Кіріспе
Стивен Кингтің сериалдық романы
"Жасыл миля" – американдық жазушы Стивен Кингтің 1996 жылғы сериалдық романы. Ол өлім жазасын күтіп отырғандар қамалының бастығы Пол Эджкомбтың Джон Коффи есімді ерекше тұтқынмен кездесуін баяндайды. Джон Коффи түсіндіріле алмайтын емдеу және сезімталдық қабілеттерін көрсетеді. Сериалдық роман бастапқыда алты томдық болып жарық көрді, кейін бір томдық кітап ретінде қайта басылды. Бұл кітап – әдеби сиқыршыл реализмнің бір үлгісі. Кітап негізінде түсірілген фильм де сыншылардың және көрермендердің жоғары бағасын алды. "Жасыл миля" 1996 жылы "Үздік роман" номинациясы бойынша Брам Стокер сыйлығына ие болды. 1997 жылы "Жасыл миля" Британдық Фэнтези және Локус сыйлықтарына "Үздік роман" ретінде ұсынылды. 2003 жылы бұл кітап BBC-нің "The Big Read" дауыс беруі бойынша Ұлыбританияның "ең сүйікті романы" тізіміне енді.
Сюжет
Пауль Эджкомбтің бірінші тұлғалық баяндауында роман Пауль 1996 жылы Джорджия Пайнс қарттар үйінде өз оқиғасын жазып жатқан қарт адам ретінде және 1932 жылы еденнің линолеумінің түсі үшін "Жасыл миля" деген лақаппен аталған Холодный Маунтин түрмесінің блок-бақылаушысы ретінде ауысады. Осы жылы Джон Коффидің дүниеге келуі белгіленеді, ол биіктігі 6 фут 8 дюйм (2.03 м) және күшті денелі қара нәсілді адам, ол екі жас ақ қызды зорлап, өлтіргені үшін сотталған. Мильде болған кезінде Джон каджундық өрт сөндіруші, зорлаушы және кісі өлтіруші Эдуард "Дел" Делакруа және Уильям Уортон ("Билли Кид" өзіне, "Жабайы Билл" күзетшілерге) сияқты көптеген қылмыскерлермен қарым-қатынаста болады. Ол жазаға тартылмас бұрын мүмкіндігінше көп қиындық туғызуға бел буған. Басқа тұрғындары арасында Арлен Биттербак, ботинка үшін жанжал кезінде адамды өлтіргені үшін сотталған америкалық түпкүлкілік, Артур Фландр, сақтандыру алаяғы үшін әкесі өлтірілген жылжымайтын мүлік директоры; Пол мен басқа күзетшілер кітаптың барлық кезеңінде тұтқындарды ашуға ұнаған садистік күзетші Перси Уетмордың ашуына ұшырайды. Басқа күзетшілер оны ұнатпағанына қарамастан, оған сыпайылық танытуы керек, өйткені ол губернатордың әйеліне немересі. Персиге жақын маңдағы Бриар Ридж психиатриялық ауруханасында әкімшілік лауазым ұсынылса, Пол одан құтылып қалды деп ойлайды. Алайда Перси өзіне өлім жазасын қадағалауға рұқсат бермегенше кетуге қарсылық білдіреді, сондықтан Пол оған Делдің өлім жазасын жүргізуге жол береді. Перси электродтың қақпағының ішіне электрлік креслода тез өлімге әкелуі тиіс қоңырау шалу қоңырауын тұздыққа батырудан қасарысты. Бұрышты түрткенде, ток Делдің креслосына от жағып, ұзаққа созылған, азапты өлімге ұшыратады. Уақыт өте келе Пол Джон Коффидің түсінбейтін емделу қабілеттеріне ие екенін түсінеді, ол оны Полдың несеп жолының инфекциясын емдеп, Перси оны таптап кеткеннен кейін мистер Цзинглсты қайта тірілтеді. Жай және ұялшақ Джон айналасындағы адамдардың ой-пікірлері мен сезімдеріне өте сезімтал және сезімтал. Бір күні түнде күзетшілер Уортонды есірткіге салып, Персиге қысымшыл көйнені кигізіп, оны төсенішпен жабылған бөлмеге кіргізеді, сонда олар Джонды түрмеден тымыздан алып шығып, оны түрме бастығы Хэл Моорстың үйіне апарады. Халдың әйелі Мелинданың миында операцияға жатпайтын ісігі бар, оны Джон емдейді. Олар Мильге оралғанда, Джон "ауруды" Мелиндадан Персиге береді, бұл оның ақылдан адасып, Уортонды атып өлтіруіне әкеледі. Перси Брайар Риджге емделуші ретінде жіберіледі. Полдың Джонның кінәсіздігі туралы күдіктері, ол екі қызды зорлап, өлтірген Уортон екенін және Джон оларды қайта тірілтуге тырысқанын білгенде, дәлелденді. Кейін Джон Пауылға өзінің көргенін, Уортонның бір рет оның қолын ұстағанын, қалай Уортонның бірін өлтіремін деп қорқытып, бірін өлтіремін деп қорқытып, бірін-біріне деген сүйіспеншілігін пайдаланып, әйел бауырластарды үндемеуге мәжбүр еткенін айтады. Пауыл Жоханға қалай көмектесу керектігін білмейді, бірақ Джон оған уайымдамауға кеңес береді, өйткені ол дүниенің қатыгездігінен құтылу үшін қалайда өлуге дайын. Жоханның өлімі Пауыл қатысқан соңғы өлім жазасы болды. Пауыл өзінің жазған әңгімесін аяқтауға жақындаған кезде, оны досы Элейн Коннеллиге оқуға ұсынады. Ол осыны бітіргеннен кейін, мысық өлмес бұрын, ол оған мысық мысығын таныстырады. Пауыл Жақия сауықтырған адамдардың табиғи емес ұзақ өмір сүргенін айтады. Элейн 1956 жылы бір күні қайтыс болады. Ол Пауылдың әйелі жол апатынан қайтыс болғанын көрді. Роман Пауылдың 104 жасында жалғыз өзімен аяқталады, ол қанша өмір сүретінін білмейді.
Фильмге бейімделу
Франк Дарабонт романды сол аттас көркем фильмнің сценарийі ретінде бейімдеді. 1999 жылы шыққан фильмді Дарабонт режиссерлік етті, ал Том Хэнкс Пол Эджкомб рөлінде, ал Майкл Кларк Дункан Джон Коффи рөлінде ойнады. Кітапта жоқ "Top Hat" фильмін қосу мақсатында оқиғаның уақыты 1932 жылдан 1935 жылға өзгертілді. Фильм төрт "Оскар" сыйлығына ұсынылды, оның ішінде "Үздік фильм" және Дункан үшін "Үздік қосалқы актер" номинациялары бар.
Жариялану тарихы
"Жасыл миля" алғаш рет алты томдық кітап ретінде жарық көрді. Бірінші томы, "Екі өлген қыз" деген тақырыппен 1996 жылдың 28 наурызында жарық көрді, ал соңғы том, "Коффи Миляда", 1996 жылдың 29 тамызында жарық көрді. Роман 1997 жылдың 5 мамырында бір томдық кітап ретінде қайта басылды. 2000 жылдың 3 қазанында кітаптың алғашқы қатты мұқабалы басылымы жарық көрді. 2007 жылы Subterranean Press романының 10 жылдығына арналған басылымын үш түрлі нұсқада шығарды, олардың әрқайсысы бастапқы алты томдық басылымды қайталайды: 2000 данамен шектелген сыйлық басылымы, әр бөлімінің қолтаңбасыз қатты мұқабалы алты томымен, сырғытпалы қорапта; 148 нөмірленген данамен шектелген, Стивен Кинг қол қойған, сырғытпалы қорапталған басылым; және 52 әріптік данамен шектелген, Стивен Кинг қол қойған, лотокқа салынған басылым. Әр басылымда романның түпкілікті суретшісі Марк Гейер салған жаңа суреттер болды. Әр нұсқаның өзіндік дизайны болды және олардың құны сәйкесінше 150 доллар, 900 доллар және 2500 долларға бағаланды. Корольге әңгімелерді қысқа бөлімдермен жариялау мүмкіндігі туралы алғаш Ральф Вичинзана хабарлады, ол британдық баспагер Малкольм Эдвардспен сөйлескеннен кейін Чарльз Диккенс әңгімелерін жиі қысқа бөлімдермен жариялағанын білді, оларды журналдарға енгізеді немесе бөлімдерді жеке кітапша ретінде шығарады. Романды жазу үшін ұзақ күрес жасағаннан кейін Вичинзана алғашқы бөлімнің жарыққа шығуын бір жыл бұрын Кингке кітапты "оқылатын тәсілмен, бөлімдермен" жазу идеясын ұсынды. Сериалдық жариялау идеясы Кингке көптеген жағынан ұнады: жазушының бірінші бөлім жарық көргеннен кейін оқиғаны аяқтауға жауапкершілігінен бастап, оқырмандардың оқиғаның соңына секіріп, болжамды бұзу мүмкін еместігіне дейін. Оқиғаның алғашқы жинақталған басылымының кіріспесінде Кинг кітапты бастапқыда алты бөліммен жариялаудың қаржылық жағын түсіндіреді: цитата= Бөлік-бөлікпен жариялау мен үшін де, кейбір оқырмандар үшін де қиын болды, өйткені қағаз кітаптың бағасы өте жоғары болды; барлық алты бөлім үшін он тоғыз доллар (жеңілдікпен сатқанда әлдеқайда арзан). Сондықтан жинақталған жиынтық идеалды шешім сияқты көрінбейді. Бұл кітап, қолма-қолға арзан бағамен қол жетімді, идеалды шешім сияқты көрінеді. | дереккөзі=Стивен Кинг, Бангор, Мэн штаты. 1997 жылдың 6 ақпаны.
King was first made aware of the possibility to publish stories in shorter instalments by Ralph Vicinanza, who, after a conversation with British publisher Malcolm Edwards, learned that Charles Dickens had often published his stories in shorter instalments by either folding them into magazines, or by publishing the instalments on their own as a chapbook. After a lengthy struggle to write the novel, Vicinaza pitched the idea of writing the book "the same way it would be read in installments" to King the year before the initial release of the first instalment. The idea of serialized publication appealed to King on multiple levels; from the writer's responsibility to finish the story once the first installment is published, to the readers' inability to skip to the end of the story and ruin the suspense. In the introduction to the first collected edition of the story, King also explains the financial aspect of initially publishing the book in six installments :
quote= The part by part publication was a sore point with me and some readers as well, because the price was very high for a paperback; about nineteen dollars for all six installments (considerably less if bought at a discount store). For that reason a boxed set never seems like the ideal solution. This volume, a trade paperback available at a more sane price, seemed to be the ideal solution. |source=Stephen King, Bangor, Maine. February 6, 1997