAF сериялық нөмірі "VP501" тағайындалды. Феликсстоудағы Теңіз авиациялық тәжірибелік мекемеде сынақтан өткеннен кейін, ол No. 201 эскадрильясына берілді, ол VP501 ұшағын 1947 жылға дейін пайдаланды, содан кейін ұшақ бұзылды. Басқа мәліметтерге сәйкес, АҚШ-қа ұшқан ұшақтар АҚШ-қа әуемен немесе кемемен жеткізілген. Convair компаниясы біреуін Patuxent River әскери-әуе базасында бағалау үшін сатып алған, одан кейін жүргізілген зерттеулер олардың Model 117 корпусының дизайнына, ал одан кейін R3Y Tradewind моделіне әкелді. Олардың кейінгі тағдыры белгісіз. V2 ұшағы 1946 жылы қысқа мерзімге АҚШ таңбаларын таққан. V2 ұшағы Schatzgräber операциясы үшін V5 ұшағынан алынған идентификациялық белгілерге ие болды. Кейіннен британдықтар V2 ұшағын Ilsvika базасынан шығарылған қалдықтармен толтырып, салмағын арттырды. V2 Trondheimsfjord-те Ilsvika мен Munkholmen арасындағы жерге сүйретілді, онда ол қазір терең теңіз түбінде жатыр, судың төмен оттегі деңгейіне байланысты жақсы сақталған. Бұл ұшақты көтеріп, қалпына келтіру жоспарланған. Алайда, ұшақ 2023 жылдың қазан айында Blueye Robotics компаниясымен табылды және олар апаттың бейнесін жариялады. Қазір табиғат ұшақты баяу бұзып жатқаны және оның үстінде кораллдар өсіп жатқаны байқалады. Тронхеймдегі Justismuseet кеңесшісі, тарихшы Кнут Сиверцен 2023 жылы ұшақтың құтқаруға тым үлкен екенін және қазіргі уақытта оны құтқару жоспарланбағанын мәлімдеді.

Нұсқалар

BV 222A: Әуе шанағының прототипі.