Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
XVI-XVII ғасырдағы итальян ақыны және жазушысы Алессандро Тассони (28 қыркүйек 1565 – 25 сәуір 1635) – Модена қаласынан шыққан итальян ақыны және жазушысы. Ол "La secchia rapita" ("Қайырған шелек" немесе "ұрланған қазан") атты пародиялық-қаһармандық поэмасымен ең көп танылған.
16th/17th century Italian poet and writer
Alessandro Tassoni (28 September 156525 April 1635) was an Italian poet and writer, from Modena, best known as the author of the mock heroic poem La secchia rapita (The Rape of the Pail, or The stolen bucket).
Өмір
Моденада Бернардино Тассони мен Сигисмонда Пеличиарьиден тараған асыл отбасында дүниеге келді. Әкесі мен анасынан ерте айырылған ол анасының әкесі Джованни Пеличиарьи тәрбиесінде өсті. Дәстүр бойынша, Джованнимен бірге Модена соборының қоңырау мұнарасында орналасқан, кейіннен оның ең маңызды туындысына шабыттандырған қақпақты алғаш рет көрген. 13 жасында Алессандро Тассониге университетте әдебиет профессоры Лазаро Лабадини грек және латын тілдерін оқытқан. Одан кейін ол Модена, Болонья, Пиза және Феррара қалаларындағы университеттерде оқып, соңында бітірген. Ол жастық шағында көңіл көтеруге жақын болған, біраз уақыт Нонантолада тұрған, ол жерден 1595 жылы жергілікті көше бандасының құрамында болған бірнеше оқиғаға қатысқандықтан қуылған. 1597 жылы ол кардинал Асканио Колоннаның қызметіне кірісіп, онымен бірге Испанияға барған. 1589 жылы Accademia della Crusca мүшесі болып сайланды. 1603 жылы ол Италияға оралып, Римге көшкен. 1612 жылы ол аты-жөнін жасырып, «Филиппикалар» атты кітапшасын жариялап, онда Италия түбегінің бір бөлігін Испанияның үстемдігіне қарсы сын айтқан. Ол оны өзі жазғанын мойындамаса да (әлде Испания тарапынан кек алудан қорқып), бұл туынды жеткілікті деңгейде танымал болып, 1618 жылы оны бірінші хатшы лауазымына Туринге шақырған Савой герцогы Карл Эммануэль I-нің құрметіне ие болды. Осыдан кейін Тассони 1626 жылы кардинал Людовико Людовизимен бірге болды және 1635 жылы Модена герцогы Франческо I д’Эстеге қызмет етті. Ол Моденада қайтыс болды. Оның қала тұрғындары оның өмірін және еңбектерін қаланың символы – Гирландинаның алдында әлі күнге дейін тұрған ескерткішпен еске алды.
He was born in Modena, to a noble family, from Bernardino Tassoni and Sigismonda Pellicciari. Having lost both parents at an early age, he was raised by the maternal grandfather, Giovanni Pellicciari. It was with Giovanni that, according to tradition, he first visited the bucket, which was later to inspire his major work, in the belfry of Modena's Cathedral. At the age of 13, Alessandro Tassoni was taught Greek and Latin by Lazzaro Labadini, a professor of Literature at the University. He then became a law student, attending university in Modena, then in Bologna, Pisa and Ferrara, where he eventually graduated. He appears to have been a rowdy youth, living for some time in Nonantola, from where he was expelled in 1595, due to several incidents in which Tassoni had been involved as a member of a local street gang. In 1597, he began his service for the cardinal Ascanio Colonna whom he followed to Spain. In 1589 he was elected to the Accademia della Crusca. In 1603, he was back in Italy and moved to Rome. In 1612 he published anonymously the booklet Le Filippiche in which he attacked the Spanish domination of parts of the Italian peninsula. Though he always denied having written it (probably for fear of Spanish retaliation), the work became famous enough to ingratiate Tassoni to the Charles Emmanuel I, Duke of Savoy, who, in 1618 hired him in Turin with the title of first secretary. After this, Tassoni was with the cardinal Ludovico Ludovisi in 1626 and served under Francesco I d'Este, duke of Modena, in 1635. He died in Modena. His fellow citizens remembered his life and work with a statue that can still be seen in front of the town symbol, the Ghirlandina.
Жұмыс
Тассони жоғарыда аталған "Филиппика" шығармасынан өзге де көптеген шығармаларымен белгілі, олардың кейбіреуі поэзия, ал кейбіреуі әдеби сын еңбектері. Соңғыларына "Алессандро Тассонидің түрлі ойлары" және 1609 жылғы "Петрарка туралы ойлар" кіреді, бұл еңбек дәстүрлі көзқарастардан тәуелсіздігін көрсетеді. Дегенмен, Тассони ең әйгілісі – "La secchia rapita" ("Құмыраның ұрлануы" немесе "Ұрланған шелек") атты пародиялық-қаһармандық поэмасының авторы; осы туындысының арқасында ол Моденаның ақын лауреаты ретінде танылды.
Besides the above mentioned "Filippiche", Tassoni is known for other works, some of poetry and some of literary criticism. The latter includes the Varietà di pensieri di Alessandro Tassoni ("Diverse meditations by Alessandro Tassoni"), and Considerazioni sopra il Petrarcha (1609), a piece of criticism showing independence of traditional views. However, Tassoni is best known as the author of the mock heroic poem La secchia rapita (The Rape of the Pail, or The stolen bucket); it is by virtue of this work that he is remembered as Modena's poet laureate.
Ла секчиа рапита
"La secchia rapita" Тассониның 1614-1615 жылдар аралығында жазылған және 1622 жылы Парижде алғаш рет жарық көрген туындысы. Италияда бұл шығарма тек Тассони католик шіркеуінің цензуралық талаптарына сәйкес шамалы өзгерістер енгізгеннен кейін ғана жарияланды. Тассони 1624 жылы өзінің атымен алғашқы итальяндық басылымын шығарды (бұл поэма бұрын Альдровинци Мелизоне псевдонимімен таралған еді). Соңғы басылым 1630 жылы жарық көрді. Поэма 1325 жылы Модена мен Болонья арасында болған Запполино шайқасынан бастау алған соғысқа негізделген. Поэмадағы оқиғалардың көп бөлігі толығымен ойдан шығарылған, тіпті соғысқа шамалы 100 жыл бұрын өткен Фоссальта шайқасы да кірген. Моденалықтардың қарсыластарынан бір шелек ұрлаған оқиғасы замандас тарихшылардың еңбегінде көрсетілмеген, алайда дәл сол трофей ретінде саналатын шелек, Torre della Ghirlandina жертөлесінде шайқас кезінен бері бүгінгі күнге дейін қойылған. Поэмада шелек ұрлануы өте күрделі соғыстың бастауына себеп болады, онда тіпті Олимп құдайлары да қатысады (бұл Гомердің "Илиадасы" сияқты классикалық поэзиялар дәстүрінде) және соңында Папаның араласуымен аяқталады. Әңгіме автордың замандастары мен оқиғаларына сілтемелермен, сондай-ақ "Конте ди Куланья" (Ас жері графы) сияқты әзіл-қалжың кейіпкерлермен толық. Поэманың үшінші тарауында елдің түкпір-түкпірінен соғысқа қатысу үшін әскерлер келеді, ал Куланья графы алғаш рет пайда болады: (*) Қауырсындардың қауырсындары тананың мақтанқорлығын еске түсіреді, ал мүйіздер – бұрынғы күйеудің дәстүрлі символы. "La secchia rapita" Италияда да, шетелде де зор танымалдыққа ие болды. Мариноның ықпалы төмендеген кезде Тассонидің комикалық поэмасы оның ізбасарларының туындыларына жол ашты: Джованни Баттиста Лаллидің 1634 жылы жарық көрген "L'Eneide travestita" пародиясы, Пол Скарронның "Virgile travesti" еңбегінде одан үлгі алынған, Лоренцо Липпидің 1676 жылғы "Il Malmantile racquistato" және тағы да басқалары.
La secchia rapita was written by Tassoni between 1614 and 1615 and first published in Paris in 1622. It was not to be published in Italy until Tassoni modified it slightly to accommodate the censorship of the Catholic Church. Tassoni paid for the first Italian edition, bearing his own name, in 1624 (the poem had been previously circulated under the pseudonym of Aldrovinci Melisone). The final edition was published in 1630. The poem is loosely based on a war originating from the battle of Zappolino fought between Modena and Bologna in 1325. Most of the events reported in the poem are completely fictitious, even incorporating in the war the battle of Fossalta which had been fought almost a hundred years before. The central episode, in which the Modenese steal a bucket from their rivals, is not reported by the main contemporary historians, however a bucket, purported to be that very trophy, has been on display, in the basement of the Torre della Ghirlandina, from the times of the battle to present. In the poem, the theft of the bucket results in the eruption of an extremely complicated war, where even the Olympian gods take part (this is in the tradition of classical poems such as Homer's Iliad) and is eventually resolved by the intervention of the Pope. The narration is dotted by references to situations and persons contemporary to the author, and with farcical appearances such as the "Conte di Culagna" (Count of Ass land) probably the best known character of the book. In the third chapter of the poem, armies from all over the country arrive to take part in the war, and the Conte of Culagna makes his first appearance:
(*)The feathers recall the peacock and its vanity, the horns are the traditional symbol of the cuckold. La secchia rapita was immensely popular both in Italy and abroad. While Marino's influence was fading, Tassoni's comic poem opened the way for the works of his epigones: L'Eneide travestita (1634), a parody by Giovanni Battista Lalli, imitated in the Virgile travesti by Paul Scarron, Il Malmantile racquistato by Lorenzo Lippi (1676) and several others.