Кіріспе

Американдық заманауи би билеушісі, педагогы және хореографы (1916–2004)

Белла Ребекка Левицкая (13 қаңтар 1916 – 16 шілде 2004) – американдық заманауи би хореографы, билеуші және педагог. Левицкая бидегі көркемдік еркіндікті өмір бойы қолдады және өзінің туындыларында саяси және көркемдік мақсаттарды тұрақты түрде іске асырды. 70 жылдан астам өмірлік жолында Левицкая суретші және педагог ретінде тәуелсіздігін нығайтты, осы процесте ірі мекемелермен және федералды үкіметпен бірнеше рет бетпе-бет келді. Левицкаяның ерекше техникасы бишілерінің орындаған қозғалыстарына да, компаниясын басқару әдісіне де қатысты, оның маңыздылығы мен тұрақтылығын баса көрсетті.

Ерте өмір және білім

Белла Ребекка Левицки 1916 жылдың 13 қаңтарында Калифорния штатының Ллано-дель-Рио қаласында дүниеге келді, ол Антеллоп аңғарындағы социалистер жетекшілігімен құрылған, қысқа ғұмырлы утопиялық қоғам болды. Оның ата-анасы, Джозеф Левицкий және Нина (Оссман) Левицки, орыс еврей иммигранттары еді, олар Ллано-дель-Риоға өнер және саяси артықшылықтар үшін қосылған. Ллано-дель-Рио 1918 жылы таратылды, ал отбасы Белланың үлкен әпкесі Сараның туған жері – Лос-Анджелеске көшіп келді. Лос-Анджелесте Левицкилер отбасы қиындықтарға тап болды, Белла алты жасқа толғанда отбасы Сан-Бернардиноға көшіп барды. Сан-Бернардино Ллано-дель-Рио немесе Лос-Анджелестегідей өнер мүмкіндіктерін ұсынбады, бірақ Джозеф отбасын асырауға болатын жер болды. Левицкидің өнерге, саясатқа және білімге берілгендігімен ерекшеленген балалық шағы оның мансабы бойындағы шығармаларына үлкен әсер етті. Левицки жасөспірім шағында Лос-Анджелеске оралып, 1934 жылы Лестер Хортон компаниясына қосылғанға дейін қысқа мерзімге балет оқыды. Horton компаниясының студенті, кейіннен тығыз серіктесі ретінде Левицки Horton техникасын дамытуға белсенді қатысты. Левицкиден оқыған тәжірибелі биші және педагог Фред Стриклер: "[Хортон] өзінің техникасын, қазір Хортон техникасы деп танылатын, оның денесінде құрды. Дәл оның денесінде".

Мансап

1946 жылы Левицкий Лос-Анджелесте бірегей ұйым – Би театрының құрылуына бастама жасады. Би театры АҚШ-тағы бір шатыр астында би мектебі мен театры орналасқан сирек мекемелердің бірі болды. Ол прогрессивті саясатымен және нәсілдік теңдікке ұмтылысымен танымал болды. Левицкий 1950 жылы Хортонмен техника және басқару мәселелеріндегі келіспеушіліктерден кейін одан және Би театрынан қол үзді. Хортонмен жолдары айырылысқан соң, Левицкий өзінің жеке техникасын қалыптастырды, комитетке есімдерді поэтикалық түрде "айтудан" бас тартты. Осы әрекеті үшін Левицкий қара тізімге енгізіліп, сахнада немесе экранда рөлдер алу мүмкіндігінен айырылды. Оның студиясы көптеген қаулыхаттар мен телефон қоңырауларына қарамастан, көп зардап шекпеді. 1955 жылы Левицкий жалғыз қызы Нораның дүниеге келуіне куә болды. Сол жылы ол репетицияларын Лос-Анджелестен тыс, Сан-Хасинто тауларындағы Идиллиуайлдқа көшірді. 1956 жылы Левицкий Idyllwild музыка және өнер мектебінде би факультетінің алғашқы деканы болды және 1972 жылға дейін осы қызметін атқарды. 1966 жылы Левицкий Би компаниясын құрды. Оның көркемдік басшылығымен компания халықаралық деңгейдегі жетекші заманауи би компанияларының біріне айналды, АҚШ-тың қырық үш штатында және бес құрлықтағы жиырма елінде сәнді сынға ие болды. Оның би әріптестерінің арасында бұрынғы телебала актрисасы Норин Коркоран да болды. Левицкий 1960-жылдардың соңы мен 1970-жылдардың басында Калифорния өнер институтында (CalArts) би бағдарламасын құруға қатысты. Осы тағайындауды қабылдағанда, ол бағдарламаны басқа академиялық би бағдарламаларынан ерекшелендіру мүмкіндігін көріп, оларға сенімсіздікпен қарады және көбінесе қарым-қатынас жасамады. Левицкийдің бағдарламадағы мақсаты – "бишілерді оларға қажетті барлық дағдылармен тәрбиелеу" болды, оның ішінде жарнама және сахна жарығын да қамту. CalArts мақсатына адал болғанына қарамастан, Левицкий әкімшілік қызметті ұнатпады және 1972 жылдың басында отставкаға кетті. Левицкийдің мұрасының маңызды бөлігі – Калифорния Плазасындағы студиялар мен 1000 орындық театрды біріктіретін жаңа ғимарат – Би галереясы болды. Би галереясының жоспарлары 1978 жылы жасалды, бірақ жоба тоқтап, он жылдан кейін де іске аспады. 1992 жылы Колберн мектебі жобаны өз мойнына алып, ғимарат салуға міндеттенді және Левицкиймен және оның компаниясымен жақсы қарым-қатынаста қалды. 1950-жылдары ХУАК-қа қарсы белсенділік танытқаннан кейін Левицкий көркемдік бостандық үшін күресін жалғастырды. 1990 жылы Левицкийдің компаниясы Ұлттық өнер қорынан 72 000 доллар көлемінде грант алды, ол компаниядан әдепсіз туындылар жасауға тыйым салды. Бұл әдепсіздікке қарсы шара 1989 жылы сенатор Джесси Хелмс бастаған күш-жігердің нәтижесінде барлық NEA гранттарына енгізілді. Левицкий әдепсіздікке қарсы шараға қол қоюдан бас тартып, NEA-ны сотқа берді, бұл шараның Бірінші және Бесінші түзетулерді бұзатынын дәлелдеді. 1991 жылдың басында сот Левицкийдің пайдасына шешім шығарды. Левицкийдің би тобы 30 жылдық қызметтен кейін 1997 жылы таратылды, Левицкий бұл шешімді "саяси акт, мұнда сөз жоқ" деп сипаттады. Левицкий өзінің компаниясының мөлшеріне сай өмір сүру үшін қажет болған корпоративтік құрылымды және қаржыландыру модельдерін сынады. Компанияны жабатын кезде Левицкий өзінің серіктестеріне компанияны тапсыру үмітін жойғаны үшін қаржыгерлерін де айыптады. Левицкий мен Рейнольдстың 1960 жылы туған Нора Рейнольдс есімді бір қызы болды.

Өлім және мұра

Левицкий 2004 жылғы 16 шілдеде Пасаденада, Калифорния штатында, инсульттан кейін туындаған салдарлардан қайтыс болды. Белла Левицки би тобының мұрағаттары Оңтүстік Калифорния университетінің музыка кітапханасында сақтаулы.

Марапаттар мен құрметтер

Левицкий көптеген марапаттар алды, оның ішінде Калифорния өнер институтының (1981) құрметті доктор дәрежесі, Оксидентал колледжінің (1984), Отис Парсонс колледжінің (1989) және Джульярд мектебінің (1993) құрметті доктор дәрежелері. 1991 жылы ол Ұлттық би қауымдастығының "Мұра" сыйлығының иегері атанды. 1996 жылы ол Ұлттық өнер медалімен марапатталды.