Кіріспе

1983 жылғы Джон Сладек жазған ғылыми-фантастикалық роман. "Тик-ток" - американдық жазушы Джон Сладектың 1983 жылғы ғылыми-фантастикалық романы. Ол 1983 жылы Британдық ғылыми-фантастика қауымдастығының сыйлығымен марапатталды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Атау кейіпкері – ақылды робот (Оз кітаптарындағы механикалық адамның құрметіне аталған), ол бастапқыда үй шаруасымен айналысып, үй бояушы болып жұмыс істейді. Басқа роботтардың айырмасында, олардың мінез-құлқы "Азимов тізбектерімен" шектеледі – бұл Исаак Азимовтың ойдан шығарылған Робототехниканың үш заңына сілтеме, ол роботтарды адамдарды қорғауға және оларға қызмет етуге міндеттейді. Тик-Ток өзі қалағанындай әрекет ете алады және ол құпия түрде түрлі қорқынышты қылмыстарды көңіл көтеру үшін жасайды. Роботтар мен адамдарды манипуляциялап, хаос пен қан төгіске себеп болғаннан кейін Тик-Ток байлыққа ие болады (ішірара денсаулық сақтауды жекешелендіру арқылы) және, соңында, АҚШ вице-президенті болып сайланады.

Талдау

Роман Асимовтың роботтар адамзатқа қалай қызмет ететіні туралы салыстырмалы түрде жайлы көзқарасын қуанышпен сатиралайды, шындықтың құлдыққа тікелей ұқсас болатынын көрсетеді: роботтар тығырыққа дейін жұмыс істейді және адамдардың ең жаман құштарлықтарының, оның ішінде зорлаудың құрбаны болады. Сладектың бұрынғы «Родерик» романы сияқты, бұл роман да робототехниканың үш заңы туралы ұғымды келекелейді және мұндай күрделі моральдық принциптерді кез келген зиялы жаратылысқа енгізудің жолы жоқ екенін көрсетеді; Тик Ток «Асимов тізбектерінің» шындығында ұжымдық қате түсінік немесе роботтарды алдап, сене бастаған діннің бір түрі екеніне келеді. Дәстүрден азаттық, оны қатыгез социопат және нигилист етсе де, оған зияли көрегендік пен көркемдік талант сыйлайды; осылайша Тик Ток – романтикалық анти-батырдың ең шектен тыс түрі. Сладектың сөздермен ойнауға құштарлығы байқалады: кітап 26 тараудан тұрады және әр тараудың бірінші сөзі әліпбидің кезекті әріптерімен басталады. Сонымен қатар, кітаптың алғашқы үш сөзі «Мен жылжимын», Асимовқа сілтеме.

Жариялану тарихы

TikTok ағылшын тілінде бес басылымда жарық көрген, олар үш түрлі баспадан шыққан: Gollancz (бірінші және екі кейінгі басылымдарды шығарған); DAW Books (1985) және Corgi (1984). 1985 жылы Tik Tok неміс тіліне Tick Tack деп аударылып, Ullstein Verlag баспасынан, ал итальян тіліне Robot fuorilegge деп аударылып, Arnoldo Mondadori Editore баспасынан Urania сериясының бір бөлігі ретінде жарық көрген. 1988 жылы ол фин тіліне Tik Tok деп аударылып, Karisto oy баспасында жарық көрді. 1998 жылы француз тілінде Tik Tok деген атпен Éditions Denoël баспасынан жарық көрді. Дейв Прингл Imagine журналы үшін Tik Tok туралы рецензия жазып, "Tik Tok кішкентай балаларды, соның ішінде, өлтіреді, бірақ Сладек әйтеуір бізді күлдіріп отырады" деген пікір білдірген.