Кіріспе

Фиби (Фебен, Фебе) [Koine Greek: Φοίβη; Phœbē, ] – бірінші ғасырдағы христиан әйел, елші Пауылдың Римдіктерге жолдаған хатында айтылған. Ол Кенхрея шіркеуіндегі белгілі бір әйел болған және Пауыл оған Римдіктерге хатын жеткізуді сеніп тапсырған. Пауыл оны «қызметші» немесе «диакон» (грекше diakonos) деп, сондай-ақ көптеген адамдарға көмекші немесе демеуші (грекше prostatis) деп атайды. Жаңа өсиетте әйелге осы екі айрықша белгімен тікелей сіңісіп отырған жалғыз орын осы. Пауыл Фибиді Римдегі шіркеуге өзінің өкілі ретінде таныстырады және олар оны білмегендіктен, Пауыл оның құзыреттіліктерін оларға жеткізеді.

Өмірбаян

Пауылдың римдіктерге жазған хаты 56-58 жылдары аралығында Қорынтта Испанияға жоспарланған миссионерлік сапарына қолдау алу мақсатымен жазылған. Пауыл Римге әлі бармаған болса да, бұрын Римде тұрған Прискила мен Ақила арқылы сол қаланың қауымы мен жағдайымен таныс болған. Киелі кітап зерттеушілері Пауылдың Фебеге арналған 16-тараудағы ұсыныс хатының Римдегі христиан қауымына, онымен таныс емес еді, әлде Ефестегі көбірек таныс қауымға бағытталғаны туралы мәселеде екіге бөлінген. Фебе есімі "таза", "сәулелі" немесе "жарық" деген мағынаны білдіреді; бұл грек мифологиясындағы титанның аты. Кейбір ғалымдар Фебе Пауылдың хатын Римдегі христиан шіркеуіне жеткізуге жауапты болды деп санайды. Фебе - Киелі кітапта диякон қызметін атқарған жалғыз әйел.

діяқондар

Пауыл Фибиді диакон деп атағанда грекше диаконос (διάκονος) сөзін қолданған. "Диакон" грек сөзінің транслитерациясы болып табылады, және Пауылдың жазбаларында кейде шіркеудің қараушыларына ерекше тағайындалған "көмекші" ретінде қызмет ететін христианды, ал кейде жалпы мағынада "қызметшілерді" білдіреді. Римдіктерге жолданған хатта, Фибидің талқыланған жағдайынан басқа, ол әрқашан шіркеу лауазымына қарамастан, жалпы мағынада "қызметшілер" дегенді көрсетеді. Дегенмен, шіркеудің құрылуының осы бастапқы кезеңінде лауазымдардың тұрақты немесе анық белгіленген деп ойлау шамадан тыс ерте екені сөзсіз. Росальба Манес Пауылдың "диакон" терминін қолдануы, Степан мен Филип сияқты, Фибидің қызметі тек қайырымдылықпен шектелмей, уағыздау және евангелизацияны да қамтуы мүмкін екенін айтады.

" Әйелдер де солай істесін "

Кейбір ғалымдар Пауыл диакондық қызметті тек ер адамдарға шектеді деп санайды, ал басқалары оның "диакон" деп аталатын лауазым иелерінің қасиеттерін сипаттағанда жазған "гунаикас хосаутос" сөзін "сондай-ақ әйелдер" деп аударады, сондықтан олар келіспейді. "Сондай-ақ" деген сөз әйел диакондардың ер диакондармен бірдей талаптарға сай өмір сүруі керектігін көрсетеді (Апостол Пауылдың "сондай-ақ" деген сөзді , , және аяттарда қолдануын қараңыз). Басым көзқарас бойынша, бұл аят әйел диакондар туралы емес, олардың әйелдері туралы айтылған. Мысалы, Кинг Джеймс аудармасында былай делінген: "Осылайша олардың әйелдері де лайықты, жалақор емес, салмақты және барлық нәрседе адал болулары керек".

жасушалық

Классикалық грек тілінде "prostates" (προστάτης) сөзі (әйел түрі, "prostatis") басшы немесе көшбасшы, немесе қамқор немесе қорғаушы мағынасында қолданылған, көбінесе діни контекстте; кейіннен римдік "қамқор" ұғымын аудару үшін де пайдаланылған. Апостол Пауылдың осы сөзді қолдануы Жаңа өсиет кезеңінде мағынасы өзгермегенін көрсетеді. Бұл Фиваның қаржылық жағдайы жақсы әйел болғанын, және басқа істермен қатар Пауылдың миссиясын қаржылай қолдағанын көрсетеді.

Лютеран шіркеуінің Миссури Синоды оны қазанның 25-і күні еске алады. Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуінің қасиеттілер күнтізбесі Фиваны Тиатиралық Лидиямен және Доркаспен бірге қаңтардың 27-сі күні, ертедегі миссионерлер Силас, Тимотей және Титтің еске алу күнінен кейін және әулие Пауылдың нанымға келу мерекесінен екі күн кейін тойлайды.