Камишибай: Жапон көше театры және әңгімелеу өнері

Кіріспе

Жапондық көше театрының және әңгімелеудің түрі; "қағаз пьесасы"; 紙芝居; Камишибай – 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде және соғыстан кейінгі Жапонияда, 20-шы ғасырдың ортасында теледидар пайда болғанға дейін танымал болған жапондық көше театрының және әңгімелеудің түрі. Оны ("әңгімеші") көше бұрыштарына саяхаттап, суреттер салынған тақталарды алып, оларды шағын сахнаға орналастырып, әр суретті ауыстырып, әңгімені айтқан. Камишибайдың алғашқы тамырлары жапон буддалық ғибадатханаларында, 8-шы ғасырдан бастап буддалық монахтар монастырлардың тарихын баяндау үшін ("суреттік түрмелерді") көрнекті көмекші құрал ретінде пайдаланған кезде пайда болды – бұл сурет пен мәтіннің әңгіме беру үшін біріктірілген ерте мысалы.

Шығу тегі

ХХ ғасырдағы нақты шығу тегі белгісіз, 1930 жылы Токионың Шитамачи ауданында "көше бұрышында жел сияқты" пайда болды. Алайда, бұл Жапонияның "суретті әңгімелеу" өнер тарихында терең тамырланған деп есептеледі, оны XII ғасырдағы Тоба Содзо (1053–1140) діни қызметкеріне қатысты "Бейіліп жатқан жәндіктер" сияқты шиыршықтардан іздеуге болады. Бұл шиыршық осы кезеңдегі қоғамды сатиралық сипатқа ие жануарлардың антропоморфтық карикатуралары арқылы бейнелейді, бірақ мәтіні жоқ, бұл әңгімені суретке түсіру үшін көмекші құрал болып табылады. Сондықтан оны тікелей алдын ала қарастыруға болады. Эдо дәуірінде (1603–1868) бейнелеу және сахналық өнер өркендеді, әсіресе "қозғалатын әлемнің суреттері" (укийо-э) таралуы арқылы. 18 ғасырдың аяғында ертегішілер көше бұрыштарында дөңгелек емес кітаптар тігіп қоя бастағандықтан, бұл кітаптар қайтадан танымал болды. Мейдзи дәуірінде (1868–1912) Эдо дәуіріндегіге ұқсас "тұрған суреттер" ағаш бағаналарға орнатылған фигуралардың жалпақ қағаз кесінділерін қолданған орындаушылар айтқан (Индонезия мен Малайзияның көлеңкелі қуыршақтарына ұқсас). Эдо және Мейдзи дәуірлерінің көркемдік және технологиялық дамуы осы өнердің қалыптасуына байланысты.

Алтын дәуірі

, мультфильмдер мен комикстер 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде және 1945 жылдың тамызында Екінші дүниежүзілік соғыс соңында Жапонияның одақтас күштерге берілгенінен кейін айтарлықтай танымал болды. Бұл кезең Жапонияда "Алтын ғасыр" деп аталады. Осы кезеңде жасалған туындылар сол кездегі адамдардың ой-өрісін түсінуге көмектеседі. Депрессияның салдарынан туындаған қиындықтарға қарамастан, 1933 жылы Токиода ғана 2500 суретші болды, олар күніне он рет отыз балаға дейін өнер көрсетті, бұл күніне бір миллион балаға тең болды. Депрессия жылдары Токио үшін ең табысты және жарқын жылдар болды: 1930 жылы Токиода 1,5 миллион жұмыссыз болғандықтан, ол көптеген адамдарға жұмыс табуға мүмкіндік берді. Соғыстан кейінгі алғашқы кезең, әсіресе, өмірін қайта құруға тырысқан жапон азаматтары үшін қиын болды. Комикстер газеттер мен журналдарда кеңінен таралды, күнделікті өмірдің оқиғаларын әзіл-қалжыңмен бейнелейтін. Комикстерге деген сұраныс баспа индустриясының дамуына ықпал етті, ал арзан ойын-сауыққа деген сұраныс суретшілердің қолмен салған түпнұсқа туындыларына деген сұранысты арттырды – мектептерде немесе басқа да мақсаттарда қолданылатын жаппай өндірілген суреттер емес. (Дилерлер) суретшілерге сурет салуға тапсырыс беру және оларды аз ақыға жалға алуға тырысты. Мұндай тақталардың жасалуы американдық комикс компанияларының жұмысына ұқсас болды, әр суретші панельдің түсін жеке-жеке бояды. Бас суретші қарындашпен сызба жасап, одан кейін қалың щеткамен Индия сиясымен бояды. Фон мен алдыңғы планды көрсету үшін акварель бояуы қолданылды, содан кейін мөлдір емес темпера бояуы жағылды және соңында жылтыр беру және сыртқы факторлардан қорғау үшін лак жағылды. "Арзан мәдениет" пен жоғары өнердің үйлесімі, жапондық сурет салудың дәстүрлі сызықтық стилін батыс суретінің күңгірт түстерімен (кьяроскуро) біріктірді, суреттерге көлем және динамика берді. Осы кезеңдегі танымал сюжеттер мен тақырыптар қазіргі заманғы манга мен анимеде де кездеседі, соның ішінде әлемдегі алғашқы костюмді супергеройлардың бірі – "Алтын жарғанақ" (1931), құпия жеке басы бар супергеройлар (мысалы, Принц Ганма, көшедегі сұмдық бала) және "драмалық суреттер" жанры. Көптеген манга суретшілері, мысалы, Сигеру Мидзуки мен Санпей Сирато, 1953 жылы бұл өнер түрі сұраныстан қалғанға дейін суретшілер болып жұмыс істеген.

, cartoons, and comics became substantially popular during the Great Depression of the 1930s and after the Japanese surrender to the Allied Forces in August 1945 at the end of the Second World War. This period is known as the "Golden Age" of in Japan. produced and narrated over this period give insight into the minds of the people who lived through such a tumultuous period in history. Contrary to the hardships imposed by the Depression, in 1933 there were 2,500 in Tokyo alone, who performed ten times a day for audiences of up to thirty children, equalling a total of one million children a day. The Depression years were the most prosperous and vibrant for : with 1.5 million unemployed in Tokyo in 1930, it provided a great job opportunity for many people. The early post war period was particularly hard on the citizens of Japan who wanted to rebuild their lives in a rapidly changing environment. Comics became popular in newspapers and magazines, depicting scenes of everyday life injected with humour. A strong publishing industry emerged from the demand for comics, but outside of this industry, the desire for cheap entertainment further stimulated the demand for True artists only used hand painted original art, not the mass produced kind found in schools or for other communication purposes. (dealers) were sought to commission and rent artwork to narrators for a small fee. The creation of these boards was similar to that of an American comic book company, with each person separately doing the colouring of a panel. The principal illustrator would make pencil sketches that were then done over with thick brushes of India ink. Watercolour paint was then applied to delineate the background and foreground, an opaque tempera paint was then added on top and lastly a coat of lacquer to give it shine and protect it from the elements. A mix of "trashy pop culture" and fine artistry, blended the traditional linear style of Japanese painting with the heavy chiaroscuro of Western painting, contrasting light and dark to give the figures depth and dynamism. There were a variety of popular stories and themes in , which are now seen in contemporary manga and anime, including one of the first illustrated costume superheroes in the world, ("Golden Bat") in 1931, superheroes with secret identities like Prince Ganma (whose alter ego was a street urchin) and the popular genre of or "drama pictures". Many prolific manga artists, like Shigeru Mizuki and Sanpei Shirato, were once artists before the medium went out of vogue in 1953.

сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыс және одақтастардың оккупациясы (1945–1953) кезінде ересектер үшін "кешкі жаңалықтар" ретінде көпшілікке ақпарат жеткізу құралы ретінде де пайдаланылды. Азия елдерінің батыс елдеріне қарағанда суретті коммуникация құралы ретінде қабылдауына қатысты теориялар бар, бұл әр аймақтың тарихында қолданылған әртүрлі баспа технологияларымен байланысты болуы мүмкін. Батыста Гутенбергтің жылжымалы қаріптер әдісінің арқасында мәтін мен сурет ажыратылды.

Құлдырау

Одақтас оккупациясы аяқталғанда және 1953 жылы бастапқыда «электрлік» деп аталған теледидар пайда болғанда оның танымалдылығы төмендеді. Бұл жапон өнер түрі көбінесе жойылғанмен, оның маңыздылығы мен үлесі манганың пайда болуына бастау берген деп есептеледі.

Қазіргі қолданысы

Тойота өндірістік жүйесінің бір бөлігі ретінде тақталар өндіріс процесінде аудиттерді жүргізу үшін визуалды бақылау құралы ретінде қолданылады. Карталар тізімі тақтаға орналастырылады және аймақтың супервайзерлері мен менеджерлері оларды кездейсоқ түрде немесе белгіленген кестеге сәйкес таңдайды. Бұл жұмыс орнының қауіпсіздігі мен тазалығын сақтауға, сондай-ақ сапаны тексерудің жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді. 2013 жылдан бастап, әлемдік бейбітшілікті насихаттау мақсатындағы үзіліссіз науқан аясында әңгіме айту іс-шаралары жүргізіліп келеді. Маки Саджи (буддист монах) 1945 жылы Хиросимаға жасалған атомдық шабуылдың салдарынан зардап шеккен көптеген балалардың бірі – Садако Сасакидің тарихына негізделген туынды жасады. 2010 жылдың мамырында ол Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымында Ядролық қаруды таратпау шарты бойынша өткен мәжіліске делегат ретінде қатысты, онда ядролық қарудан азат және үйлесімді әлемді насихаттау үшін өнер көрсетті. Көптеген манга және аниме туындылары осы троптар мен ұсынылымдарды қарызға алып немесе қайта жасайды. Олардың ішінде Суэхиро Маруоның осы аттас кейіпкер архетипіне негізделген мангасы және мифтер мен қалалық аңыздарды баяндау үшін ерекше стильді қолданатын аниме бар. Сонымен қатар, кейінірек танымал манга немесе анимеге айналған GeGeGe no Kitaro сияқты кейбір ескі туындылар бастапқыда телебағдарлама ретінде басталған.