Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
15 ғасырдағы Кентербери ертегілерінің әсемделіп жазылған қолжазбасы
15th century illuminated manuscript of the Canterbury Tales
Эльсмир Чосер, немесе Кентербери ертегілерінің Эльсмир қолжазбасы – Джеффри Чосердің Кентербери ертегілерінің 15 ғасырдың басындағы әсемделіп жазылған қолжазбасы. Ол Калифорния штатындағы Сан-Марино қаласындағы Хантингтон кітапханасының меншігінде (EL 26 C 9). Бұл қолжазба "Ертегілер" жинағының ең маңызды түпнұсқаларының бірі саналады.
The Ellesmere Chaucer, or Ellesmere Manuscript of the Canterbury Tales, is an early 15th century illuminated manuscript of Geoffrey Chaucer's Canterbury Tales, owned by the Huntington Library, in San Marino, California (EL 26 C 9). It is considered one of the most significant copies of the Tales.
Тарих
XV ғасырдың бірінші немесе екінші онжылдығында жазылған, қолжазбаның ерте тарихы белгісіз, бірақ оның Оксфордтың 12-ші графы Джон де Вереге (1408–1462) тиесілі болған болуы мүмкін. Қолжазба кейіннен сэр Томас Эгертонға (1540–1617), Эльсмир бароны мен Брэкли виконтына тиесілі болғандықтан, осы атпен танымал болды. Ол, көрінеу, Роджер Норттан, 2-ші Норт баронынан (1530/31–1600) оны сатып алған. Бриджвотер кітапханасы деп белгілі болған қолжазбалар жинағы 1802 жылға дейін Гертфордширдегі Эгертон үйінің Ашридж резиденциясында сақталды, содан кейін Лондонға көшірілді. 1846 жылы Эльсмир графы атанған Фрэнсис Эгертон бұл кітапхананы мұра етті, және ол Джон Фрэнсис Гранвилл Скроп Эгертон (1872–1944), Эльсмирдің 4-ші графы оны Генри Хантингтонға сатқанға дейін отбасының меншігінде болды. Хантингтон 1917 жылы Бриджвотер кітапханасын Sotheby’s арқылы жеке сатып алды. Қазіргі таңда қолжазба Сан-Маринодағы (Калифорния штаты) Хантингтон кітапханасының қорында сақталуда (EL 26 C 9).
Written most likely in the first or second decade of the fifteenth century, the early history of the manuscript is uncertain, but it seems to have been owned by John de Vere, 12th Earl of Oxford (1408–1462). The manuscript takes its popular name from the fact that it later belonged to Sir Thomas Egerton (1540–1617), Baron Ellesmere and Viscount Brackley, who apparently obtained it from Roger North, 2nd Baron North (1530/31 1600). The library of manuscripts, known as the Bridgewater Library, remained at the Egerton house, Ashridge, Hertfordshire, until 1802 when it was removed to London. Francis Egerton, created Earl of Ellesmere in 1846, inherited the library, and it remained in the family until its sale to Henry Huntington by John Francis Granville Scrope Egerton (1872–1944), 4th Earl of Ellesmere. Huntington purchased the Bridgewater library privately in 1917 through Sotheby's. The manuscript is now in the collection of the Huntington Library in San Marino, California (EL 26 C 9).
Сипаттама
Эльземир қолжазбасы – жазушылық шеберлігінің жоғары деңгейдегі үлгісі, көптеген күрделі әшекейлеулермен және, ерекше айта келерлік жайт, «Көңіл көтерулердің» (Tales) әртүрлі баяндаушыларының бірнеше суреттерімен (соның ішінде атқа отырған Шосердің танымал суреті) безендірілген. Осыған байланысты, бұл өте бай демеушінің тапсырысымен жасалған құнды өнім болды. Қолжазба жұқа пергаментке жазылған, жапырақтарының өлшемі шамамен 400 мм (13¾ дюйм) х 284 мм (11¼ дюйм) және 240 жапырақтан тұрады, оның 232-сінде «Көңіл көтерулердің» мәтіні жазылған.
The Ellesmere manuscript is a highly polished example of scribal workmanship, with a great deal of elaborate illumination and, notably, a series of illustrations of the various narrators of the Tales (including a famous one of Chaucer himself, mounted on a horse). As such, it was clearly a de luxe product, commissioned by a very wealthy patron. The manuscript is written on fine vellum and the leaves are approximately 400mm (13¾") by 284mm (11¼") in size; there are 240 leaves, of which 232 contain the text of the Tales.
Скрипт және оның басқа қолжазбалармен байланысы
Эльземир қолжазбасы Чосердің қайтысынан кейін жазылған деп есептеледі. Ол Чосердің түпнұсқа мәтіні мен ниеттерін қайта құруға бағытталған маңызды дереккөз саналады, бірақ Джон М. Мэнли мен Эдит Рикерт «Кентербери ертегілерінің мәтіні» (1940) еңбегінде қолжазбаны өңдеген адам елеулі түзетулер енгізген, әрі әріп жазуды біркелкілендіруге тырысқан, сондай-ақ жекелеген ертегілерді рет-ретімен келтірген болуы мүмкін екенін атап өтті. Осыған дейін Эльземир қолжазбасы В. В. Скиттің басылымы сияқты бірнеше басылымдарда «негізгі мәтін» ретінде қолданылып келді, ал айырмашылықтар Британ кітапханасы, Харли MS 7334 бойынша тексерілді. Линн Муни Эльземирдің жазушысын Адам Пинкхерст деп анықтады, ол Чосердің өзі жұмысқа алған адам, бірақ соңғы зерттеулер бұл сәйкестіктің негізі жоқ екенін көрсетті. Осы жазушы «Тарихтаның Хенгверт қолжазбасын» да жазған болуы мүмкін, ол қазір ең ерте, ең сенімді және Чосердің қолжазбасына ең жақын деп саналады. Бұл сонымен қатар Эльземир қолжазбасындағы түзетулер Чосермен жұмыс істеген, оның ертегілерге қатысты ниеттерін білген және жобалық материалдарға қол жеткізген адам жасаған деген тұжырымға әкеледі. Эльземир қолжазбасы ертегілер мен олардың мәтіндік тарихы туралы зерттеулерде әдетте «Эль» деп аталады. Факсимиле басылымы қолжетімді.
The Ellesmere manuscript is thought to be very early in date, being written shortly after Chaucer's death. It is seen as an important source for efforts to reconstruct Chaucer's original text and intentions, though John M. Manly and Edith Rickert in their Text of the Canterbury Tales (1940) noted that whoever edited the manuscript probably made substantial revisions, tried to regularise spelling, and put the individual Tales into a smoothly running order. Up until this point the Ellesmere manuscript had been used as the 'base text' by several editions, such as that of W. W. Skeat, with variants checked against British Library, Harley MS 7334. Linne Mooney identified Ellesmere's scribe as Adam Pinkhurst, a man employed by Chaucer himself, but recent scholarship has claimed that this identification is without merit. The same scribe appears to have been responsible for writing the Hengwrt Manuscript of the Tales, now considered the earliest, most authoritative, and closest to Chaucer's holograph. This would also imply, however, that the revisions seen in the Ellesmere manuscript would have been carried out by someone who had worked with Chaucer, knew his intentions for the Tales, and had access to draft materials. The Ellesmere manuscript is conventionally referred to as El in studies of the Tales and their textual history. A facsimile edition is available.