Кіріспе
1985 жылғы Нил Постманның кітабы, Роджер Уотерстің альбомы. "Amusing Ourselves to Death: Public Discourse in the Age of Show Business" (1985) – педагог Нил Постманның кітабы. Ол сегіз тілге аударылып, дүние жүзінде 200 мыңнан астам дана сатылды. 2005 жылы Постманның ұлы Эндрю кітапты 20 жылдық мерекесіне орай қайта басып шығарды.
the Roger Waters album
Amusing Ourselves to Death: Public Discourse in the Age of Show Business (1985) is a book by educator Neil Postman. It has been translated into eight languages and sold some 200,000 copies worldwide. In 2005, Postman's son Andrew reissued the book in a 20th anniversary edition.
Шығу тегі
Кітаптың бастауы 1984 жылы Франкфурт кітап жәрмеңкесінде Постман жасаған баяндамада жатыр. Ол Джордж Оруэллдің "1984" романы және қазіргі заман туралы талқылауға қатысты. Кітабының кіріспесінде Постман қазіргі заманғы әлемді Оруэллдің еңбектерінен гөрі, халқы көңіл көтеруге құмарланып, сол құмарлықтың құрбаны болған Олдос Хакслидің "Жаңа әлем" романы арқылы жақсырақ бейнеленетінін айтты, себебі Оруэллде мемлекеттік зорлық-зомбылықпен басып тастау көрсетілген.
Қорытынды
Постмен болашақтың Оруэллдік көрінісін, онда тоталитарлық үкіметтер жеке құқықтарды тартып алады, Алдус Хакслидің «Жаңа әлем» кітабында ұсынылғаннан, адамдар өздерін дәрменсіздікке бөлеп, өз құқықтарын ерікті түрде құрбан етеді. Соңғы сценариймен салыстырып, Постман теледидардың ойын-сауық құндылығын қазіргі заманғы «сома» ретінде қарастырады, бұл «Жаңа әлем» кітабындағы ойдан шығарылған ләззат есірткісі, оның көмегімен азаматтардың құқықтары тұтынушылардың ойын-сауығына айырбасталады. Кітаптың негізгі тезисі, оны Постман өзінің басқа аргументтеріне де қолданады, «форма мазмұнды жоққа шығарады», яғни әрбір орта белгілі бір деңгейдегі идеяларды ғана ұстап тұра алады. Осылайша, баспа типографиясының ажырамас бөлігі болып табылатын рационалды пікір-таластың теледидар ортасы осы себептің арқасында қарсы тұрады. Осы кемшілікке байланысты саясат пен діннің ықпалы азайып, «күнгі жаңалықтар» тауарға айналады. Теледидар ақпараттың сапасына қарағанда, ойын-сауыққа қатысты қажеттіліктерді қанағаттандыруға көбірек көңіл бөледі, бұл ақпаратты ауыртпалыққа түсіреді және оған бағындырады. Постман теледидар жаңалықтарының ұсынылуын ойын-сауық бағдарламасының бір түрі деп мәлімдейді, музыкалық сүйемелдеме, жарнамалардың үзілісі және «сөйлейтін шаштар» теледидар жаңалықтарын жеңіл қабылдауға болмайтындығын көрсетеді. Постман 19-ғасырдың басында және ортасында өзінің гүлденген кезеңіне жеткен жазба тілі мен теледидарлық коммуникацияның формалары арасындағы айырмашылықты қарастырады, ол көбінесе өмір салтын «сату» үшін визуалды бейнелерге сүйенеді. Оның пікірінше, қоғамдық пікірдің өзгеруіне байланысты саясат кандидаттың идеялары мен шешімдері туралы емес, теледидарда оның жағымды бейнесі туралы болып қалды. Теледидар, оның айтуынша, «ал енді» деген сөз тіркесін енгізді, бұл сөз тіркесінің байланысты деп есептелетін тақырыптардың арасында ешқандай байланыс жоқ екенін білдіреді. Ларри Гоник осы сөз тіркесін дәстүрлі «соңы» дегеннің орнына өзінің «(Бей) коммуникация туралы мультфильдік нұсқаулығын» аяқтау үшін қолданды. Постман теледидар көздерінен алынған ақпараттың көп бөлігіне әрекет ету мүмкін еместігін ақпараттың әрекет коэффициенті деп атайды. Оның пікірінше, «теледидар «ақпаратталған» деген сөздің мағынасын өзгертіп, дұрыс емес ақпарат деп аталатын ақпарат түрін жасайды – орынсыз, маңызсыз, фрагменттелген немесе беткей ақпарат, білу туралы иллюзия тудырады, бірақ шындығында білімнен алшақтатады». Медиа зерттеушісі Маршалл Маклюанның идеяларын пайдалана отырып, Маклюанның «орталық – хабар» деген афоризмін «орталық – метафора» деп өзгертеді, ол ауызша, жазба және теледидарлық мәдениеттердің ақпаратты өңдеу және басымдық беруде қалай түбегейлі өзгеше болатынын сипаттайды, әрбір орта әртүрлі білімге лайықты екенін айтады. Рационалды зерттеу үшін қажетті қабілеттер теледидар көру арқылы әлсірейді. Осыған сәйкес, Постман келтірген басты мысал, оқу, бір мезгілде интерактивті және диалектикалық, қарқынды интеллектуалды қатысуды талап етеді, ал теледидар тек пассивті қатысуды талап етеді. Постман коммерциялық теледидар жарнаманың туындысы болып отыр деп мәлімдейді. Сонымен қатар, қазіргі теледидар жарнамалары тұтынушылардың шешімдерін ақылға салатын «тексеруге болатын, логикалық түрде реттелген тұжырымдар» емес, «жақсы адамдардың» жарнамаланған тауарлар мен қызметтерге ие болудың «жақсы бақытымен шабыттанған» «драма – мифология, егер сіз қаласаңыз». «Жарнамашының мәлімдемесінің шындығы немесе жалғандығы маңызды емес», өйткені көбінесе «драмадан көріп отырған адам түйіндейтін немесе ойлап тапқан ойлардан басқа ешқандай мәлімдеме жасалмайды». Коммерциялық теледидар рейтингтерге сәйкес бағдарламаланғандықтан, оның мазмұны сыншылдық емес, коммерциялық тиімділікке байланысты анықталады. Оның айтуынша, қазіргі теледидар ақыл-ойына қатысты шынайы пікірлер мен ақыл-ойына негізделген пікірлерді қалыптастыру үшін қажетті жағдайды қамтамасыз етпейді. Ол он сегізінші ғасырдың, «Ақыл дәуірінің» рационалды пікір-таластың шыңы болғанын бірнеше рет айтады. Оның пікірінше, күрделі шындықтарды тек баспа сөздері арқылы ғана түсіндіруге болады. Постман мысал келтіреді: АҚШ-тың алғашқы он бес президенті көшеде жүргенде, қарапайым азаматтардың көзіне түспей жүрсе де, олардың барлығын жазба арқылы тез арада тануға болар еді. Алайда бүгінде жағдай керісінше. Президенттердің есімдері немесе тіпті белгілі дін қызметкерлерінің, адвокаттардың және ғалымдардың есімдері көбінесе теледидарлық бейнелерді шақырады, бірақ олардың сөздерінің өте аз бөлігі еске түседі. Еске түсетіндердің көп бөлігі мұқият таңдалған тікелей сөздерден тұрады. Постман Рональд Рейганды айтады және Рейганның ойын-сауық шебері ретіндегі қабілеттеріне баға береді.
Танымал мәдениетте
Роджер Уотерстің 1992 жылғы "Amused to Death" альбомы Постманның кітабының атымен аталады және ішінара осы кітаптан шабыттандырылып, сондай-ақ осы тақырыптарды қамтиды. "Білімнің соңы" еңбегінде Постман альбомның оның еңбегіне сілтеме жасағанын айтқан. Постманның "ақпараттық әрекет коэффициенті" тұжырымы Arctic Monkeys тобының 2018 жылғы "Tranquility Base Hotel & Casino" альбомынан шыққан "Four Out of Five" әнінде еске алынған, онда Ақпараттық әрекет коэффициенті айдағы ойдан шығарылған такорияның аты болып табылады. 2019 жылы Kjersti Flaa-ға берген сұхбатында комик және актер Зак Галифианакис "Өзімізді көңілділікке дейін әуелендіру" кітабына сілтеме жасап, "біз өзімізге жасағандықтан 'үлкен аға' деген сөзді естімей қаламыз" деген сөздерді келтірді. Галифианакис бұл цитатаны сұхбаттасушының әлеуметтік желілерді пайдалана ма, пайдаланбай ма деген сұрағына жауап ретінде қолданды, содан кейін ол интернеттің қоғамға тигізетін теріс әсерлерін айыптады.
Postman's concept of the "information action ratio" was referenced in the Arctic Monkeys song "Four Out of Five" off the band's 2018 album Tranquility Base Hotel & Casino, where the Information Action Ratio is the name of a fictional taqueria on the moon. In a 2019 interview with Kjersti Flaa, comic and actor Zach Galifianakis references Amusing Ourselves to Death with the line "you will stop hearing the term 'big brother' because we will do it to ourselves." Galifianakis employed the quotation in response to a question the interviewer asked about whether or not he uses social media, to which he replied with a denunciation of the negative effects of the internet on society in general.