Кіріспе

Артурдың аңыздық патшасы Бенуаның Баны (Ескі француз: Ban de Bénoïc) – Артур аңызындағы кейіпкер. Бан патшасы алғаш рет осы есіммен 13 ғасырдағы француз Вульгата циклының «Ланселот пропие» бөлігінде Францияда Бенуак (Бенуак; сондай-ақ Беневик, Беноик, Бенуа, Беневик, Бенвик) аталған мемлекеттің билеушісі және сэр Ланселот пен сэр Гектор де Маристің әкесі, сондай-ақ король Борстың бауыры ретінде кездеседі. Бенуаның Баны Ланселоттың әкесі туралы басқа да нұсқалармен сәйкес келеді, оның ішінде неміс тіліндегі «Ланзелет» романындағы Пант Геневистің, ағылшын тіліндегі «Сэр Ланселот ду Лейк» романындағы Шчувакеден келген Хауд, және белорус «Аповесць пра Трышчана» романындағы Локвадан келген Домолот.

Артур романстарындағы рөлі

Банның Бенуа патшалығы, астанасы Требе (Требе) Арморика Бретані мен Галлия шекарасында орналасқан. Әйелі Елейн (Елейн, король Борстың әйелі Эвайннің қарындасы) патша Бан болашақ ұлы, ұлы рыцарь Ланселотты (туған аты Галахад, Гилеад) дүниеге келтіреді. Бұрын, Мерлиннің сиқырының арқасында ол Леди де Мариспен (Дам де Марс) бірге болып, Ланселоттың туған інісі, кейіннен оның ең жақын серіктері мен ізбасарларының бірі Гектор де Марис (Гектор де Марс) туады. Патша Бан алғаш рет жас король Артурды қолдау үшін аралдық Британияда жорыққа шығады. Оның қамалы батпақтың ортасында орналасқан, оны басып алу мүмкін емес деп есептелген, бірақ көршілес ақсүйек, Құрдымды даланың патшасы Клаудас оны өртеп жіберуге жетеді. Бан әйелі мен ұлымен бірге қашып құтылуға үлгереді, бірақ оқиғадан қатты қайғырып, дереу қайғыдан көз жұмады. Осы сәтте нәресте Ланселотты Көл ханымы өз мекеніне алып кетеді, кейіннен қаза тапқан Үлкен Борстың ұлдары Лайонель мен Кіші Борс та оған қосылады. Балалар өсіп, Дөңгелек үстелдің рыцарьлары болған кезде, олар Артурға Клаудасты жеңіп, әкелерінің жерін қайтарып алуға көмектеседі. Патша Бан мен Клаудас арасындағы соғыс орта ғасырлық бритондықтардың франктардың шапқындарына қарсы күресін бейнелейтін болуы мүмкін.

Уэльстік мифтің шығу тегі

Роджер Шерман Лумистің айтуынша, "Банды көбінесе Бенуаның Баны деп атайды, бұл Бран ле Бенуаның қате түсінігі ретінде қарастырылады, ол Уэльстің Бендигейд Бранның, яғни 'Бәрәкәтті Бранның' нақты аудармасы". Демек, Вулгата авторы ескі француз тіліндегі *benoit* ('бәрәкәтті') сөзін қате оқып, дұрыс түсінбеген, оны бар емес Бенуа патшалығының аты деп ойлаған. Бұл автор Б(р)ан патшаның осы патшалықтың билеушісі болғанын жорамалдаған. Бан де Бенуа / Бенэвик атауы басқа бір ерте Артурий мәтінінде, яғни Ульрих фон Зацикховеннің Ланзелетінде, батыр Ланселотқа қатысты, Пант фон Женевис (бастапқы 'B' әрпі 'G' деп қате оқылған жазба қатесі) түрінде де кездеседі. Профессорлар Лумис және Хелайн Ньюстед көрсеткендей, кельт мифологиясынан алынған жеке тұлғалар Артур романстарында бірнеше кейіпкерге айналуға бейім, және бұл процесс Артур кейіпкерлерінің аттары мен/немесе атрибуттары алып патшаға (Балықшы патшаны да қараңыз) және, мүмкін, құдай Бранға дейін жететінінен көрінеді. Оның ерліктері Branwen ferch Llŷr (қараңыз) деп айтылатын Mabinogi төрт тармағының екіншісінде баяндалған. Ньюстед былай деп жазды: "Банға қатысты мәліметтер, олар түсініксіз және қиын түрінде сақталғанмен, Бодемагуз, Брангор, Брон және Корбеникпен байланысын сақтайды". Лумис Вулгата Ланселот авторының бірі Уэльс мифологиясынан екі тұлғаның естелігін Уэльс топонимдері арқылы сақтаған деп сенді: егер Бан патшаның кейіпкері шынымен де (жоғарыда айтылғандай) Бәрәкәтті Браннан шыққан болса, онда Бан патшалығы Уэльстің солтүстік-шығысын білдіретін 'Бран елімен' теңестіріледі. 'Бран еліне' жақын жерде Гвиридің тығыны (қазір Уиррал түбегі) орналасқан. Лумис Вулгата мәтінінде Бан / Бран патшаның бауырына берілген Бохорс де Ганнс атының бір бөлігі жазба қатесі ('Бохорс' түпнұсқа 'Гури' шыққан 'Гохорс' үшін) және бір бөлігі географиялық негіздеме ( 'Галл' үшін 'Ганн' ауыстырылуы, яғни 'Галлия' үшін 'Уэльс') екенін ұсынды.

Қазіргі мәдениетте

Бан Накаба Судзукидің "Жеті өлімдік күнә" мангасында және оның аниме адаптациясында "Ашкөздіктің Түлкі Күнәсі" деп бейнеленеді, сонымен қатар осы аттас рыцарлар тобының мүшесі болып табылады. Сериалда Бан ұзын бойлы, тікенді ақ шашты және Жастар қайнар көзінен ішкендіктен өте жас көрінеді. Серия соңында ол Ланселот есімді балаға ие болады.