Кіріспе

1979 жылы Стивен Кингтің романы "Ұзақ серуен" – американдық жазушы Стивен Кингтің 1979 жылы Ричард Бахман псевдонімімен жарық көрген антиутопиялық қорқыныш романы. Ол 1985 жылы "The Bachman Books" атты қатты мұқабалы жинақта жарияланды және одан бері қағаздан және қатты мұқабадан бірнеше рет қайта басылды. 2023 жылы Centipede Press тұңғыш жеке қатты мұқабалы басылымын шығарды. Тоталитарлық режим билеген болашақ антиутопиялық Америкада оқиға жыл сайынғы қатал жүріс жарысына қатысушылардың басынан кешетіндер шамасында өрбиді. 2000 жылы Америка кітапханалар қауымдастығы "Ұзақ серуен" кітабын 1966 мен 2000 жылдар аралығында жарық көрген жасөспірімдерге арналған 100 үздік кітаптың бірі деп санады. Стивен Кингтің жарық көрген алғашқы романы болмаса да, "Ұзақ серуен" – ол жазған алғашқы роман, оны ол 1966-67 жылдары Мэн университетінде оқып жүрген кезінде, алғашқы романы "Кэрри" 1974 жылы жарық көргенге дейін сегіз жыл бұрын бастаған.

Сюжет

Американың антиутопиялық дәуірінде ойын-сауықтың басты көзі – Ұзақ Жүріс, онда 100 жасөспірім жігіт АҚШ-тың 1-ші тас жолы бойымен тынымсыз жүреді. Әрбір жүргінші сағатына 4 мильден жоғары жылдамдықпен жүруі керек. Егер ол жылдамдығы 30 секундқа төмен болса, ескерту алады. Егер ол бір сағат бойы ескертусіз жүрсе, ескертуді жоғалта алады. Егер жүргінші үш ескерту алса да, 30 секундқа артта қалмаса, оны сарбаздар атқылайды. Соңғы аман қалған жүргінші үлкен ақшалай сыйлық пен өз таңдауы бойынша «Сыйлық» алады. Мэн штатының Андроскоггин округіне жататын Рей Гаррати Канада мен Мэн шекарасындағы Жүріс басталатын жерге келеді, онда ол басқа бірнеше жүргіншілермен кездеседі, мысалы, сарказмды МакВриз, мейірімді Бейкер, мақтаншақ Олсон және жұмбақ Степбинс. Майор, «Топтар» деп аталатын құпия полиция күшінің басшысы, Жүрісті бастайды. Бірінші күні Гаррати Бейкер, Олсон және Абрахам мен Пирсон сияқты бірнеше басқа жүргіншілермен дос болады, олар МакВриспен ерекше жақын болады және Степбинске ерекше қызығады. Баркович есімді жүргінші журналиске өзінің Ұзақ Жүрісінде басқа қатысушылардың «моласында би билеуге» қатысатынын айтады, ал кейіннен басқа жүргіншіге шабуыл жасайды, нәтижесінде жүргінші қаза табады, ал Баркович оқшауланып қалады. Гаррати түнді аман алып қалады. Скрамм, Вегастағы сүйікті жүргінші, Гарратиге жүкті әйелі бар екенін және осылайша жалғастыруға жеткілікті себебі болатынын айтады. Гаррати өзінің себебі Фрипортқа дейін аман қалу деп шешеді, өйткені бұл оған жамағатта өзінің қызын Жанды көруге мүмкіндік береді. Жүргіншілер майорға ренжіп бастайды, ал МакВриз сарбаздармен күресу үшін жүруді тоқтатады, бірақ оны Гаррати құтқарады. Керісінше, МакВриз Гарратидің көрермендер саны өскенде истерикаға ұшырағаннан кейін Гарратидің өмірін құтқарады. Бұл достық Олсонды ашуландырады, ол қазір қатты шаршады және Гарратидің өлуін қалайды. Гаррати басқаларға әкесі «Топтармен» ұсталғанын айтады, ал МакВрис пен басқа бір жүргінші, Колли Паркер арасында дау туады, өйткені Паркер «ақымақтар ғана» ұсталады деп мәлімдейді. Степбинс Гарратиге өзінің жеңіске жететініне сенетінін және жүргіншілердің бәрі өлімді қалайтынына байланысты қатысатынын айтады. МакВрис пен Бейкер екеуі де бұған мысалдар болып көрінеді, өйткені МакВрис ауырсынуды іздейді және Бейкердің өлімге қызығушылығы бар; МакВрис сонымен қатар Гарратиге одан әрі жүре алмайтын кезде отыратынын айтады. Степбинс Гарратиге Олсонды бақылап отыруды кеңес береді, ол жауап бермесе де жүре береді. Гаррати Олсонды осы халден шығарғаннан кейін Олсон сарбаздарға шабуыл жасайды және баяу әрі қатыгез түрде өлтіріледі. Скрамм пневмонияға шалдықты және Жүрісті аяқтай алмады, ал басқа Жүргіншілер жеңімпаз Скраммның әйеліне қаржылық көмектесуі керек деп келісті. Гаррати Барковичтен келісімге қосылуын сұрайды, ал Баркович келіседі, өйткені ол басқалардан оқшауланғанда жалғыз және маньяк болып кетті. Гаррати сонымен қатар Степбинске сұрайды, ол Гарратиге Олсон туралы ерекше ештеңе жоқ екенін және ол өтірік айтып жатқанын айтады; Гаррати, дегенмен, Степбинс оны қорқытқан нәрсеге келді деп санайды. Скрамм басқаларға алғыс білдіреді және сарбаздарға қарсы әрекет жасағанда қаза табады. Дамытқаннан кейін, Гарратиге үш ескерту беріледі және бірін жоғалту үшін бір сағат бойы жүруі керек. Өзін алаңдату үшін ол МакВриске Жүріске қосылуға мәжбүр болғанын және анасының қаржылық қауіпсіздік туралы ойдан соқыр болғанын айтады. МакВрис өзінің отбасының қалауына қарсы жүріп-тұруға қосылғанын айтады, ал Абрахам Гарратиге қаласына берген көңіл көтеруіне байланысты қабылданғаннан кейін бас тартпағанын айтады. Гаррати өзінің жыныстық және еркектік қасиеттеріне күмән келтіре бастайды, себебі басқынған естеліктер қайта пайда болады, әсіресе МакВрис Гарратиге жыныстық жағынан қызығатынын көрсеткеннен кейін. Бұл Гарратиге нашарлаған Барковичке шабуыл жасауға себеп болады, ал қалған Жүргіншілер оны мазақтай бастағанда Баркович өзін-өзі өлтіреді. Гаррати келесі күні таңертең оянып, Барковичтің болжауы бойынша түн ішінде көптеген Жүргіншілер (Пирсонды қоса алғанда) қайтыс болғанын біледі. Жүргіншілер Фрипортқа келгенде, Гаррати Янның қолында өлмекші болады, бірақ оны МакВрис құтқарады. Жауап ретінде Абрахам Жүргіншілерді бір-біріне көмектесуді тоқтатуға уәде беруге сендіреді, бұл Гаррати қарсылықпен жасайды. Бұл апатты салдары бар: Паркер сарбаздарға қарсы төңкеріс бастайды, бірақ ешкім қосылмағандықтан қаза табады; Абрахам көйлегін шешіп, пневмонияға шалдығады, өйткені ешкім оған ауыстырарлық киім бере алмайды, нәтижесінде ол қайтыс болады; Бейкер құлап, қатты мұрын қансырап, көмектесе алмағандықтан үш ескерту алады. Бесінші күнінің таңында Степбинс Гаррати мен МакВриске өзі Майордың ұлы екенін және оның «Сыйлығы» Майордың үйіне қабылдану боларын айтады. Алайда, Степбинс Майор оны Жүрісті ұзарту үшін «қоян» ретінде пайдаланып отырғанын білді, бұл сәтті болды, өйткені жеті Жүргінші Массачусетс штатына жетеді. Бейкер, енді қантүршіксіз және «шикі қан машинасы» деп сипатталған, Гарратиге одан әрі жүре алмайтынын айтады және Гарратиге досы болғаны үшін алғыс айтады. Гаррати оны өзіне зиян келтіруден айнытуға тырысады, бірақ сәтті болмайды. Бейкер өлгеннен кейін, қалған Жүргіншілер Гаррати, Степбинс және МакВриз ғана. Гаррати оған ертегі айтқанда, МакВриз ұйықтап, жамағатқа қарай жүре бастайды, ал Гаррати уәдесін бұзып оны құтқарады; алайда, МакВриз отырып, тыныш өлді деп шешеді. Көңілсіз Гаррати алдағы қараңғы тұлға шақырады және Степбинсті жеңуге болмайтынын түсініп, бас тартады. Оған айтқысы келгенде, Степбинс үрейленген күйде оны құшақтап, құлап қалады. Майор келгенде оның денесі атқыланады. Бұл Гарратиді түсінбес жеңімпаз қалдырады. Ол Майорды елемей, қараңғы тұлғаға (өзі басқа Жүргінші деп ойлайды) жақындап, «жүргенге әлі көп бар» дейді. Гаррати одан кейін тұлғаны қуалай бастайды.

Бейімделулер

1988 жылы Джордж А. Ромероға романды киноға бейімдеуді режиссерлік етуге ұсыныс жасалды, бірақ ол жоба іске аспады. 2007 жылы Франк Дарабонт романның киноға бейімделу құқығын сатып алды. Ол "бір күні осы жобаға кірісемін" деді. Ол оны төмен бюджетпен, "ерекше, өмірлік мәселелерді қозғайтын және жеке-дара" түрінде жасауды жоспарлаған. 2010 жылы Кирби Хейборн Blackstone Audio үшін романның аудиокнигасын оқыды. 2018 жылдың сәуір айында New Line Cinema романының киноға бейімделуін дамыта бастайтыны жарияланды. Дарабонттың фильм құқықтары мерзімі бітіп, режиссер Джеймс Вандербильт Брэдли Фишермен және Mythology Entertainment өндіріс компаниясының Уильям Шеракпен бірлесіп, фильмді жазуға және өндіруге кірісті. 2019 жылдың 21 мамырында New Line Андре Овредалдың бейімделуді режиссерлік ететінін хабарлады, ал 2023 жылдың 28 қарашасында Франсис Лоуренс режиссерлік ететіні жарияланды.